ZENDERS
De WGK doet onderzoek bij grauwe kiekendieven met satellietzenders, dataloggers en in de beginjaren met radiotelemetriezenders.



Satellietzenders

Onder leiding van Ben Koks is de WGK in de herfst van 2005 gestart met satelliettelemetrieonderzoek bij Grauwe Kiekendieven. Twee Groningse Grauwe Kiekendiefvrouwtjes - Marion en Beatriz – werden beroemdheden door de vele aandacht in media. Via internet konden ze Life gevolgd worden. Door dit grote succes is het satellietzenderonderzoek in de afgelopen jaren verder uitgebreid. Het O-Groninger zendermannetje Franz is onze absolute topper: hij heeft met zijn zender de WGK 6 jaar lang zeer waardevolle gegevens opgeleverd. Eind november 2011 is Franz helaas in zijn vertrouwde winterverblijf in Mali overleden.

Omdat de WGK met dit onderzoek de satellietkieken jaarrond kunnen volgen zijn er al vele interessante gegevens in kaart gebracht over migratieroutes, tijdgedrag, stopoverplaatsen en bedreigingen, weersinvloeden en zomer- en winterhabitats. Tezamen met gegevens, die lokaal in Afrika en Europa zijn verzameld (onderzoek, observaties en tellingen) wordt data door onze voormalige AIO en nu Dr. Chris Trierweiler in samenwerking met de Instituut voor vogelonderzoek Vogelwarte Helgoland en de Rijksuniversiteit Groningen (Dierecologie en Gedragsbiologie / CEES) verwerkt in een promotieonderzoek, dat in oktober 2010 is afgerond (zie haar proefschrift). Met datagegevens van het nieuwe type zender van de Universiteit van Amsterdam (de datalogger) is het onderzoek sinds 2009 spectaculair verder ontwikkeld om de ecologie van de grauwe kiekendief te snappen en de inspanningen voor agrarisch natuurbeheer te toetsen.

Van 2005 t/m 2015 zijn in totaal 64 Grauwe Kiekendieven voorzien van een satellietzender: het langst lopende en eerst gestarte satellietzenderonderzoek van Nederland!
Met verschillende grauwe kiekendieven uit Nederland (Oost en Noord-Groningen en Flevoland), Duitsland (Neder-Saksen, Saksen-Anhalt en Brandenburg), Denemarken, Oost-Polen en Wit-Rusland is in Noord-Europa een mooie spreiding van satellietzenderonderzoek bereikt. In de zomer van 2014 zijn er - naast opnieuw in Wit-Rusland - voor het eerst ook satellietzenders geplaats op kiekendieven in het zuiden van Engeland.
Aan het begin van seizoen 2015 - 2016 zijn - in de "Satellietroute 2015/2016" - 12 kieken in de lucht, die dagelijks via deze site zijn te volgen.

Dat het satellietonderzoek al interessante conclusies heeft gegeven blijkt elk seizoen weer. Een aantal heilige huisjes zijn inmiddels naar het rijk der fabelen verwezen. Zo dacht men vroeger dat West-Europese en Oost-Europese vogels zich in Afrika helemaal niet zouden mengen en in aparte overwinteringgebieden zouden verblijven. Het Oost-Poolse jonge mannetje Jurek liet zien dat dit onjuist was en trok na zijn najaarstrek in 2008 naar zijn winterverblijf in Niger om in het voorjaar van 2009 met West-Europese Kiekendieven mee te vliegen om in Marokko de zomer te vieren.
En in het seizoen 2009-2010 lieten zendervogel Kaspertje – een jong vrouwtje uit Flevoland - en het Wit-Russiche mannetje Alexandre een gezamenlijke verblijf in Ghana zien.
Dankzij de satellietgegevens van grauwe kiekendieven is in 2010 en 2011 nieuw onderzoek m.b.t. stop-overecologie in Noord-Afrika (o.a. Oost-Marokko) uitgevoerd bij grauwe kiekendieven door Ben Koks, Almut Schlaich en Chris Trierweiler.

Het satellietzenderonderzoek geeft steeds meer belangrijke (wetenschappelijke) informatie over het leven van trekvogels als de Grauwe Kiekendief en de gevaren die vogels in de diverse landen tegenkomen. Met de uitkomsten van onderzoek zijn we steeds beter in staat om deze vogels te beschermen.

Bekijk het item over Techniek van de satellietzender en ook alle oude satellietroutes zijn op deze website nog te beleven:
2014/2015, 2013/2014, 2012/2013, 2011/2012, 2010/2011, 2009/2010, 2008/2009, 2007/2008, 2006/2007 en 2005/2006.




Dataloggers

Sinds de 2009 is - in samenwerking met de UvA - gestart met een nieuw type zender, de zogenaamde datalogger. Deze zenders loggen op gezette tijden verschillende soorten data, die door antennes in het gebied moet worden uitgelezen.
Twee grauwe kiekendief mannetjes Willem en Edwin en de vrouwtjes Alida en Rita zijn in de zomer van 2009 in Oost-Groningen voorzien van zo'n zender en hebben de WGK toen al snel prachtige data gegeven van hun foerageertochten in hun broedgebied. Tijdens de migratie naar en verblijf in Afrika in de herfst en winter en tijdens de migratie van het voorjaar 2010 is een geweldige hoeveelheid aan data in hun zenders opgeslagen, die daarna - onder bereik van de antennes in Oost-Groningen - van de twee mannetjes ontvangen kon worden.
In de zomer van 2010 zijn nog een viertal kieken van een UvA-dataloggerzender voorzien. Van de drie mannetjes Elzo, Gert en Rik, verkregen we al snel data van hun vluchten rond hun broednesten. Van het mannetje Jan dat in 2010 ook is voorzien van zo'n zender kregen we helaas geen data.

De verwerking van al deze data kostte de nodige tijd, maar het is dan ook zeer spectaculair te noemen! We hebben tijdens het studiejaar 2010 gewerkt aan het tonen van deze data op de website in samenwerking met docent (en WGK-vrijwilliger) Jos Bredek, drie Honour-studenten van school of ICT van de Hanzehogeschool Simon Hiemstra, Erik Hoeksma en Benne Otten en met prof. W. Bouten en technicus Edwin Baaij van de UvA. Klik voor deze webapplicatie over de dataloggers.

WGK-techniek - zomer 2012 © WGK   (klik voor vergroting)
WGK-techniek - zomer 2012 © WGK


Satellietzendervrouw Cathryn in Nieuw Scheemda, net terug uit Senegal - mei 2009 © Hans Hut   (klik voor vergroting)
Satellietzendervrouw Cathryn in Nieuw Scheemda, net terug uit Senegal
- mei 2009 © Hans Hut



Satellietzenderman Franz in Bellingwolde, net terug uit Mali - april 2009 © Hans Hut   (klik voor vergroting)
Satellietzenderman Franz in Bellingwolde net terug uit Mali
- april 2009 © Hans Hut







Mannetje grauwe kiekendief Gert, met zijn nieuwe datalogger, vernoemd naar akkerbouwer Gert Huisman uit Blijham - zomer 2010 © Hans Hut   (klik voor vergroting)
Mannetje grauwe kiekendief Gert met zijn nieuwe datalogger, vernoemd naar akkerbouwer Gert Huisman uit Blijham
- zomer 2010 © Hans Hut