NIEUWSARCHIEF 2014
Ga voor nieuwsarchief actueel, 2016, 2015, 2014, 2013, 2012, 2011, 2010, 2009, 2008, 2007, 2006, 2005, 2004, 2003

Limosa: eerste resultaten data GPS-loggers op Blauwe Kiekendieven
De eerste resultaten van de verzamelde data van drie ‘Oost–Groninger’ Blauwe Kiekendieven met een GPS-logger, zijn te lezen in het themanummer ‘Bird tracking’ van Limosa (uitgave NOU). Het laat nauwkeurig zien hoe de drie Blauwe Kiekendieven gedurende twee zomers en twee winters hun habitat gebruikten.

Klik hier voor de samenvatting van het artikel, te lezen op de website van de Nederlandse Ornitologen Unie.



Vrouwtje Blauwe Kiekendief Simone, met GPS–logger, Oost–Groningen juli 2012. © Harold van der Meer. Klik op de afbeelding voor een vergroting. Homerange van het Blauwe Kiekendiefvrouwtje Simone in de winter van 2012/2013. Klik op de afbeelding voor een vergroting.
Monty's Flying Circus WGK Nieuwsbrief jaargang 8 nummer 5
Lees onze vijfde WGK-Nieuwsbrief Monty's Flying Circus van 2014, jaargang 8. Met onder andere verslag van een prijsuitreiking in Schotland, een beschrijving van een broedpaar Grauwe Kiekendieven in Friesland en het kiekenbroedseizoen 2014 in vogelvlucht.

Klik hier om naar de nieuwsbriefpagina te gaan.
WGK-Nieuwsbrief jaargang 8 nummer 5.
Vogelakkers voor de Blauwe Kiekendief
Omdat de broedpopulatie Blauwe Kiekendieven in Nederland de laatste jaren op het randje van uitsterven staat, hebben Vogelbescherming Nederland en Werkgroep Grauwe Kiekendief besloten daar samen iets aan te gaan doen. Met een breed opgezet plan wordt er gewerkt aan het behoud van de Blauwe Kiekendief voor Nederland, en daarmee ook een kans op een terugkeer naar de Waddeneilanden. Op korte termijn willen wij op de eilanden en langs de Groningse en Friese noordkust Vogelakkers aanleggen als foerageergebied. Een maatregel waar niet alleen de Blauwe Kiekendief van zal profiteren, maar ook andere soorten zoals bijvoorbeeld de Velduil.

De herfsteditie van het blad ‘Vogels’ van Vogelbescherming staat deze keer helemaal in het teken van roofvogels. Een van de artikelen gaat over de Blauwe Kiekendief, daarin wordt beschreven hoe de Blauwe Kiekendieven in Oost-Groningen zijn opgedoken, en daar ook al weer een aantal jaren broeden: ‘De blauwe kiek kan blijven dansen’. In het artikel is ook een oproep geplaatst om het gezamenlijke reddingsplan voor de Blauwe Kiekendieven middels een donatie te steunen.



Vrouwtje Blauwe Kiekendief met een Veldmuis als prooi, Oost–Groningen juni 2014. © Rein Hofman. Klik op de afbeelding voor een vergroting. Mannetje Blauwe Kiekendief, Oost–Groningen juni 2014. © Rein Hofman. Klik op de afbeelding voor een vergroting.
Almut Schlaich wint prijs op ornithologiecongres
Onze collega Almut Schlaich heet met haar lezing ‘Wiesenweihen - Wahl von überwinterungsgebieten und deren Auswirkung auf das weitere Leben’ op het ornithologiecongres van Nordrhein Westfalen de "Jungreferenten Wertbewerb", de eerste prijs voor het leukste verhaal in de wacht gesleept!.



Almut Schlaich presenteert haar lezing op het ornitologiecongres van Nordrhein Westfalen.
Grauwe Kiekendief: nieuwe kleurringen en eerste terugmelding
Dit jaar hebben we een nieuwe serie kleurringen voor Grauwe Kiekendieven in gebruik genomen. Op de gele ringen staan twee zwarte letters, gescheiden door een zwarte streep.

De eerste ringen zijn al om en nabij de nestpercelen afgelezen, maar een paar dagen geleden kwam er een melding uit het midden van Duitsland! Het betreft het oudste jong (vrouwtje) uit een nest van vijf, uitgevlogen in de omgeving van Warfhuizen.
De nieuwe kleurringen voor Grauwe Kiekendieven, 2014. © Ben Koks. Klik voor een vergroting van de afbeelding. Het juveniele vrouwtje met kleurring JF afkomstig uit de omgeving van Warfhuizen, gefotografeerd in het midden van Duitsland. © Armin Köhler, 29 augustus 2014. Klik voor een vergroting van de afbeelding.
T-shirt Grauwe Kiekendief te koop
Grauwe Kiekendief T-shirts te koop.

Voor de Werkgroep Grauwe Kiekendief heeft kunstenaar Siegfried Woldhek een ontwerp van een mooie Grauwe Kiekendiefman on the move geschilderd.

De T-shirts zijn in diverse kleuren, in verschillende modellen en maten te verkrijgen. Klik voor meer informatie. En schaf ook zo’n fraai T-shirt aan.
Een collage van foto’s uit Senegal. Klik voor een vergroting.

Een collage van foto’s uit Senegal. Klik voor een vergroting.
Korte handleiding: bescherming velduilen in agrarisch gebied
De velduil in 2014; een beknopte handleiding voor de uil met de korte oortjes in agrarisch gebied

Vrijwel dagelijks worden Vogelbescherming Nederland en Werkgroep Grauwe Kiekendief gebeld door vogelaars, boeren en natuurbeheerders die, doorgaans geheel onverwachts, geconfronteerd worden met broedende velduilen in agrarisch gebied. In dit nieuwsitem schrijven we wat te doen om broedende velduilen te beschermen.

Aanvankelijk werden de vele velduilen medio april en mei nog gerelativeerd vanuit het idee “het zullen wel late doortrekkers zijn”, maar toen de eerste broedende vrouwtjes en/of eieren en jongen werden uitgemaaid, keerde dit beeld snel. Vogelbescherming deed een natuurbericht uitgaan op 3 juni jl. om mensen op mogelijke broedgevallen van de velduil te attenderen.

De telefoontjes die ons bereiken hebben feitelijk dezelfde strekking. De volgende vragen worden gesteld:
1. Is een velduil die een kraai/roofvogel in deze tijd van het jaar wegjaagt broedverdacht? Het antwoord is: ja.
2. Zijn nesten van velduilen snel te vinden? het antwoord is: nee.
3. Wat te doen bij een nestvondst of een zware indicatie dat er een nest is? Direct proberen te achterhalen wie de eigenaar/pachter is van het betreffende perceel. Heb je geluk dan is het perceel in handen van een terreinbeherende instantie en dan volstaat doorgaans een telefoontje met de boswachter/opzichter om eventueel maaien te voorkomen. Bij landbouwers ligt dat wat lastiger. Natuurlijk moet eerst de boer worden benaderd en de hamvraag is “wanneer ga je maaien”. Hierover later meer.
4. Jagen velduilen vaak overdag? Dit is een breed verbreid misverstand dat veel nodeloze uurtjes in het veld kan opleveren. Na het avondeten of tijdens het ochtendgloren is de kans op een velduil, en daarmee een voedseltransport, verreweg het grootst. Met een beetje mazzel krijg je er een roepende kwartel of kwartelkoning als cadeau bij.

Vrijwel alle velduilen in bijvoorbeeld de graslandgebieden langs de randmeren, in Friesland en Groningen verdienen urgente aandacht. Het maaien van gras bij reguliere landbouwbedrijven is momenteel in volle gang, en vanaf half juni gaan de beheerders als Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten en de Landschappen ook los. Zaak om nog een eindsprintje te trekken en de volgende tips tussen de oren te knopen. Mocht het nest niet vlot gevonden worden (wat doorgaans het geval is) doe dan het volgende:
1. Kijk waar een volwassen vogel het meest actief is, met prooien sleept en vaak gaat zitten;
2. Lukt het niet om een nest ‘warm’ (na een gerichte waarneming op lijn naar toe lopen) of ‘koud’ (op goed geluk struinen door het gras) te vinden, dan verdient het aanbeveling om met een paar mensen op linie door het perceel te lopen. Nog beter is het om tussen twee personen een touw van 20 tot 30 meter door het gras te slepen. In de meeste gevallen zal het wijfje van het nest vliegen en kan het nest worden gemarkeerd;
3. Heeft een vogel eieren (wat op dit moment op veel plekken het geval is, in Friesland zelfs een wijfje op 9 eieren) dan volstaat het om een stuk van 40 x 40 meter rond het nest niet te maaien. Nog beter is bij de boer/beheerder te organiseren het maaien uit te stellen. Het beste kan daarna een stroomhek rond het ongemaaide vierkant worden gezet, teneinde predatie door grondpredatoren uit te sluiten (conform de werkwijze met grauwe en blauwe kiekendieven). Heeft het paar velduilen jongen dan is de volgende vuistregel handig: Kleine jongen (7 tot 10 dagen oud) blijven in en vlakbij het nest. Grotere jongen zullen zich over een groter oppervlak verspreiden (antipredatiegedrag). Jong 1 kan zomaar 100 meter van jong 2 enzovoort zitten. De kans dat het dan misgaat is groot;
4. Zorg ervoor dat er iemand tijdens het moment van maaien aanwezig is. Jongen kunnen in paniek in polderslootjes terecht komen of fladderend in prikkeldraad.

Gelukkig is een mooi aantal nesten in onder andere de Eempolders, Polder Mastenbroek en Friesland tijdig gevonden en veiliggesteld. Zoals iedereen kan lezen, zijn doorzettingsvermogen, maatwerk en gezond verstand nodig om per legsel de juiste keuzes te maken. Mensen kunnen ons te allen tijde bellen of een mail sturen. De beloning van al die beschermingsinspanning is dat er in de loop van de zomer op tal van plekken in onze agrarische gebieden uitgevlogen velduilen kunnen worden gezien.

Gerrit Gerritsen en Ben Koks hebben zich voorgenomen om dit bijzondere jaar voor één van de meest bedreigde West-Europese broedvogels te documenteren, van een analyse te voorzien en te publiceren. Er is niets mooier dan gedeelde kennis. Medio volgende week volgt een update over het fenomeen van uilen met korte oortjes in graslandgebieden.

Ten slotte dit: wie denkt dat dit een goed velduilenjaar gaat worden komt bedrogen uit. Het omgekeerde is eerder het geval. In een paar bekende bolwerken (Texel, Oost-Groningen) is de soort nagenoeg afwezig en het lijkt er sterk op dat ze nu opduiken in een aantal gebieden met grote dichtheden aan veldmuizen. Dat zijn juist de graslandgebieden waar ze dreigen te worden uitgemaaid. Uiteindelijk gaat het erom dat soorten reproduceren, en we kunnen alleen maar duimen dat dit in 2014 in ruime mate gaat gebeuren. Met jullie hulp uiteraard!

Voor meer informatie kan je contact opnemen met Ben Koks
mail of bel 06 50579997.
Overvliegende velduil. Foto van Johan Krol. Klik voor een vergroting.

Het zoeken naar een velduilennest, met behulp van een touw dat over het gras gesleept wordt. Foto door Gerrit Nijboer, 6 juni 2014. Klik voor een vergroting.

Het slepen van een touw over het gras heeft resultaat: het nest van de velduil is gevonden! Foto door Gerrit Nijboer, 6 juni 2014. Klik voor een vergroting.

Jonge velduilen zijn nestvlieders. Een jonge velduil in een gemaaid grasperceel probeert zich te verstoppen. Foto door Jelle Harder, Eempolder 14 juni 2014. Klik voor een vergroting.
28 mei EO tv Melk en Honing - Blauwborst in koolzaad
Vanavond woensdag 28 mei 2014, om 19:20 uur op Nederland 2 is in het EO televisieprogramma Melk en Honing een item over de Blauwborst in de uitgestrekte koolzaadvelden van Oost-Groningen te zien.

Presentatietrice Ann-Mar Zwart ging het het veld in met onze collega Madeleine Postma, op zoek naar de mooie Blauwborst. Lees meer op de website van EO Melk en Honing.

6 mei Kiek in de Kijkerd bij VARA Vroege Vogels
Vanavond dinsdag 6 mei 2014, om 19:20 uur Kiek in de kijkerd op tv, bij Vara Vroege Vogels op Nederland 2.

Onze collega’s Almut Schlaich en Raymond Klaassen vertellen over het onderzoek met de GPS-loggers op Grauwe Kiekendieven. De Grauwe Kiekendieven keren inmiddels weer terug uit Afrika, met GPS-loggers vol informatie over hun reizen. Met mooie beelden van Joris van Alphen van de expeditie in Senegal, januari 2014. Lees meer op de website van VARA Vroege Vogels.

Joris van Alphen fotografeert het afbranden van de savannes. Senegal, januari 2014. © Ben Koks. Klik voor een vergroting.
Nestbouwende steppekiekendief in het Oldambt
5 mei 2014

Nestbouwende steppekiekendief in het Oldambt

Beste mensen,

Het zat eraan te komen, het moment is echter onverwachts. De eerste steppekiekendief in akkerland in een straal van circa 1.000 kilometer rond Nederland die bezig is met balts, nestbouw en met alle macht een wijfje grauwe kiekendief aan de haak probeert te slaan. Dat zou hem kunnen lukken, gezien het feit dat dit mannetje steppekiekendief de ene na de andere prooi weet te bemachtigen - hij is wat dat betreft aanzienlijk efficiënter met jagen dan een gemiddelde grauwe kiekendief. Het kan ook zo zijn dat dit 3KJ mannetje steppekiekendief (in 2012 geboren dus, een relatieve jongeling) de pijp aan Maarten geeft een doorvliegt naar andere regionen ver buiten ons land. Wat er de komende tijd ook gebeurt, dit is wel een novum. Hoewel terughoudendheid op zijn plaats is, heeft Werkgroep Grauwe Kiekendief in nauw overleg met een aantal ervaringsdeskundigen gekozen voor openheid over dit potentiële broedgeval.

Waarnemers en media
Nadat op zaterdag 3 mei een paar scherpe vogelaars de steppenkiekendief ook zagen en deze direct via allerlei vormen van sociale media doorgaven, was meteen het hek van de dam. Uit het hele land kwamen mensen kijken in het hart van het Oldambt. Een dag later hingen de media bij ons aan de lijn. Ondanks dat we tot dat moment niets naar buiten hadden gebracht (wij hadden de steppekiekendief al sinds 24 april op de radar), wist men ons wel te vinden. Omdat men aangaf toch wel te gaan komen en desnoods een willekeurige vogelaar voor de camera te krijgen, hebben we – alweer in onderling overleg – ervoor gekozen om ons verhaal te vertellen. Daarmee hopen we een collectief besef van verantwoordelijkheid op gang te brengen.

Verkeersmaatregelen
In de tussentijd is naarstig overleg geweest met zowel gemeente Oldambt als met de politie (handhaving). Met burgemeester Pieter Smit is afgesproken dat er op de doorlopende (openbare) weg langs het perceel waar de steppekiek bezig is een stopverbod wordt ingesteld. Ook zal één van de doodlopende zijwegen worden afgezet. Alleen een doodlopende weg waarvan wij inschatten dat het geen nadelige invloed zal hebben op de kiekendief, mag worden ingereden om te genieten van een schouwspel dat nog niet eerder in Nederland was te zien.

Rust voor de broedparen
Wij gaan niet verklappen waar de plek is en hebben onder andere met Waarneming.nl het gebied op embargo gezet, zodat even snel zoeken er niet bij is. Het belang van de vogel gaat ons boven dat van de vogelaar. Wij gunnen iedereen zijn plezier, maar willen op de eerste plaats dat deze vogels zonder hinder het broedseizoen kunnen beginnen en naar we allen hopen ook succesvol kunnen vervolgen. Het begrip dat wij tonen is dan ook niet vrijblijvend en erop gericht het nieuws dat toch al op straat lag te kanaliseren, zodat er een nette balans tussen vogels observeren en het niet verstoren kan worden gevonden.

Gedragscode
Wij vragen de mensen dan ook het volgende:
- Houd je aan de verkeersregels en let op situaties waarbij deze veiligheid in het geding kan komen;
- Stap niet uit je auto en geniet van de capriolen van de kiekendieven vanaf de daarvoor aangewezen plek;
- Ga onder geen beding het landbouwgewas (wintertarwe) in, het gaat hier om land dat in eigendom van een boer is. Trek de parallel met ‘wat zou je er van vinden als iemand ongevraagd in jouw tuin zou rondlopen’
- Verstoor de vogels niet in hun natuurlijke gedrag door bijvoorbeeld met een auto zodanig dichtbij te komen dat er verstoring optreedt;

Besef tevens:
- Dat wij de relatie met landbouwers, personeel van loonbedrijven en andere spelers in de regio vanaf 1990 met zorg hebben opgebouwd en dat we graag zien dat we nog eens 25 jaar verder kunnen in het voortzetten van ons beschermingswerk, onderzoek etc.;
- Dat het maken van foto’s niets zal toevoegen aan datgene wij zelf als Werkgroep Grauwe Kiekendief al sinds april organiseren;
- Dat Werkgroep Grauwe Kiekendief een internationale reputatie heeft aangaande kennisvergaring en publiceren over kiekendieven;
- Dat onze manier van beschermen in veel Europese landen tot in detail is overgenomen en dat wij – mocht het mogelijk tot een succesvol nest komen – heel goed weten hoe we een dergelijk nest moeten beschermen;

Nabije toekomst
Het kan best zo zijn dat dit 3KJ mannetje er zomaar de brui aan geeft, omdat bijv. de dames grauwe kiekendief niet zo gul zijn om op de avances van dit zeldzame heerschap in te gaan. Dan is het betreffende stukje Oldambt weer aan de drie soorten kiekendieven die er regulier broeden. Geheel in het lijn met de ontwikkelingen elders in Europa is het vervolgens wachten op een volgende poging van een steppekiekendief om zich te gaan vestigen in de Oost-Groninger akkers. De reden is simpel. Dit gebied kent de meest stabiele populatie grauwe kiekendieven in – pak em beet – ruim 800 kilometer rondom Oost-Groningen. Dit is zo ontstaan door een combinatie van nestbescherming (waar vrijwilligers een grote rol in hebben) en habitatverbetering (op voorzet van de WGK ingevoerde foerageermogelijkheden). In zekere zin zou de nu baltsende steppekiek als een mooie bonus op 25 jaar beschermingswerk kunnen worden opgevat.

Wij zijn zeer content met de coöperatieve opstelling van burgemeester Pieter Smit, de mensen van de politie (die direct reageerden) en al die mensen die actief meedachten om van ‘snel nieuws’ (sociale media) te proberen iets positiefs te maken. Dit bericht krijgt snel een vervolg, maar we hopen dat we jullie kunnen aanspreken op een gedeeld gevoel van urgentie om mensen die te ver gaan in het willen bekijken/fotograferen van de kiekendieven aan te spreken op hun gedrag.


Ben Koks
Werkgroep Grauwe Kiekendief
Derde kalenderjaar mannetje Steppekiekendief slepend met nestmateriaal. Oldambt, mei 2014. © Rein Hofman, www.birdfocus.nl. Klik voor een vergroting van de afbeelding.
GPS-logger grauwe kiekendief Edwin is terug!
4 mei 2014: de eerste Grauwe Kiekendief met een GPS-logger is terug in Oost-Groningen! Rond 18:00 uur was er een juichende Almut Schlaich aan de telefoon te horen:"Raad eens wie er van de grauwe kieken met logger als eertse terug is?!" Tja, dat kan er maar één zijn: Edwin.

Nadat Almut in april in Senegal de logger van Edwin volledig had uitgelezen en met nieuwe instellingen had geprogrammeerd, heeft ze hem daar min of meer uitgezwaaid. Afgelopen woensdag keerde Almut terug van het veldonderzoek uit Senegal, is nu Edwin dus ook weer in Oost-Groningen terug.

Edwin is een Grauwe Kiekendief die al sinds 2009 is uitgerust met een GPS-logger en ons inmiddels een schat aan informatie heeft geleverd over het Grauwe Kiekendieven bestaan. We zullen zien wat de verzamelde gegevens gaan prijsgeven over zijn reis van dit voorjaar.
Edwin gefotografeerd door André Eijkenaar, in 2010. Klik voor een vergroting van de afbeelding.
Ze zijn er weer! De eerste grauwe kiekendieven in Nederland.
Ze zijn er weer!
In de afgelopen dagen zijn de eerste grauwe kiekendieven van 2014 in Nederland gezien. Gisteren (16 april) en vandaag kon vrijwilligster Matty Ellens en twee medewerkers van de Werkgroep een eerste waarneming van een Grauwe kiekendief in Groningen in hun boekje van 2014 bijschrijven.

Met daarnaast de waarnemingen van baltsende blauwe en bruine kiekendieven gaat het kiekenseizoen weer van start.

Van de zeven satellietkieken zijn er zes inmiddels in Noord-Afrika gearriveerd. Klik voor meer informatie over de satellietkieken.
Vrouwtje grauwe kiekendief. Nieuw Scheemda, mei 2013. © Ben Koks. klik voor een vergroting.
Maartse expeditie van Almut Schlaich naar Senegal
Op maandag 24 maart 2014 is onze collega Almut Schlaich naar Senegal gevlogen, om daar weer voor vier weken in het veld gegevens te verzamelen voor haar promotieonderzoek. Zo hoopt ze alle gegevens van nog aanwezige UvA-GPS-loggervogels te downloaden, en wordt de logger van Edwin speciaal ingesteld op het verzamelen van veel data van zijn reis naar Europa. Aan het eind van de maand neemt Almut het antennesysteem weer mee naar Nederland, alwaar het opgesteld gaat worden om Edwin terug te verwelkomen in Oost-Groningen.

Op dinsdag 25 maart ontvingen we bericht van Almut dat Edwin nog steeds in hetzelfde gebied in Senegal aanwezig is. En dat alle tussentijdse data van zijn logger zijn uitgelezen.

Via de website, Facebook en Twitter houden we jullie op de hoogte van deze Maartse expeditie.
Samen met gastheer Albert zoekt Almut Schlaich braakballen van Grauwe Kiekendieven. Senegal, januari 2014. © Ben Koks. Klik voor een vergroting.
WGK Nieuwsbrief jaargang 8 nummer 2
Lees onze tweede WGK-Nieuwsbrief van 2014, inmiddels jaargang 8 - nummer 2. Met onder andere een mooi verhaal uit Noord-Frankrijk over twee jonge Bruine Kiekendieven in de dierenopvang en een verslag van een masteronderzoek over het dieet van Grauwe Kiekendieven in relatie tot hun home range-grootte.

Klik hier om naar de nieuwsbriefpagina te gaan.
WGK-Nieuwsbrief jaargang 8 nummer 2.
Satellietkiek Henry op voorjaarstrek
Henry is als eerste van de zeven satellietkieken op voorjaarsmigratie gegaan!
Hij koerst af op de route van zijn najaarstrek.

Klik voor meer informatie over de satellietkieken.
Henry, geprotreteerd tijdens het aanbrengen van zijn satellietzender. © Rene Fonger.
Edwin in een boom, staartje Senegal
Een grauwe kiekendief in boom/struik?

Almut Schlaich en Ben Koks willen jullie nogmaals bedanken voor jullie enthousiaste reacties gedurende de vierweekse trip naar Senegal. Het was geen makkelijke reis, werken in dergelijke omstandigheden kan uitputtend zijn, maar we zijn blij dat we weer een paar stukjes van de ingewikkelde grauwe kiekenpuzzel hebben kunnen verzamelen. Gedurende Almuts promotieonderzoek komen we daar nog geregeld op terug maar eerst de beloofde foto’s van ons loggermannetje ‘Edwin’.

Omdat we weten dat de echte Edwin (Edwin Baaij van de UvA) net zo meeleeft met zijn naamgenoot hebben we gauw wat foto’s uitgezocht. Onze grauwe kiek uit de vlakten tussen Bellingwolde en Blijham is te zien in respectievelijk een struik en een boompje. Wie dat ons een paar jaar terug zou hebben gezegd hadden we meewarig aangekeken. Nu zagen we in het bloedhete Senegal steeds grauwe kieken uit struikjes en zelfs heel erg aardige bomen wegvliegen, bruine kiekendieven hebben we dit niet zien doen. Foto’s maken ho maar, de benaderbaarheid is nul komma nul. Totdat je een vogel hebt met zo’n magistrale logger ontworpen door Edwin Baaij, dan weet je namelijk precies in welke boom/struik zo’n vogel zit. Daarna met een beetje geduld, een redelijke telelens en wat geluk deze foto’s kunnen maken. Geniet en huiver, dit is ons nooit eerder gelukt en er zijn ons ook geen vergelijkbare platen bekend. In zeker zin een primeur, bedenk maar leuke verhalen waarom kieken dit doen en vooral ook: doen ze helemaal niks daar overdag in de Sahel?
Zoekplaat: hoeveel grauwe kiekendieven zie je en wie is Edwin. Senegal januari 2014. © Ben Koks. Klik voor een vergroting.

Loggervogel Edwin op het heetst van de dag in een boom. Senegal januari 2014. © Ben Koks. Klik voor een vergroting.
Tot ziens Senegal
Tot ziens Senegal

Vandaag zijn onze collega’s Almut Schlaich en Ben Koks teruggekeerd uit Senegal.
Tot op het moment van vertrek zijn er nog braakballen verzameld en de gegevens van de UvA-GPS-logger van Edwin binnengehaald.

Als dank voor de genoten gastvrijheid hebben de onderzoekers Albert en zijn gezin twee ezels gegeven.

Nu breekt de tijd aan van het analyseren en verwerken van de verzamelde gegevens. Deze zullen gebruikt worden voor het beter begrijpen en daarmee beter beschermen van de Grauwe Kiekendief.
Een collage van foto’s uit Senegal. Klik voor een vergroting.
Standplaats Senegal
Standplaats Senegal, deel 4:

Uit de gegevens die van de loggers van Corry en Edwin zijn afgelezen is de najaarstrek bekeken: 1. Corry vloog vanaf 25 augustus 2013 in 20 dagen naar haar eerste overwinteringgebied, aankomst op 13 september 2013.
2. Edwin vertrok op 24 augustus 2013 en arriveerde op 16 september 2013 in 24 dagen op zijn eerste winterplek.
Dat is een snelle tocht naar de Sahel, gemiddeld duurt een najaarstrek 32 dagen.

Op 7 februari is het onderzoeksteam op zoek gegaan naar loggervogel Marc. Van hem hebben ze geen signalen ontvangen. Na het lopen van prooitransecten is het team weer teruggekeerd naar het gebied waar loggervogel Edwin verblijft. Daar overnachten ze op 200 meter van een kiekenslaapplaats met 290 Grauwe Kiekendieven en 67 Bruine Kiekendieven. Op die slaapplaatsen is het goed braakballen verzamelen. De braakballen worden gelijk in huishoudfolie gerold om te voorkomen dat ze uit elkaar vallen. Door het dieet van Sprinkhanen in Senegal zijn de braakballen minder vast dan in de broedgebieden in Nederland, waar Veldmuizen het hoofdbestanddeel zijn.

Op 12 februari ronden Almut Schlaich en Ben Koks het huidige onderzoek in Senegal af.

Via de website, Facebook en Twitter houden we jullie zoveel mogelijk op de hoogte van het laatste nieuwtjes.
Een collage van foto’s uit Senegal. Klik voor een vergroting.
Nieuws uit Senegal, twee loggervogels gevonden!
Nieuws uit Senegal, deel 3:

1. Op 2 februari is het Grauwe Kiekendiefmannetje Edwin gevonden! Alle gegevens die op zijn logger verzameld waren na zijn vertrek uit Oost-Groningen, zijn op 3 februari via het antennesysteem binnengehaald. En dat smaakte naar meer dus ging het team opzoek naar een tweede vogel uit Oost-Groningen.

2. En dat is gelukt. Op 3 februari wordt ’s avonds bij een slaapplaats het Grauwe Kiekendiefvrouwtje Corry gelokaliseerd. Dit vrouwtje is in 2012 in de buurt van Oudeschans gevangen. Op 4 februari zijn ook al haar gegevens binnengehaald.

Tijdens dit veldonderzoek komen onze collega’s veel mooie dingen tegen maar zien ook zorgelijke zaken die op meer plaatsen in de Sahel zijn te zien, zoals plezierjacht en het afbranden van savannes.

Via de website, Facebook en Twitter houden we jullie zoveel mogelijk op de hoogte van het verdere verloop van deze expeditie.
Een collage van foto’s uit Senegal. Klik voor een vergroting.
Zondag 2 febr. telefonisch interview bij Vroege Vogels
Zondag 2 februari 2014, ergens tussen 7:00 en 10:00 uur wordt er een telefonisch interview uitgezonden met onze onderzoekers Almut en Ben die in Senegal nog druk bezig zijn.
Jonge Grauwe kiekendief wordt in het bijzijn van VARA Vroege Vogels geringd. Westernieland 2008. © Madeleine Postma. Klik voor een vergroting.
Nieuws uit Senegal, deel 2.
Nieuws uit Senegal, deel 2:
1. de gegevens die van de UvA-GPS-logger van het vorig jaar in Senegal gevangen melanistische mannetje Grauwe Kiekendief zijn gedowload laten zien dat hij in het broedseizoen van 2013 in Spanje actief was.

2. de teller voor gevangen Grauwe Kiekendieven die vervolgens zijn uitgerust met een UvA-GPS-logger staat nu op vijf. De loggers gaan gedetailleerde informatie opleveren over het gebiedsgebruik door Grauwe Kiekendieven in hun winterkwartier.

3. door het lopen van 100m transecten worden potentiele prooien geteld. De onderzoekers melden dat de Sprinkhaan dit jaar erg talrijk is. Er zijn transecten bij met meer dan 800 (!) van deze springers.

4. tijdens het tellen van kiekendieven die invallen op de gezamenlijke slaapplaatsen worden voor Nederlandse begrippen gigantische aantallen Grauwe Kiekendieven geteld.
Een indruk van de aantallen:
do 16 januari 400 + 540
vrij 17 januari 500 tot 700
za 18 januari 2170
ma 20 januari 760 tot 1000
woe 23 januari 760 + 1190
Het gebied wordt gezien de hoge aantallen door de onderzoekers van grote internationale betekenis geacht.

Via de website, Facebook en Twitter houden we jullie zoveel mogelijk op de hoogte van het verdere verloop van deze expeditie.
Tijdens het lopen van transecten voor prooi-inventarisaties worden ook ongeoogste gierstvelden doorkruist. Sprinkhanen zijn het hoofdvoedsel in het wintergebied voor Grauwe Kiekendieven. Senegal, januari 2014. © Ben Koks. Klik voor een vergroting.
Eerste nieuwtjes van het onderzoeksteam uit Senegal
Eerste nieuwtjes uit Senegal:
1. inmiddels is er een antennesysteem opgetuigd en de eerste Grauwe Kiekendief (melanistische man) heeft zich gemeld en is uitgelezen. Het mannetje is vorig jaar in Senegal gevangen en van logger voorzien.
2. op 17 januari is er s‘avonds simultaan slaapplaatsen geteld:500 Bruine Kieken en .... 2170 Grauwe Kieken!
Waarschijnlijk hebben ze toen het 'Nederlandse' mannetje Marc gezien. Het is nu afwachten of hij zich meldt op het antennesysteem.
3. op 20 januari heeft het team s‘avonds de eerste Grauwe Kiekendief gevangen. Het was een mannetje en is vernoemd naar de fotograaf Joris van Alphen, die zich afgelopen zondag heeft aangesloten bij het onderzoeksteam.

Via de website, Facebook en Twitter houden we jullie zoveel mogelijk op de hoogte van het verdere verloop van deze expeditie.
Collage van foto’ van het onderzoek in Senegal, 19 januari 2014. © Ben Koks. Klik voor een vergroting.
Naar het Zuiden; achter de Grauwe Kiekendieven aan
Op woensdag 15 januari 2014 zijn onze collega’s Almut Schlaich en Ben Koks naar Senegal gevlogen, om daar vier weken veldonderzoek te doen. En om op zoek te gaan naar de UvA-GPS-loggervogels Edwin (Grauwe Kiekendief), Corry (Grauwe Kiekendief) en William (Bruine Kiekendief). De eerste avond in het veld hebben ze al een slaapplaats van zo’n 400 kiekendieven gevonden. Vandaag 17 januari is de eerste antenne geïstalleerd om de gegevens van de eventuele aanwezige loggervogels uit te kunnen lezen.

Via de website, Facebook en Twitter houden we jullie op de hoogte van deze expeditie.
Almut Schlaich installeert een antennesysteem om data te kunnen gaan downloaden van de loggers op kiekendieven. Senegal, 17 januari 2014. © Ben Koks. Klik voor een vergroting.
Publicatie in Proceedings B over satellietkiekenonderzoek
Vandaag verschijnt in het gerenommeerde wetenschappelijke tijdschrift ‘Proceedings of Royal Society B’ een belangrijk artikel:
C. Trierweiler, R.H.G. Klaassen, R.H. Drent, K.-M. Exo, J. Komdeur, F. Bairlein, B. J. Koks (2014) Migratory connectivity and population specific migration routes in a long-distance migratory bird.

Oftewel High-tech zenders brengen treksysteem roofvogel in kaart: ‘Meerdere wegen naar Rome’ voor Grauwe kiekendieven

Deze publicatie gaat over de analyse van zeven jaar satellietzenderdata van Grauwe Kiekendieven. Het onderzoek startte in 2005 met satellietzenders op de eerste twee Grauwe kiekendieven. Ben Koks heeft in de jaren erna, ervoor gezorgd dat het onderzoek zich vervolgens verder uitbreidde naar Grauwe kiekendieven uit broedpopulaties van in totaal vijf Europese landen. Van Nederland helemaal tot in Wit-Rusland. In het artikel worden de resultaten beschreven en wat deze kennis betekent voor het beschermen van Grauwe kiekendieven.

Een pdf van het vandaag gepubliceerde wetenschappelijk artikel in Proceedings of the Royal Society B is per mail op te vragen bij Raymond Klaassen.

Het persbericht over deze publicatie is hier te lezen.
Mannetje Grauwe kiekendief krijgt satellietzender. Denemarken, juni 2012. © Henning Heldbjerg.
Ben Koks en Raymond Klaassen bij Vara Vroege Vogels
Zondag 12 januari 2014 waren Ben Koks en Raymond Klaassen te gast bij Vara Vroege Vogels. Centraal stond: “Hoe staat het met de grauwe kiek?”. Het gesprek werd ingeleid met een compilatie van twee eerdere reportages voor Vroege Vogels, klik om deze te beluisteren. Het gesprek ging vervolgens over de betekenis van het satellietzenderonderzoek gecombineerd met veldwerk, dat zijn tiende jaar in gaat. Beluister het gesprek van Ben Koks en Raymond Klaassen met presentator Menno Bentveld.

Opnames Vara Vroege Vogels tijdens het ringen van jonge grauwe kiekendieven. 2008 © Madeleine Postma.
Interview in NRC met Raymond Klaassen
“De lokroep van de trekvogel”: in de NRC vandaag een interview met onze trekvogel-onderzoeker Raymond Klaassen. Een warmmakertje voor komende woensdag, wanneer de analyses over zeven jaar satellietzenderonderzoek naar Grauwe Kiekendieven verschijnt in het wetenschappelijke tijdschrift Proceedings of Royal Society B.

Klik om het interview in de NRC als pdf te lezen.
Raymond Klaaassen met een grauwe klauwier. © Roine Strandberg.