ACTUEEL
De eerste zenderkiek terug in haar broedgebied
De eerste zenderkiek is na negen maanden weer terug in haar broed gebied!!
Het gaat om het Duitse vrouwtje Angela. Die in juli 2017 door ons in samenwerking met Hubertus Illner van ABU‐Naturschutz werd gezenderd.

Angela vertrok afgelopen zomer al op 7 augustus uit haar broedgebied en keerde deze week op 2 mei terug. Hubertus Illner heeft haar inmiddels daar zien rondvliegen en heeft met een antenne alle data uit kunnen lezen.

De andere zenderkieken zijn nog onderweg (Spanje, Afrika). Voor meer informatie over de routes en de where abouts van de gezenderde grauwe kiekendieven klik hier.
Angela vlak voordat ze met een zender uitgerust wordt, 2 juli, 2017 © WGK. Klik voor een vergroting van de foto. De route van Angela 2017‐2018. Klik voor een vergroting van de afbeelding.
Start voorjaarstrek 2018 van gezenderde grauwe kiekendieven
Eerste signalen van zenderkiek op voorjaarstrek 2018 vanuit de Sahel!!
Het gaat om Britse mannetje James die in juli 2017 door ons in samenwerking met RSPB (The Royal Society for the Protection of Birds) een satellietzender opgebonden kreeg. James verbleef bijna de hele winter in Mali.

Het zenderen van grauwe kiekendieven in Groot‐Brittanië wordt financieel mogelijk gemaakt door Mark Constantine van The Sound Approach.

Al eerder (21/22 maart) leek het Britse vrouwtje Ruth vanuit Senegal te vertrekken maar zij keerde weer terug naar een van haar wintergebieden. Niet vreemd als je terugkijkt naar het weer van de afgelopen week in die regio (klik afbeelding hiernaast).

Voor meer informatie over de routes en de where abouts van de gezenderde grauwe kiekendieven klik hier.
Raymond Klaassen met de net gezenderde Britse grauwe kiekendief James, 7 juli 2017. © Mark Thomas. Klik voor een vergroting van de foto. Weertabel met het weer van de voorgaande week in Senegal. Klik voor een vergroting van de afbeelding.
Februari 2018 terugmelding Oost-Groninger blauwe kiekendief
Op 8 februari 2018 kwam er een mooie terugmelding van een vrouwtje blauwe kiekendief binnen met foto van Harry Kuipers (Birds of Groningen). Het was een in Oost‐Groningen uitgevlogen blauwe kiekendief: eentje van ‘eigen kweek’. Geringd op 18 juli 2016, oranje kleurring met zwarte inscriptie P3. Een dochter van een vrouwtje blauwe kiekendief afkomstig van het Duitse Waddeneiland Wangerooge. Dit Duitse vrouwtje broedde in 2017 voor het vierde en achtereenvolgende jaar in Oost‐Groningen en heeft al voor veertien uitgevlogen nakomelingen gezorgd. Daarvan zijn er tot nu toe twee van teruggemeld!

De vogelakker waar deze blauwe kiekendief foerageerde, is aangelegd in samenwerking met Vogelbescherming Nederland, met steun van het Waddenfonds. Behalve de blauwe kiekendief laat daar ook een ruigpootbuizerd zich zien. Nu ze de winter ook in haar geboortegebied doorbrengt, hopen we dat ze het komend seizoen in een Groningse akker zal gaan broeden.

Vrouwtje blauwe kiekendief met oranje kleurring P3 jagend boven een vogelakker in Oost‐Groningen. Ze is van 2016 en afkomstig uit een beschermd nest in een Oost‐Groninger wintertarweakker. Foto 8 februari 2018. © Harry Kuipers, www.birdsofgroningen.com. Klik voor een vergroting van de foto. Oranje kleurring P3 van een vrouwtje blauwe kiekendief jagend waargenomen boven een vogelakker in Oost‐Groningen. Foto 7 februari 2018. © Harry Kuipers, www.birdsofgroningen.com. Klik voor een vergroting van de foto.
6 febr ARTE documentaire 'Artisten im Wind - Milane und Weihen'
Op 6 februari 2018 om 18:35 uur wordt de televisiedocumentaire ‘Artisten im Wind ‐ Milane und Weihen’ op de Duitse tv‐zender ARTE uitgezonden.

Voor deze documentaire reisde in januari 2016 een camerateam van ARTE naar Senegal. Waar zij een week meeliepen met onze collega’s Almut Schlaich en Ben Koks die daar voor onderzoek naar prooiaanbod voor grauwe kiekendieven in het veld waren. De opnames in Senegal zijn gebruikt voor deze documentaire die ondermeer gaat over het snel veranderende landschap en hoe wouwen en kiekendieven zich daar in moeten zien te handhaven.


Heimans en Thijsse Prijs voor Ben Koks
Inzet voor akkervogels beloond met Heimans en Thijsse Prijs voor Ben Koks

Ben Koks, de oprichter van Werkgroep Grauwe Kiekendief, ontvangt vanmiddag de prestigieuze Heimans en Thijsse Prijs. Deze prijs wordt tweejaarlijks toegekend aan personen of organisaties die zich verdienstelijk maken voor de natuur in Nederland. Ben Koks krijgt de prijs vanwege zijn tomeloze inzet voor bescherming van boerenlandvogels, in Groningen en ver daarbuiten.
Lees meer voor de uitgebreide tekst op www.naturetoday.com.

Klik ook voor het radio-interview bij Vroege Vogels van zondag 24 september 2017.


Ben Koks met de nestjongen van de steppekiekendief - foto: Rob Buiter 2017
Volg 14 grauwe kiekendieven naar hun overwinteringsgebied in Afrika
2017 Volg de grauwe kiekendieven naar en in hun overwinteringsgebied in de Sahel.

De najaarstrek is begonnen! Dit jaar zijn er veertien grauwe kiekendieven die jullie meenemen op hun reis naar hun overwinteringsgebied in de Sahel.
Van de veertien grauwe kiekendieven zijn er dit jaar zeven met een satellietzender. Waaronder een aantal oud bekenden als Astrid, Ludmila, Beatrice en Roger. Daarnaast zijn er drie nieuwe grauwe kiekendieven met een satellietzender, allen in Groot‐Brittannië gevangen.

Nieuw dit jaar zijn de grauwe kiekendieven die een nieuw type GSM‐logger hebben gekregen. Door het ingebouwde GSM‐systeem kunnen ook deze vogels op hun reis naar Afrika gevolgd worden. Het gaat om drie grauwe kiekendieven uit Groningen (NL) en vier uit Noordrijn‐Westfalen (D).

Klik hier en lees hoe het broedseizoen voor de ‘oud bekenden’ is verlopen, maak kennis met de nieuwe vogels en volg de routes die ze afleggen.

Het grauwe kiekmannetje Jens heeft het nieuwe type GPS‐logger gekregen met een ingebouwd GSM‐systeem. Hij werd half augustus gevangen in het noorden van Groningen. © WGK.
21 okt 2017 Vlaams-Nederlands akkervogelsymposium
Helaas inschrijven voor deelname kan niet meer, vanaf 10 oktober is het symposium volgeboekt.

Zaterdag 21 oktober 2017 Akkervogelsymposium Vlaanderen‐Nederland in Leuven (B). Daarin maken we de balans op van tien jaar akkervogelbescherming en werpen we een blik op de toekomst. Het symposium wordt georganiseerd door Vogelbescherming Nederland, Natuurpunt en Werkgroep Grauwe Kiekendief.

In 2006 werd voor de eerste keer in de Lage Landen een symposium aan akkervogels gewijd. Het symposium ‘Van de stakkers van de akkers naar de helden van de velden’ heeft ertoe bijgedragen dat akkervogels zowel in Nederland als in België hoger op de politieke agenda kwamen. Nadien kwamen dan ook tal van regionale akkervogelinitiatieven van de grond, zowel bij overheden als bij organisaties in de sfeer van landbouw en natuur.

Datum: zaterdag 21 oktober 2017
Programma:
9:00 ontvangst met koffie/thee
10:00 ‐ 12:30 uur
• Een terugblik op 10 jaar akkervogelbeheer
Olivier Dochy, provincie West‐Vlaanderen
• Organisatie en resultaten van akkervogelmonitoring in Vlaanderen
Luc Debruyn, INBO
• Punttellingen, een krachtige methode voor monitoring
Wouter Vansteelant, Werkgroep Grauwe Kiekendief
• Over biodiversiteit en natuurbescherming in agrarisch gebied
David Kleijn, WUR

Middaglunch en postersessie.

14:00 ‐ 16:30 uur ‐ case studies en panelgesprek
• How to save the partridge?
Results from 14 years of partridge conservation in a project area in central Germany
Eckhard Gottschalk, Universiteit Göttingen
• Targeted agri‐environment schemes for the Corn Bunting in Scotland
Jeremy Wilson, RSPB Scotland
• De zwanenzang van grauwe gors in Vlaanderen
Robin Guelinckx, Werkgroep Grauwe Gors
• Tien jaar bijleren over veldleeuwerik
Henk Jan Ottens, Stichting Werkgroep Grauwe Kiekendief
• Akkervogels in een natuur‐inclusieve landbouw ‐ panelgesprek
‐ Wiebren van Stralen, programmaleider Living Labs natuurinclusieve landbouw
‐Lieve de Schampelaere, voorzitter Natuurpunt
‐Peter Harry Mulder, akkerbouwer in Groningen
‐David Kleijn, hoogleraar plantenecologie en natuurbeheer WUR

tot 17:00 uur receptie

Plaats: Provinciehuis Leuven, Provincieplein 1, 3000 Leuven
Deelname/inschrijven: deelname is gratis, inschrijven is verplicht
inschrijven kan niet meer, het symposium is volgeboekt
Veldleeuwerik. © Geert de Vries.Logo’s van de drie organisaties die het symposium over akkervogels organiseren.Roepende patrijs. © Roelf Schripsema.Vogelakker. © WGK.
Primeur: steppekiekendief broedt met succes in Groninger akker!!!
Primeur:

Steppekiekendief, nieuwe broedvogel voor Nederland!


Deze zomer heeft voor het eerst een steppekiekendief in Nederland gebroed. Het is zelfs het eerste bekende broedgeval ooit in West‐Europa, en ook het eerste op een boerenakker. De vogels zijn eind mei ontdekt door Willem‐Pier Vellinga, vrijwilliger voor Werkgroep Grauwe Kiekendief. Uiteindelijk brachten de vogels vier jongen groot in het perceel wintergerst in Groningen.

Dit unieke broedgeval is geheim gehouden, zodat de steppekiekendieven in alle rust voor hun nakomelingen konden zorgen. Het broedverloop van deze nieuwe soort voor Nederland is intussen goed gedocumenteerd met geluidsopnamen, filmbeelden en foto’s. Die stellen alle liefhebbers alsnog in de gelegenheid om met terugwerkende kracht te genieten van één van de grootste ornithologische gebeurtenissen in dit deel van Europa in de laatste decennia.

Zuivere steppekiekendieven
Het broedsucces is extra bijzonder omdat het gaat om twee zuivere steppekiekendieven. Drie jaar terug probeerde een mannetje steppekiekendief het ook al aan te leggen met een vrouwtje grauwe kiekendief, in de buurt van Finsterwolde. Die vrijages leverden toen niets op.

Mannelijke steppekiekendieven kunnen namelijk makkelijk kruisen met vrouwtjes van de grauwe of de blauwe kiekendief. Volgens de Finse roofvogelexpert Dick Forsman kunnen uit deze kruisingen in ieder geval vruchtbare mannetjes ontstaan. ‘Over hybride vrouwtjes heerst nog onduidelijkheid’, aldus Forsman.

Werkgroep Grauwe Kiekendief heeft diverse roofvogelexperts naar de foto’s van dit Groningse paartje laten kijken. Zij zijn allemaal unaniem over de determinatie: beide zuivere steppekiekendieven. Uit het verenkleed en de oogkleur stellen medewerkers van Werkgroep Grauwe Kiekendief vast dat beide vogels in 2015 moeten zijn geboren. In het ornithologisch jargon: derde kalenderjaar.

Toevalstreffer tijdens akkervogeltelling
Vellinga heeft het mannetje steppekiekendief eind mei toevallig ontdekt tijdens een telling voor het akkervogelmeetnet. Daarbij viel met name het broedgedrag van de vogel op. Een dag later heeft hij samen met kiekendiefspecialist Ben Koks de nestlocatie in een veld met wintergerst gevonden. Vervolgens hebben medewerkers van Werkgroep Grauwe Kiekendief het legsel door middel van een groot, rond hek beschermd tegen predatoren als de steenmarter of de vos. Daarnaast voorkomt het ook dat de bij zware wind en regen de gerst gaat platliggen, waardoor het nest bedolven kan raken en zou mislukken. Het Groningse nest is hiermee het eerste beschermde legsel van steppekiekendieven waar ook ter wereld.

Broedverloop van het Groningse nest
Gedurende de hele periode zijn de vogels uitgebreid bestudeerd om zoveel mogelijk te weten te komen van de ecologie van deze prachtige roofvogels. Op basis van het ruipatroon van het vrouwtje is bepaald dat het eerste ei tussen 6 en 8 mei moest zijn gelegd. De nestbescherming is op 17 juni geplaatst, toen de vijf jongen drie tot elf dagen oud waren.

Begin juli is de wintergerst geoogst. Medewerkers en vrijwilligers van Werkgroep Grauwe Kiekendief zijn daarbij aanwezig geweest om te voorkomen dat de jongen in de combine zouden belanden. Twee jongen konden al een beetje vliegen, twee nog net niet en het vijfde jong was in een vroege nestfase gestorven. Alle vier de overgebleven jongen zijn vrouwtjes. Vlak voor het definitieve uitvliegen zijn de vier jongen geringd, zij kregen daarbij zwarte kleurringen met een witte inscriptie, die ze op afstand herkenbaar maakt.

Zeldzame doortrekker
Nog niet zo heel lang geleden was de steppekiekendief een zeldzame doortrekker in ons deel van de wereld. De laatste jaren worden er meerdere steppekiekendieven tijdens de trek gezien, en er heeft de afgelopen twee jaar zelfs een aantal vogels in Nederland overwinterd. Waarom de Groningse vogels uitgerekend in een intensief akkerbouwgebied zijn gaan broeden, duizenden kilometers van andere broedgebieden, blijft voor de experts een even boeiende als lastig te beantwoorden vraag.

Steppekiekendief wereldwijd onder druk
Ornithologen maken zich grote zorgen om de steppekiekendief. Het is in ieder geval zeker dat de soort in de overwinteringsgebieden in India en Afrika fors achteruitgaat. Ook neemt deze excellente vlieger af als broedvogel in belangrijke delen van Kazachstan door de intensivering van de landbouw. Door grootschalige veranderingen in het landgebruik raken vele soorten van de steppes hun leefgebied kwijt. Ook in andere delen van Europa gaat het niet goed met de steppekiekendief. Het is een soort die nog met veel raadselen is omgeven. Het dichtstbijzijnde bekende broedgeval is dit jaar in Oulu, in Finland. Daarna zijn ze pas weer broedend te vinden op de steppes van Oost‐Europa en Azië.

De status van de soort in Rusland is onduidelijk. Roofvogelspecialist Vladimir Galushin uit Moskou stelt dat de landbouw in Rusland niet floreert. Grote gebieden zijn verlaten en braak komen te liggen. Dat is voordelig voor de steppekiekedief. De voormalige landbouwgrond raakt begroeid met bosschages en struweel, wat de nodige zangvogels aantrekt. Dat blijkt ‐ tijdelijk ‐ een perfect habitat voor de steppekiekendief, die toeneemt in de braakliggende landbouwgebieden. Waar andere kiekendieven vooral op muizen jagen, jaagt de steppekiek namelijk meer op vogels, bijna zoals een sperwer dat doet. Tijdens expedities naar de overwinteringsgebieden in India en Afrika heeft Werkgroep Grauwe Kiekendief de steppekiekendief al als een notoire vogeljager leren kennen. Het Groningse mannetje is ook daadwerkelijk jagend op erven van boerderijen gezien, hij ving daar zwaluwen, mussen, spreeuwen en mezen.

Ben Koks & Willem Pier Vellinga, Werkgroep Grauwe Kiekendief

Klik hier om naar een You Tube clip van het eerste Nederlandse steppekiekendiefpaar met nest te gaan, gemaakt door Ruurd Jelle van der Leij/www.rubensmitproductions.nl.

Mannetje van het Nederlandse steppekiekendiefpaar, 2017. © Ruurd Jelle van der Leij (www.rubensmitproductions.nl). Klik voor een vergroting van de afbeelding. Vrouwtje van het Nederlandse steppekiekendiefpaar, 2017. © Rein Hofman (www.birdfocus.nl). Klik voor een vergroting van de afbeelding. Het nest met vijf jonge steppekiekendieven toen het op 17 juni 2017 werd beschermd. © Rob Buiter. Klik voor een vergroting van de afbeelding. De jonge steppekiekendieven trekken in het nest een prooi uit elkaar. © Ruurd Jelle van der Leij (www.rubensmitproductions.nl). Klik voor een vergroting van de afbeelding. Vader steppekiekendief en een van zijn dochters. © Rein Hofman (www.birdfocus.nl). Klik voor een vergroting van de afbeelding. Het vrouwtje brengt voedsel op het nest met vijf jongen. © Ruurd Jelle van der Leij (www.rubensmitproductions.nl). Klik voor een vergroting van de afbeelding. Ben Koks en Vladimir Galushin. Moskou, december 2016. ©: Nika Kretova. Klik voor een vergroting van de afbeelding. Fotografen legden vast dat het steppekiekendiefmannetje vooral op vogels joeg. © Theo van Kooten. Klik voor een vergroting van de afbeelding. Een van de jongen oefent haar vliegkunst. © Rein Hofman (www.birdfocus.nl). Klik voor een vergroting van de afbeelding. Prooioverdracht tussen man en vrouw steppekiekendief. © Ben Koks. Klik voor een vergroting van de afbeelding.

Naar boven


Kijk voor meer nieuws in het nieuwsarchief.