logo Werkgroep Grauwe Kiekendief, © 2009 Misty Smit - Klik voor de beginpagina 'home'
DATALOGGERS - WILLEM
logoHome logoAlida logoRita logoEdwin logoGert logoRik logoElzo

Willem is een tamelijk flegmatiek mannetje dat we op 6 augustus 2009 vingen nabij Blijham. Speciale gast tijdens het vangen was Natalino Fenech, onze Maltezer vriend (beroemd van het pamfletachtige boek "Fatal Flight, the Maltese obsession with killing birds"). Het mannetje dat we wilde vangen had er zin in, in een mum van tijd hadden we hem te pakken. We hebben hem vernoemd naar Willem Bouten. Dankzij Willem zijn coöperatieve en uitzonderlijk stimulerende houding werd "Willem" daarmee de eerste grauwe kiekendief met een UvA-logger op zijn rug. De vangplek was historisch. Op diezelfde plek vingen we in 2003 de eerste radiozendervogel en in 2005 de allereerste satellietzendervogel ("Marion" geheten).

Van Willem hebben we een aardige indruk van zijn activiteiten in de nazomer van 2009 en een compleet beeld van zijn homerange-activiteiten van in het broedseizoen 2010. Nimmer heeft één kiekendief (waar ook ter wereld) zoveel informatie verzameld als onze Blijhamster held. Willem zijn beide wijfjes (verschillende dames in 2009 en 2010) kregen in beide jaren drie jongen. Hiermee kwalificeert deze man zich als meer dan potent en een uitstekende stamvader van een aardige hoeveelheid nazaten. Dit soort mannen met ballen hebben we nodig, het zijn juist dit soort vogels die de kurk vormen van de kleine populatie Nederlandse grauwe kiekendieven (in 2010 in totaal 50 paartjes).

Willem liet in augustus een weinig eenduidig beeld zien. Wat we echter al wisten van ons radio-onderzoek werd echter bevestigd: dit mannetje had net als veel andere grauwe kiekendieven uit Oost-Groningen een sterke voorkeur om in de veenkoloniale akkers te foerageren. 2010 geeft een veel completer beeld (logisch want de vogels is iedere dag bezig met het verzamelen van datapunten). Op 16, 17 en 18 juli is de instelling vanuit Amsterdam op een frequentie van één datapunt per 5 seconden verzameld. Op 18 juli had Willem klaarblijkelijk behoefte om op het industrieterrein van Winschoten zijn foerageervlucht uit te voeren. Uiteindelijk blijkt hij ook activiteiten te ontplooien op de waterberging van Winschoterhoogebrug (in vroegere jaren een belangrijk foerageergebied voor de Blijhamster grauwe kiekendieven). Een mix van muizen (verschillende soorten) en struweelsoorten als grasmus, bosrietzanger en kneu komen in dit gebied in forse dichtheden voor.

Natuurlijk keken we erg uit naar Willem zijn thuiskomst uit één van de Sahellanden. In tegenstelling tot een satellietvogel (die je min of meer online kunt terugzien op de ARGOS-site) moesten we nu afwachten of Willem überhaupt terug zou keren. In mei zagen we een mannetje met een 'platte' zender boven een perceel koolzaad baltsen en met name door André Eijkenaar en Hans Hut kwamen al gauw uitmuntende foto's beschikbaar zodat we daadwerkelijk wisten dat Willem thuis was. Nadat we de apparatuur uit Amsterdam kregen, Jan Smit van TENNET bereidt was om de ontvanger in een hoogspanningsmast op te hangen konden we met spanning de data uit de logger extraheren. Dankzij de ideale locactie ging dit technische proces vrij vlot en binnen een mum van tijd konden we met terugwerkende kracht Willem zijn wandelgangen nagaan.

Willem zijn heenreis ging (zoals zo vele vogels) langs Gibraltar. Vervolgens vloog hij vanuit Marokko met een grote boog door Algerije naar West-Mali, waar hij eind oktober aankwam en waar hij - achteraf gebleken - op dat moment een paar dagen in exact hetzelfde gebied nabij het plaatsje Norbèl verbleef als onze Deense satellietzendervrouw Iben. Terwijl Iben daar al snel wegtrok, bleef Willem in dit gebied t/m 1 december. Hiervandaan trok hij naar Burkina Faso. Ten westen van de hoofdstad Ougadougou heeft onze Oldambster bikkel zich tegoed gedaan aan de Afrikaanse rijkdommen. Wie de GOOGLE-maps goed bekijkt ziet een gebied dat uit natuurlijke structuren lijkt te bestaan. Als we in 2011 meer tijd kunnen vrijmaken dan zullen we in detail proberen zijn winterhabitat beter te snappen. De overwinteringsgronden zijn voor een gemiddelde grauwe kiekendief overigens vrij zuidelijk. Uit eigen ervaring weten we dat dit soort gebieden rijk zijn aan een bont gezelschap aan potentiële prooidieren. Leen Smits zal in voorjaar 2011 naar Burkina Faso reizen en dan speciaal naar het gebied gaan waar Willem heeft gezeten in de winter van 2009-2010.

Willem zijn voorjaarstrek is geheel anders dan de herfsttrek. Onze adulte mannetje zwabbert aanvankelijk door Mail en Willem kruist tweemaal een plek waar hij ook eerder langskwam. Waarom hij doorschiet richting het zuidoosten van Algerije is zonder uitvoerige analyses gissen maar de voorjaarsmigratie gaat niet bepaald langs de kortste route. Vlakbij Algiers begint Willem in de vroege ochtend van 27 april aan de oversteek naar het Europese vasteland en wie met een lui oog naar de route kijkt ziet de vogel op Ibiza afkoersen. Uit de GPS-punten blijkt dat Ibiza slechts een homp volgebouwd Mediterraan landschap voor onze Willem is waar hij geen tijd aan wil verspillen. Op ca. een kilometer van dit feesteiland (27 april; 13.05 uur) knalt Willem door in de richting van Andorra (27 april 50 km voor kust; 17.41 uur). Die avond en nacht blijkt Willem door te vliegen: om 01.58 uur vliegt hij over de Pyreneeën vlak voor Lourdes en scheert om 09.33 uur langs Bordeaux. Pas aan het eind van de dag valk voor Tours besluit Willem - na in totaal zo'n 1.250 km in die twee dagen te hebben gevlogen - een nachtje bij te komen (28 april, 17.31 uur). In de volgende twee dagen vloog Willem naar zijn bekende akkers in Oost-Groningen.

Let wel, we beschrijven hier slechts in ruwe pennenstreken de reis van 1 vogel. Na thuiskomst bleek Willem iets van 20.000 betrouwbare datapunten te hebben opgehoest. Een nieuw tijdperk is voor ons werk aangebroken.

Het omgorden van de UvA-dataloggerzender bij Willem door Erik Visser en Ben Koks - © Hans Hut   (klik voor vergroting) Het omgorden van de UvA-dataloggerzender bij Willem - © Hans Hut   (klik voor vergroting) Laatste fotoportret van Willem vlak voor het loslaten - © Hans Hut   (klik voor vergroting) Het loslaten van de UvA-dataloggerkiek Willem door Ben Koks - © Hans Hut   (klik voor vergroting)