logo Werkgroep Grauwe Kiekendief, © 2009 Misty Smit - Klik voor de beginpagina 'home'
Satelliet 2010 Home
SATELLIETROUTE GRAUWE KIEKENDIEVEN 2010/2011
Laatste nieuws van de satellietkieken
31-05-2011 (laatste update seizoen 2010-2011) - Klik HIER voor het nieuwe seizoen 2011-2012
Het veldseizoen vergt ons momenteel erg veel tijd, toch nog tijd gevonden voor de - overigens laatste - update van onze satellietkieken van dit seizoen. Het opsporen van paartjes en het lokaliseren van nestplekken is een arbeidsintensieve bezigheid. We zijn dan ook zeer blij met alle hulp van onze vrijwilligers en de diverse waarnemingen die via onze waarnemingmodule worden doorgegeven. Het kan geen kwaad om op deze plaats het grote nut van het doorgeven van uw waarnemingen nog eens te benadrukken. A.s. zaterdag is de startdag in Flevoland om een groot gebied uit te kammen op aanwezigheid van kiekendieven (zie de agenda voor meer info om aanwezig te zijn als waarnemer).

En dan nu naar onze satellietkieken. Een update met de laatste stand van zaken over een aantal kieken die nog onderweg waren uit hun overwinteringsgebied.
Vanuit O-Polen ontvingen we foto's van satellietzenderman Dominik samen met zijn vrouwtje.
Dan onze O-Groningse zendervrouw Jo. Na de al bekende gigantische extra trektocht van de vorige keer zagen we haar vanuit ZW-Denemarken naar N-Duitsland trekken en vervolgens toch weer in O-Groningen terugkomen. In nota bene hetzelfde perceel als vroeg vorig voorjaar kon Jo op 23-05 door ons fysiek worden waargenomen met - jawel - een mooie man, die haar een paar lekkere prooien wist te bezorgen! De foto's van haar weerzien zijn helaas nog niet beschikbaar en worden naderhand toegevoegd. Er wordt natuurlijk binnen de werkgroep druk gespeculeerd over het waarom van die extra trektocht van Jo. Zou de droogte van de voorgaande weken en de hiermee verband houdende korte lengte van de wintertarwe een oorzaak kunnen zijn voor het doorvliegen van Jo? En/of heeft ze onderweg de nodige "blauwtjes" opgelopen? We zijn in ieder geval blij dat ook zij nu definitief onderdak is!
Of O-Duitse zendervrouwe Hanna-Luise dat ook is begint er aardig op te lijken, want zij vloog via W-Polen naar haar broedplek van vorige zomer in Brandenburg om de volgende dag naar een plek te gaan globaal tussen Poznan en Warschau in midden-Polen, een plek waar de laatste dagen haar satellietsignalen vrij stabiel vandaan komen.
Van onze O-Duitse zenderman Klaus-Dieter zagen we ook nog een opvallende beweging. Na vrij stabiel in zijn broedgebied van vorig jaar in Brandenburg te zijn geweest, maakte hij vanaf 21-05 voor een paar dagen een uitstap naar W-Polen - eerst naar 56 km O van zijn broedgebied en dan terug naar W naar het plaatsje Kunowice net over de grens in W-Polen, 5,5 km ten O van Frankfurt aan de Oder - om vervolgens in een paar dagen naar NW-Polen te vliegen en in een rondje van totaal ongeveer 460 km op die locatie in W-Polen weer terug te keren. Ook K-D zet ons brein weer aan het denken over de oorzaak hiervan. Zou het nest met zijn vrouwtje mislukt zijn?

Dominik met zender weer terug in O-Polen  - half mei 2011 © Towarzystwo Przyrodnicze Bocian Polen   (klik voor vergroting)
Dominik met zijn vrouwtje in O-Polen  - half mei 2011 © Towarzystwo Przyrodnicze Bocian Polen   (klik voor vergroting)
De puzzel van onze satellietkieken is nog niet compleet en zal nog verder onderzocht moeten worden door ons professionele team samen met de beschermers en de vrijwilligers ter plekke.

Voor nu sluiten we de verhalen af en danken u voor het volgen van onze satellietkieken en de leuke contacten die we hebben gehad. Voor deze zomer komen - naast een aantal nieuwe dataloggers - naar waarschijnlijkheid weer een aantal nieuwe satellietzenders beschikbaar. Na het veldseizoen maken we via onze website het vervolg van onze bekende kieken weer bekend en starten we met een nieuw satellietjaar 2011/2012. Graag tot dan!
Eerder nieuws van de satellietkieken (22) »»» lees verder
14-05-2011
De kiekenstartdag van vorige week zaterdag in O-Groningen was een groot succes. Vele grauwe kieken zijn door WGK-medewerkers en vrijwilligers gespot en ook enkele paartjes op oude en nieuwe plekken konden worden opgetekend. In de afgelopen week zijn verplaatsingen van paartjes gemeld en zijn er ook meerdere meldingen binnengekomen van nog steeds migrerende en dus ook binnenkomende grauwen, waarvan enkelen met wing-tags (o.a. langs de Waddenkust N-Groningen). Mooie plaatjes van grauwen komen ook weer snel binnen (zie de twee foto's hiernaast).

In O-Polen zagen we satellietman Dominik binnenkomen; na de laatste update kregen we gelukkig weer signalen van hem binnen. Al werden deze signalen niet in een veelvoud van de Argossite afgegeven, toch konden we traceren dat hij - waarschijnlijk aan het eind van de ochtend op 07-05 - in zijn bekende broedgebied in de grensregio Bialski-Losicki is aangekomen. Zijn O-Poolse naamgever Dominik Krupinski meldde per mail dat Dominik op 11-05 ook fysiek in goede gezondheid gezien was in een perceel Triticale samen met een gepaard vrouwtje en met nog 2 paartjes grauwen. Hij gaf tevens aan dat er naar zijn verwachting in O-Polen dit jaar vele grauwen in koolzaad hun nesten zullen kiezen en zal nog proberen enkele foto's van Dominik te maken.
Zo ook onze O-Groningse satellietvrouw Tineke kwam in de afgelopen dagen binnen. Na haar bezoek aan midden-Italië vloog ze vanaf 06-05 in twee dagen naar Oostenrijk, waar we van 07 op 08-05 een slaapplaats in de hoge Alpen in de regio Salzburg zagen. Vervolgens vloog ze in twee dagen via Neurenberg naar haar broedgebied van vorig jaar in O-Groningen (eind van de middag op 09-05) en kon ze in de namiddag van 11-05 door WGK-medewerkster Madeleine Postma nabij Oostwold worden gespot, waarbij later bleek dat ze een jonge haas als prooi van haar gepaarde mannetje verorberd had (prooiresten).
De Deense zendervrouw Mathilde bleef niet in O-Groningen. Ze vloog op 05-05 naar ZW-Denemarken en op 06-05 zagen we haar met een nauwkeurig location class 3-signaal jagen op de kwelders ten O van het eiland Römö.
O-Duitse satellietvrouw Hanna-Luise bleek - in tegenstelling tot Klaus-Dieter de vorige keer - niet snel naar haar vorige broedgebied te gaan. We zagen haar nl. in Hongarije verder naar ZO afzakken via Kroatië (slaapplek 05 op 06-05) en N-Servië, waar ze globaal in een tweetal gebieden tot 10-05 bleef. Op 11-05 passeerde ze de grens met Hongarije naar N om bij Szentes te overnachten. De volgende dag vloog ze Hongarije uit en dwars door Slowakije om in Z-Polen achtereenvolgens een slaapplek op 23 km Z van Bielsko-Biala en 15 km ZW van Lubliniec (13 op 14-05) te laten zien. Globaal tussen Klaus-Dieter (O-Dld) en Dominik (O-Polen) in zijn we erg benieuwd waar ze naar toe zal gaan.

Grauwe vrouw in de CC-polder in O-Groningen  - eind april 2011 © Jan Altena   (klik voor vergroting)
Franz met volle krop in zijn bekende broedgebied in O-Groningen - begin mei 2011 © Jan Altena   (klik voor vergroting)
De meest spectaculaire data in deze update kwam van de O-Groningse zendervrouw Jo. Nadat ze door ons - de vorige keer - in O-Groningen als een blijvertje (met ?) was betiteld bleek ze daar zelf helemaal geen zin in te hebben. De spectaculaire afgelopen 10 dagen van Jo in "vogelvlucht": migratie vanaf O-Groningen (nacht van 04 op 05-05) naar midden-DK (we zagen 2 nachten: 05 op 06-05 nabij Brædstrup - Horsens en 06 op 07-05 bij Ansager - Varde), weer terug via N-Dld (07 op 08-05 bij Wittmund - Ost-Friesland) naar Groningen (08 op 09-05 in het natuurgebied Peizermaden onder de rook van Groningen), vervolgens naar N-Dld (09 op 10-05 in landbouwgebied tussen Cuxhaven en Glückstadt), via de grensregio Z-DK/Sleeswijk-Holstein (10 op 11-05) naar midden-DK (11 op 12-05 bij Herning) en zelfs naar N-DK (rondom Aalborg en slaapplaats 12 op 13-05 bij Mou). Jo trok daarna weer verder ZZW via Egtved - Vejle (13 op 14-05) naar onze vertrouwde ZW-Deense regio Syddanmark (Skærbæk en nabij Løgumkloster - middagsignaal 14-05). Bekend is dat vrouwtjes grauwen wel eens minder plaatstrouw naar hun bekende broedgebied teruggaan dan mannetjes - bij o.a. oud zenderkiek Merel zagen we dat in drie opeenvolgende zomers - maar een haast onwaarschijnlijke heen-en-weer-trekbeweging van ruim 1750 km die we nu van Jo zagen konden we nog niet eerder waarnemen. Zal deze "nomade" - zoals Jo onlangs genoemd werd door onze kiekendokter Chris Trierweiler - na al haar omzwervingen nu haar broedplekje dan toch bij onze Deense vrienden vinden?

Het blijft allemaal een interessante en spannende zaak, dat kieken kieken en volgen. Hierbij nogmaals de uitdrukkelijke oproep om alle meldingen van grauwe kiekendieven via ons invoerscherm op onze site te melden, zodat deze gegevens via ons partnerschap met waarneming.nl automatisch bij ons binnenkomen voor het nader traceren van trekbewegingen en potentiele broednesten (in de broedgebieden worden de meldingen overigens i.v.m. de veiligheid van onze kieken automatisch onder embargo gezet).

Rest ons nog te melden dat op de zaterdagen 21 mei en 4 juni nog waarnemers nodig zijn voor de startdagen die zijn gepland voor respectievelijk N-Groningen/Fryslân en Flevoland (meer informatie via onze agenda).

05-05-2011
Op deze Bevrijdingsdag is bovenstaande kaart weer bijgewerkt met de actuele data van onze satellietkieken - vanwege de drukke werkzaamheden die in het veld al weer plaatsvinden, helaas wat later dan u van ons gewend bent.
De bijbehorende tekst van deze update zal binnenkort (06-05: zie onder "Vervolg") verschijnen, samen met enkele prachtige foto's van de WGK-expeditie uit Marokko. Via deze link kunt alvast genieten van wat fraaie platen van de hand van meereizend fotograaf Harold van der Meer.

Vervolg: De WGK-onderzoekers zijn inmiddels weer veilig thuis, zoals u via Twitter hebt kunnen lezen. Vanuit Marokko zijn door hen de nodige ervaringen en een grote hoeveelheid aan velddata meegenomen. Op een ander moment zal er vast een verslag vrijkomen; op deze plek geven we aan de hand van de verhalen van onze satellietkieken en de ondersteunende foto's van Harold alvast een klein inkijkje van deze expeditie naar Marokko.
Onze Deen Jørn was de vorige keer al in een stop-overgebied in O-Marokko aangekomen (enkele slaapplekken in een voor ons onbekend gebied op 100 km WZW van Ain Benimathar). Dit maande de WGK-onderzoekers ter plekke tot spoed om als eerste dit gebied aan te doen en aldaar voor het eerste de tenten op te zetten. In het heuvelachtige gebied, spaarzaam begroeid met m.n. Halfa (soort gras)-vegetatie en bewoond door Berberfamilies, bleek een ter plekke vrij droog wadistelsel (rivier/beekdal) uit te komen in een echt stuwmeer met flink veel water. Dit water zorgt natuurlijk terplekke voor veel leven van mens en dier (vogels), kortom een uitstekende plaats voor een stop-over voor o.a. kiekendieven. Bij de eerste rondgang in het gebied kon 's avonds al een Rode Wouw gespot worden en 's ochtends tijdens het ontbijt vloog al een eerste mannetje Grauwe langs de tenten. Jørn zelf kon diezelfde ochtend al - in een korte flits - door fotograaf Harold gespot en op de gevoelige plaat gezet worden. Omdat de satelietzender van Jørn langere tijd vanuit dit gebied signalen af bleef geven, is de WGK-expeditie een paar dagen later nog terug geweest voor nieuwe tellingen, maar zonder Jørn te treffen. Jørn bleef in het gebied tot de nacht van 19 op 20-04, waarmee zijn stop-overperiode een dikke 2 weken bestreek. Op 20-04 vloog hij over de Middellandse Zee en streek neer op 60 km ten O van Sevilla in Spanje. In 13 dagen vloog Jørn door midden-Spanje en Frankrijk, België en de grensregio NL-BRD naar het landbouw(kieken)gebied bij Bremerhaven/Cuxhaven (zijn voorlaatste slaapplek) om tenslotte op 04-05 thuis in Z-Denemarken aan te komen.
Signalen van Deense Iben kwamen al geruime tijd uit een meer zuidelijk gebied en dichter tegen de Sahara aan. Vanuit de thuisbasis werd vermoed dat het vrouwtje wel eens dood zou kunnen zijn, maar dat is op voorhand vaak lastig aan te geven. Toen de WGK-expeditie in het gebied aankwam, bleek al snel de potentie van het gebied. Een grote stenen vlakte met weinig leven op een eerste datapunt. In een gebied van een iets betrouwbaarder signaal - 12 km ten W van Boudnib - bleek wel meer leven te zijn (zelfs een enkele losstaande palmboom bij een wadi), maar al snel werd een afgebeten slagpen en daarna veel meer veren van een Grauwe Kiekendief gevonden. Naar zeer grote waarschijnlijkheid - DNA wordt later bekeken - kan gesteld worden dat op deze plek Iben, waarschijnlijk door een Woestijnvos, moe en vlak na haar aankomst van haar migratie over de Sahara - gepakt is. Een treurig, maar bovenal ook prachtig wetenschappelijk moment omdat het natuurlijk bekend is dat vogels onderweg dood gaan en dat nu een bewijs geleverd is. De onderzoekers zijn op dat moment per foto vereeuwigd. De echte Deense Iben Hove Sørensen is vanzelfsprekend als eerste van dit feit vanaf een eetterras in Boudnib door Ben Koks op de hoogte gesteld.
Klaus-Dieter uit O-Duitsland was de volgende zenderkiek die in gedachten kwam van de expeditieleden. Klaus-Dieter vloog vanuit W-Marokko op 08-04 nl. naar O. In 2 dagen zagen we een signaal van een slaapplek in zuidelijk O-Marokko nabij Bouanane. Op 10-04 vloog KD N naar een hoogvlaktegebied op 58 km NW van Tendrara, waar hij aan het einde van de dag aankwam. De WGK-onderzoekers zijn een paar keer in dit gebied geweest, maar konden KD helaas niet spotten. Wel zijn er in het toch behoorlijke dorre en gedegenereerde gebied met een paar wadi's vele tellingen verricht, met vele soorten Leeuweriken en ook enkele kiekendieven. Ben Koks werd tijdens zo'n looptransect gefotografeerd met een Grauwe Kiekendief in de lucht. Klaus-Dieter heeft het de onderzoekers moeilijk gemaakt door een tussentijds uitstapje te maken naar andere gebieden op 50 km NO van deze plek. Op 26-04 vond KD het welletjes en vertrok naar N om ten O van Nador de Middellandse Zee over te trekken. Via vrijwel dezelfde route als zijn herfstmigratie 2010 trok hij naar Lyon om vervolgens nu iets noordelijker (via Karlsruhe) naar Brandenburg te vliegen, waar hij op 04-05 thuis - op 15 km NW van Frankfurt aan de Oder - aankwam.
Jørn in een flits gespot - O-Marokko april 2011 © Harold van der Meer   (klik voor vergroting)Kleine Kortteenleeuwerik in de ochtendzon - O-Marokko april 2011 © Harold van der Meer   (klik voor vergroting)Gerbil - O-Marokko april 2011 © Harold van der Meer   (klik voor vergroting)
Atlassteppe nabij spot Iben - O-Marokko april 2011 © Harold van der Meer   (klik voor vergroting)
WGK-team vereeuwigd met de slagpennen en veren van de door een Woestijnvos gepakte Deense Iben - O-Marokko april 2011 © Harold van der Meer   (klik voor vergroting)Ben Koks telt looptransect in omgeving van stop-overplek Klaus-Dieter met Grauwe Kiekendief in de lucht - O-Marokko april 2011 © Harold van der Meer   (klik voor vergroting)Dikbekleeuwerik (man) - O-Marokko april 2011 © Harold van der Meer   (klik voor vergroting)
Witbandleeuwerik bij het nest; deze zogenaamde Hoopoe Lark maakt prachtig verticale baltsvluchten- O-Marokko april 2011 © Harold van der Meer   (klik voor vergroting)
De andere zenderkieken deden deze keer geen gebieden in O-Marokko aan, zodat het onderzoek verder plaatsvond in bekende gebieden van oude kiekdata (o.a. 20 km onder Ain Benimathar, bekend van Franz in voorjaar 2010: beluister het interview op Vroege Vogels Radio van 25 april 2010 via onze Multimediapagina) en in enkele nieuwe gebieden.

O-Groninger Franz - al voorafgaand aan de WGK-expeditie was bekend dat hij in Algerije zat - vloog na de vorige update naar een gebied 100 km verderop in vrijwel de richting O in N-Algerije en bleef daar tot in ieder geval 17-04 - in dezelfde regio als zijn stop-overplek van het voorjaar van 2008. Een slaapplek - globaal tussen het Spaanse Valencia en Zaragoza - op 19 en 20-04 liet zien dat hij de Middellandse zee in NNW-richting getrotseerd had, terwijl hij in 2008 via/langs het eiland Minorca in NO-richting op Florence gekoerst had. In 4 dagen tijd zagen we nu onze O-Groninger superheld via Parijs en Brussel naar zijn thuishaven terugvliegen. Een signaal in de vroege ochtend van 24-04 vanuit zijn thuis bij Bellingwolde/Oude Schans gaf voor WGK-medewerkers en vrijwilligers de aanleiding om Franz proberen te spotten, wat op 25-04 om 16:00 u ook glansrijk lukte. In de dagen hierna is hij een aantal malen gespot en ook op de foto gezet, terwijl hij prachtig beheerde O-Groninger akkerranden aan het afstruinen was.

Franz foeragerend op de prachtig beheerde akkerranden in O-Groningen (die toevallig opspattende wilde eenden geven iets mafs aan de plaat) - begin mei 2011 © Ben Koks   (klik voor vergroting)
O-Duitse Hanna-Luise vloog na de vorige update verder aan de Z-kant van O-Marokko. We zagen een slaapplaats van 08 op 09-04 op 20 km ten W van de plek van Iben. Op 09-04 maakte ze een curve naar N bij Bouärfa - Tendrara, waarna ze een dag later naar O vloog om Marokko te verruilen voor Algerije. Helaas voor de onderzoekers.. Na een paar dagen (op 15-04) kwam ze uit in het gebied op 25 km ten W van Ain Oussera waar ook Franz zich op dat moment nog bevond. HaLu bleef daar 11 dagen opvetten en trok - i.t.t. Franz - haar oostelijke lijn door Afrika uit, want van 28 op 29-04 zagen we een slaapplek op ZW-Sardinië. Italië passeerde ze via midden Italië (een nacht bij Florence) en NO-Italië (een nacht tussen Venetië en Udine) om vervolgens in Oostenrijk uit te komen (slaapplek van 02 op 03-05 nabij Murau en van 03 op 04-05 in ZO-Oostenrijk 50 km ten O van Graz). Het laatste satellietsignaal van HaLu deze keer kwam uit W-Hongarije. Terwijl plaatsgenoot Klaus-Dieter - zoals hierboven beschreven - terug is in Brandenburg, lijkt HaLu een andere broedplek te kiezen.
Onze Deense man Michael vloog rustig door naar een gebied op 100 km ten Z van Casablanca, waar hij - net als zijn voorjaarsmigratie 2010 - enkele dagen bleef. T.o.v. vorig jaar had hij aanvankelijk zo'n 6 dagen voorsprong en zagen we hem via vrijwel dezelfde route als dat jaar naar Z-Denemarken vliegen. Net als vorig jaar kwam Michael als eerste Deen thuis op de Deense akkers, nu op 27-04, 4 dagen eerder dan vorig jaar.
Het Deense vrouwtje Mathilde koos de route naar N (i.t.t. vorig jaar toen ze een iets meer O-route over de Sahara volgde) om de kustlijn van Marokko te volgen naar een gebied tussen Casablanca en Marrakech waar ze - net als vorig jaar - 10 dagen bleef. Op dezelfde dag als vorig jaar (25-04) vervolgde ze haar route langs de Atlantische kust, via Gibraltar door midden Spanje (over Madrid) en ZW-Frankrijk. I.t.t. vorig jaar vloog ze nu via Parijs en Brussel een meer W-route en kwam (heel opmerkelijk) in het door oud satellietkiek Cathryn bekende kiekengebied bij Meeden tussen Veendam en Winschoten terecht (slaapplaats 04 op 05-05). Zou ze hier blijven of toch naar haar bekende plek in Denemarken gaan?
O-Pool Dominik vloog - zoals we de vorige keer al aangaven - naar het oosten, waar we hem dit jaar zelfs tot in de landpunt/schiereiland ten O van de golf van Tunis konden volgen (slaapplek 27 op 28-04 nabij Manzil Tamim). Het laatste signaal van deze keer kregen we op 29-04 om 18:43 boven de Middellandse Zee op 140 km ten NNW van Palermo op Sicilië. We hopen snel nog meer van onze O-Pool te zullen horen.
O-Groningse Tineke ging vanaf 08-04 door met haar migratie over de Sahara. We zagen dagenlang een S-vormige, wat grillige route door Algerije, alsof ze geen goed keus kon maken. Op 48 km ten Z van de plaats CZL (Constantine) nam ze een pauze van 9 dagen, waarna ze in NO-richting via de kleine eilanden ten N van Sicilië afboog naar N en de vaste wal van Italië bereikte. De laatste paar dagen komen de zendersignalen vanuit de Adriatische kust nabij de plaatsen Vasto/San Salvo (140 km NNO van Napels). We zijn erg benieuwd naar welk broedgebied dit vrouwtje zal gaan, gezien haar ring van de Z-Duitse ringcentrale Radolfzell en haar herfstmigratie 2010 via Praag.
Jo ten slotte vertrok als laatste zenderkiek op 08-04 vanuit haar overwinteringsgebied in Ghana. In 6 dagen knalde onze O-Groningse dwars door Burkina Faso, Mali en Algerije en scheerde ze over de grensregio met Marokko. De volgende dagen zagen we een O-curve door N-Algerije om vlakbij het gebied waar Franz en HaLu uit te komen. Ze bleef er een dikke week. Op 28-04 koerste ze NNO over de Middellandse Zee op het eiland Minorca af, waar we een slaapplaats zagen. De volgende dag vloog ze weer verder, dit keer in pal N-richting en in weer 6 dagen kwam ze aan in haar broedgebied van vorig jaar in O-Groningen. Een blijvertje? Snel zullen we het weten want de kiekenstartdag voor O-Groningen staat voor de deur. WGK-medewerkers en vele vrijwilligers zijn a.s. zaterdag in het veld om paartjes op te sporen.
08-04-2011
Vanaf a.s. maandag is een vierkoppige WGK-delegatie voor de tweede maal op expeditie naar Oost-Marokko, dit in het kader van het stop-over-onderzoek van onze kieken-dr. Chris Trierweiler. Het eerste deel van de onderzoeksteam - Ben Koks en wetenschappelijk medewerker Almut Schlaich - zijn nu al in Oudja om voorbereidingen te treffen voor de reis van 11 dagen in het veld en hebben daarvoor ook contact gelegd met onze vogelvrienden ter plekke. Een 4WD staat klaar en alle boodschappen zijn ingekocht. Op zondag vertrekt het tweede deel, fotograaf Harold van der Meer en vrijwilliger Sjoerd Sipma zullen per vliegtuig vanaf Schiphol en via Casablanca - rond 22:45 u plaatselijke tijd - in Oudja aankomen.
Via Twitter kunt u het WGK-team - zoals u inmiddels van ons gewend bent - dagelijks volgen.

De voorjaarsmigratie is voor onze satellietkieken nog verder losgebarsten. Naast de vijf kieken van de vorige keer, zijn nu ook de Denen Michael en Mathilde, O-Groningse Tineke en O-Pool Dominik vertrokken in noordelijke richting. We hebben nu negen satellietkieken op route.

Van de O-Groningse Jo komen de signalen nog uit haar overwinteringgebied in Ghana en van Deense Lars en Wit-Russin Volia ontvingen we ook deze week geen signalen meer.
Michael vertrok op 28-03 uit zijn favoriete winterplek in Senegal. Na een grote lus in Mauritanië van vorig jaar zagen we Michael deze keer bij het eiland Lanzarote een stuk over zee "uit de bocht" vliegen om uit te komen vlak bij de W-Marokkaanse havenplaats Agadir, waar ook O-Duitser Klaus-Dieter zich nu bevindt. Zo'n "misser" over zee kan trouwens een vogel ook fataal worden, wat we bij gezenderde Visarenden wel eens hebben gezien.
Mathilde zagen we op 04-04 vanuit Guinnee vertrekken; we lokaliseren haar nu iets boven het midden in Mauritanië. Zal zij zijn net als vorig jaar via Gibraltar Europa bereiken of toch een route via O-Marokko zoals haar migratie van afgelopen najaar?
Tineke vertrok op 03-04 uit Burkina Faso en volgt globaal haar herfstroute van 2010 naar midden Algerije.
Dominik ging op 31-03 definitief de lucht in, een paar dagen eerder dan vorig jaar en volgt vrijwel de route van dat jaar. Op het punt waar hij nu is (iets NW van het midden van Algerije) vloog hij toen rechtsaf (NO) om via het grensgebied NO-Algerije/Tunesië verder te trekken.
De Deen Jørn is verder doorgetrokken en is nu op locatie in O-Marokko (159 km ZW van Oudja), terwijl Deense Iben daar wat meer zuidelijker op 191 km ZZW van hem is aangekomen. O-Groninger Franz zagen we in de nacht van 31-03 op 01-04 in zuidelijk O-Marokko, vlakbij de plek van Iben nu. Helaas voor de WGK-onderzoekers (Franz werd nl. gezien tijdens de vorige expeditie) nam hij een vergelijkbare route als in het voorjaar van 2009 naar N-Algerije, hij zit nu op 235 km ZW van Algiers.
En ten slotte O-Duitse Hanna-Luise. Na een oostelijke herfsttrek over Italië, zagen we HaLu haar voorjaarstrek via west maken. In N-Mauritanië met de grens met West-Sahara leek ze in verwarring, want ze maakte naar O vliegend een Z-kurve door N-Mauritanië naar het NO in midden-Marokko uitkomend op 315 km ZW van Iben. We zijn erg benieuwd naar haar vervolgroute. Zet ze haar lijn door om de WGK-delegatie te verblijden?
Zoals gezegd: volg de aankomende twee weken het vervolg op Twitter, daarna ook hier weer te lezen.

29-03-2011
Terwijl in Nederland al vele (broed)vogels uit hun zuidelijke wintergebieden zijn gesignaleerd (Groningen: o.a. zomertaling, boerenzwaluw en tjiftjaf) en er in de Algarve onlangs door één van onze WGK-vrijwilligers drie grauwe kiekmannen zijn gespot, kunnen we in deze update ook migratienieuws van ons satellietkiekenfront melden, want vijf van onze eigen grauwe kieken met satellietzenders zijn inmiddels onderweg.

O-Duitser Klaus Dieter (KD) is als eerste satellietkiek op 21-03 uit zijn overwintergebied in W-Mali vertrokken en bevindt zich op 29-03 om 13:39 uur in NO-West Sahara tegen de grens met Marokko (hemelsbreed 1430 km noordelijker).
De Denen Jørn en Iben vertrekken twee dagen later op 23-03. Iben zien we op 29-03 om 3:33 uur met een signaal in W- Algerije en Jørn die dag om 13:37 uur in midden-Mauritanie nabij de plek waar KD zijn lentemigratie met zijn eigen herfstmigratie kruist. Iben en Jørn zijn dan respectievelijk 1460 km NNO en 680 km N (beide hemelsbreed) van hun winterplekken verwijderd.
O-Groninger Franz vertrekt vervolgens weer een dag later op 24-03. Overigens twee dagen eerder dan vorig jaar gaat hij in tegenstelling tot eerdere jaren niet NW maar pal naar N (ca. 1200 km op 29-03 10:55 uur NW Mali t.o.v. wintergebied). Zou hij haast hebben om naar ons super kiekengebied in Oost-Groningen met de prachtige akkerranden vanuit de GLB-pilot terug te komen?
O-Duitse Hanna-Luise vertrekt op 29-03: om 13:08 uur is ze op 140 km NNW van haar overwinteringsgebied in Mali vlak voor de grens met Mauritanië.
Iben ligt - geografisch gezien - voorop als meest noordelijke satellietkiek en is nu tevens het dichtst bij haar broedgebied in ZW-Denemarken. We zijn erg benieuwd of ze dit jaar als 4e KJ vrouw deze vaart er in zal houden, omdat ze vorig jaar (3e KJ) als laatste Deense satellietkiek in haar broedgebied terugkeerde na een tussenstop van drie weken in het Duitse Sachsen-Anhalt.

Nieuwe signalen van Deense Lars zijn er na de melding van de vorige keer helaas niet meer geweest. We gaan ervan uit dat - gezien de goede kwaliteit nieuwe zenders van vorig jaar - hij niet meer onder ons is. Ook van Wit-Russische Volia zijn de signalen uit Tsjaad opeens gestopt (17-03 3:22 uur laatste location 3 signaal); haar zender is van eerdere datum (als volwassen dame in de zomer van 2007 gekregen) en technisch iets minder dan de nieuwste generatie zenders. Theoretisch (uit ervaringen van andere jaren) is er nog kans dat de zender nog nieuwe signalen gaat afgeven, maar dat zullen we moeten afwachten.

Van de overige satellietkieken komen er - zoals we nu kunnen beoordelen - nog steeds goede signalen uit hun laatst bekende overwinterplekken en zijn zij dus nog niet op migratie gegaan. We verwachten binnenkort meer nieuws te kunnen geven.

11-03-2011
De WGK-wintertellingen in Flevoland en Oost-Groningen zijn weer achter de rug en zijn zeker succesvol geweest met mooie aantallen en ook opmerkelijke soorten (hier te bekijken via onze waarneming.nl-module op de data resp. 12-02 en 05-03).
De eerste voorjaarbodes in Nederland zijn ook al weer gescoord nu de temperatuur - na de vorst - weer gaat oplopen. Trekvogels als grutto's, kemphanen en scholeksters lopen binnen, terwijl ook al bijvoorbeeld rode wouwen gezien zijn (o.a. in de Pekelder polders). Ook het eerste kievitsei schijnt alweer gevonden te zijn. Bij deze ook hier de oproep om uw waarnemingen in te voeren.

Onze kieken zitten overigens allen nog op hun bekende plaatsen in Afrika: de maand februari liet ter plekke slechts zeer kleine verplaatsingen zien. Voor het live-aanschouwen van onze grauwe kieken moeten we nog even geduld hebben. Enfin, u kunt het allemaal weer op bovenstaande map bekijken.
Van de zender van Deense Lars ontvingen we helaas vanaf 12-02 geen enkele signalen meer. Toen onze WGK-onderzoekers in januari in Afrika waren was er - na het bezoek aan de zenderkieken Dominik (Niger) en Tineke (Burkina Faso) - de mogelijkheid om naar Lars in Mali af te reizen, echter vanwege veiligheidsredenen is daarvan toen afgezien. Nu de satellietsignalen van Lars al bijna aan maand niet verschijnen laat zich het gemis van dit bezoek zich voelen. We zullen voor een definitief oordeel over de toestand van Lars nog maar even afwachten, omdat onze ervaring heeft geleerd dat er in de afgelopen jaren meer zenders zijn geweest die het een tijdje niet deden. Laten we maar het beste hopen.
Van de januari-WGK-Afrikareis is overigens een erg leuk verslag van de hand van Almut Schlaich verschenen (hier te lezen).

06-02-2011
Alle satellietkieken zijn op hun bekende plekken gebleven, behalve Deense Mathilde die naar Guinee vloog waar ze op dezelfde overwinterlocatie als vorig jaar aankwam - nu overigens een maand later dan toen.

Het WGK-team, dat Afrika samen met de Nigerezen Abdoulaye en Kailou heeft bezocht, is inmiddels weer thuis in Nederland. Via Twitter kon u de afgelopen weken dagelijks getuige zijn van hun reis en belevenissen.
Spectaculair was natuurlijk de snelle waarneming van onze Poolse satellietkiek Dominik in Niger, die prachtig op de foto is gezet (let op de mate van handpenrui). In Burkina Faso bleek - later op de foto - toch ook O-Groningse Tineke gezien te zijn. In Mali kon O-Groninger Franz helaas niet opgespoord worden, omdat hij een ander plekje nabij de plaats San had opgezocht vanwege een recente bushfire.
Onderweg heeft het team vele roadtransecten gereden en is weer met vele interessante waarnemingen en informatie en ook met mooie foto's thuisgekomen. Zie hieronder voor enkele foto's.
Onze Poolse satellietzenderkiek Dominik werd in Niger gezien en op de foto gezet - Niger januari 2011 © Ben Koks   (klik voor vergroting)Hamerkop in Burkina Faso - januari 2011 © Ben Koks   (klik voor vergroting)Ralreiger in Burkina Faso - januari 2011 © Ben Koks   (klik voor vergroting)
Sahel scharrelaar / Abyssinian Roller / Coracias abyssinica in Niger - januari 2011 © Ben Koks   (klik voor vergroting)
10-01-2011
Wij verruilden onlangs het oude jaar 2010 voor een nieuw jaar 2011 met alle bijkomende genoegens. Voor onze satellietkieken - midden in het winterseizoen - bleef er veel van hetzelfde, alhoewel we een paar kleine verplaatsingen zagen. We maken een rondje door Afrika van W naar O met de laatste stand van zaken.
Deense Michael bevindt zich nog steeds op dezelfde plek waar we hem eind 2010 noteerden: ZW-Senegal ten N van Gambia; de plek die hij de vorige winter ook had gekozen.
690 km oostelijker zien we O-Duitse Klaus-Dieter rondvliegen in W-Mali vlakbij de Deense kiekdames Mathilde en Iben, die - aan de andere kant van de grens in Z-Mauritanië - daar vanaf 04-01 gezelschap kregen van Deens Jørn, die daarvoor 250 km vanuit oostelijke richting over had.
390 km verderop naar O vinden we O-Duitse Hanna-Luise die in Mali bleef, met op 124 km ZO O-Groninger Franz, die op 05-01 21 km naar ZO opschoof (natuurlijk nog steeds in zijn bekende gebied van de afgelopen jaren).
Pal 520 km O van Franz kwam O-Groningse Tineke in Burkina Faso aan; vanuit haar laatste plek in W-Niger vloog ze daarvoor op 20-12 182 km naar ZW.
220 km N van Tineke zien we Deense Lars die op zijn plek in ZO-Mali bleef en 350 km pal Z van Tineke verblijft O-Groningse Jo nog in NO-Ghana.
Karakteristiek Nigerees landschap dat door het WGK-team vanaf 13 januari voor twee weken bezocht wordt: volg ze op TWITTER! - foto uit januari 2006 ©  Hans Hut   (klik voor vergroting)
330 km OZO van Tineke is onze O-Pool Dominik op zijn bekende winterplek van de afgelopen twee jaren.
1360 km O in W-Tsjaad ten slotte vloog Wit-Russin Volia eerst op 11-12 naar een plekje 9 km ZO van N'Djamena de hoofdstad van Tsjaad, waarna we haar vanaf 09-01 30 km NON van deze plek zagen uitkomen op haar favoriete overwinteringsplaats van de afgelopen 3 jaren. Ze lijkt daarmee dit jaar - in tegenstelling tot die andere drie jaren - geen uitstapje via N-Kameroen en O-Nigeria te maken.

En 'last but not least' melden we hier dat wederom een WGK-team Niger zal gaan bezoeken. Samen met de Nigerezen Abdoulaye en Kailou zullen onze Almut Schlaich, Ben Koks en Leen Smits vanaf 13 januari twee weken lang kiekplaatsen afgaan en ons - als de techniek het toelaat - zeer regelmatig voorzien van berichten die op TWITTER te volgen zijn. Kijk hiervoor op twitter.com/grauwekiek!

15-12-2010
Er is webnieuws vanuit het gebied ten oosten van Berlijn, waar Hanna-Luise en Klaus-Dieter deze zomer voorzien zijn van zo'n mooie rugzaksatellietzender: de webpagina van "Wiesenweihenschutz / Vogelschutz Nordostdeutschland e. V." is online.

Over al onze satellietzenderkieken: de bovenstaande GoogleMaps zijn weer bijgewerkt, daarbij aangetekend dat alle zenderkieken nog op hun laatst bekende plekken in Afrika zitten. Zodra er nieuwe verplaatsingen of andere nieuwsberichten zijn te melden kunt u een nieuwe update verwachten (kijk daarom regelmatig op deze webpagina).

Ondertussen bent u van harte uitgenodigd om de nieuwe webpresentatie van onze grauwe kiekendieven met een ander type rugzakzender op te bekijken. Afgelopen weekend is - dankzij onze projectpartners van de Hanze Hogeschool Groningen en de University of Amsterdam - de webapplicatie voor de UvA-dataloggers gereed gekomen. En dat dit prachtig en ook spectaculair is geworden, dat is zeker! Ga naar de introductie van de nieuwe UvA-dataloggers of bekijk direct de applicatie over de UvA-dataloggers!

03-12-2010
Zoals we de vorige keer al aangaven, zagen we Franz inderdaad snel doorvliegen naar zijn vaste winterplek bij San in Mali. Op 23-11 vertrokken, bleek hij de nacht van 24 op 25-11 even ten noorden van Segou nabij de rivier de Niger door te brengen, waarna hij die volgende dag voor het laatste stukje doortrok. Ook de vorige twee jaren kwam hij in dezelfde week van november op deze plek aan. In de herfst van 2007 was Franz er eind oktober al. Uit onze ervaringen van de afgelopen jaren verwachten we dat Franz tot eind maart, begin april 2011 in deze omgeving zal blijven. Het zou geweldig zijn als we hem daarna opnieuw een voorjaarsmigratie zouden zien aanvangen.
Alle andere zenderkieken bleven op hun laatst bekende plaats.

24-11-2010
Van de Deense zenderkieken bleven Mathilde, Iben, Jørn en Lars allen nog op dezelfde plaats als de vorige keer.
Michael
daarentegen bleef t/m 18-11 op zijn laatst bekende plaats in NO-Senegal en vertrok daarna wel. Op 19-11 vloog hij nl. 265 km naar ZW en de dag erna 63 km ZZW. Vanaf 21-11 zagen we Michael (6 km OZO) in zijn - van vorig jaar - bekende wintergebied, waar hij toen op 19-11 aankwam en tot 24-03-2010 bleef. Michael verblijft daar ook nu weer op de noordelijke oever van de Gambiarivier nabij de grens met Gambia, vlakbij de zogenaamde "Steencirkels van Senegambia" die op de UNESCO-Werelderfgoedlijst staan (zie info op Wikipedia).

De Pool Dominik is in zijn favoriete winterverblijf aangekomen. Hij verruilde Nigeria voor ZW-Niger op 15-11 (vloog 331 km naar W), wat hij overigens in 2009 op diezelfde dag ook deed. Op 16-11 legde hij de laatste 30 km's af.
Van de Groninger zenderkieken verbleven Tineke en Jo nog op hun laatst bekende locaties, terwijl Good-old Franz wel vertrok. Franz vertrok op 19-11 vanuit zijn gebied naar OZO en vloog over de grens met Mali in totaal 114 km. Op 20-11 vloog hij praktisch 100 km naar O en de volgende dag zagen we Franz pal over het huidige verblijfsgebieden van Iben en Klaus-Dieter vliegen 132 km OZO. Die lijn zette hij op 22-11 nog door resp. 100 km en vervolgens peilden we hem aan het eind van de dag op 23-11 40 km O vlakbij het plaatsje Dalébougo, recht op koers naar zijn al jaren vertrouwde winterplek bij San in Mali. We verwachten Franz daar - nog 265 km voor hem te gaan - dan ook snel.
Steencirkels van Senegambia © Wikipedia   (klik voor vergroting)
De O-Duitse vogels Hanna-Luise en Klaus-Dieter zijn ook nog op dezelfde plekken te vinden resp. bij het plaatsje Tosma (mid-Mali) en Guemoukouraba (W-Mali) en tenslotte ook Wit-Russische Volia bleef - op onze oostflank - op dezelfde locatie vlakbij N'Djamena in Tsjaad.

14-11-2010
Op twee na zijn alle zenderkieken nog op of nabij hun bekende plaatsen gebleven. Alleen de O-Groningse kiekdames Jo en Tineke verplaatsten zich substantieel naar andere gebieden (en ook andere landen).
Jo vloog van Benin dwars door N-Togo naar NO-Ghana en zocht daar hetzelfde gebied op waar we Flevolandse Kaspertje begin vorig jaar zagen (half januari t/m 01-03-2010).
Tineke vloog op 11-11 110 km ZZW naar de rivier de Niger, waar we om 10:13 en 13:33 uur twee signalen ontvingen aan de westzijde van de oever. Diezelfde dag vloog ze nog verder naar een plek 54 km Z om de nacht door te brengen. De volgende dagen, eerst 40 km en vervolgens 58 km, volgde ze globaal de Niger-rivier naar Z - ZZO om in de nabijheid van de rivier waarschijnlijk prooien en zeker ook slaapplekken op te zoeken. O-Poolse Jurek zagen we overigens aan diezelfde zijde van de Niger op 16-04-2009 een tegenovergestelde richting koersen. Tineke is dan in W-Niger aangekomen in een gebied op zo'n 47 km ten ZZO van Labbezanga, exact in hetzelfde gebied waar we O-Groningse Fenna van begin oktober t/m half december 2007 zagen rondvliegen.
Enfin, u kunt het allemaal weer inzoomend meekrijgen via de GoogleMap hierboven.

04-11-2010
We schrijven begin november, met weer een nieuw rondje van onze satellietkieken langs de Afrikaanse velden.
Michael bleef op zijn locatie in Senegal ten W van het dorpje Nabadji en een kleine zijtak van de Senegalrivier, vlak bij Matam, de hoofdplaats van de gelijknamige regio en bekend van fosfaat mijnen en deposito's. Franz bevindt zich nog in Z-Mauritanië ten W van het plaatsje Garalla.
Mathilde - in het N van W-Mali - trok slecht 3,5 km naar ZO en had enkel in de nacht van 31-10 op 01-11 een uitstapje naar 9 km ZW. Klaus-Dieter - ook in deze regio - heeft de afgelopen 10 dagen een lus naar Z gemaakt (hemelsbreed 75 km) om daarna weer terug te keren vlakbij (18 km ZW van) Iben, die op haar plaats bleef (veelal zelfde slaapplekken) en alleen op 31-10 een middaguitstapje van 15 km naar ZW maakte, 3,8 km N van de plek waar K-D nu zit.
Jørn bleef in ZO-Mauritanië - op een klein uitstapje van 8 km naar O na - op zijn plek.
Lars bleef in O-Mali nog op dezelfde plaats, 70 km ten W van de rivier de Niger, terwijl Tineke - aan de andere kant van de Niger op 175 km NNO van Lars - ook op haar plek bleef.
Hanna-Luise daarentegen vloog onder Lars door, hemelsbreed 995 km pal W naar een plek in de versmalling van Mali globaal tussen Mopti en Segou, 20 km N van de rivier de Niger, vlakbij gebieden die we kennen van de overwinterplek van O-Groninger Remt (2009-2010) en de overwinterplaats (2007-2008) en overzomergebied (2008) van de als juveniel gezenderde Duitse Theodora. Bij Tenqué zagen we een slaapplaats van H-L van 30 op 31-10, waarna ze de volgende dag verder vloog naar 4 km ten Z van het plaatsje Bango.

Het meest opmerkelijke nieuws kwam deze keer van Jo. Op 25-10 trok Jo - vanuit haar locatie even Z van de positie van Lars in O-Mali - de grens met Burkina Faso over voor twee achtereenvolgende slaapplekken (naar 245 km Z) in het midden van het oostelijk deel van dat land, op 64 km W van de grens met Niger. De volgende dagen zagen we haar eerst 150 km ZZO afleggen en daarna 94 km ZW om net over de grens in N-Togo te landen. Op 30-10 doorkruiste Jo NO-Toga naar de grensregio met het land Benin om een dag later (en de laatste dagen ook nog) in NW-Benin te verblijven. Jo is daarmee de eerste zenderkiek die Benin echt ingetrokken is. In eerdere satellietroutes zagen we alleen twee zenderkieken (O-Groningse Fenna in december 2007 en Witrus Alexandre in oktober 2009) in Burkina Faso langs de grens met Benin scheren; kortom: we hebben er weer een nieuw zenderkiekland bij! Bovendien is Jo momenteel de meest zuidelijke zenderkiek.

Dominik zagen we nog op dezelfde locatie als de vorige keer in NW-Nigeria; in de afgelopen dagen konden we een aantal verschillende slaapplaatsen op 15 km NO en 8 km N hiervan lokaliseren.
En als laatste schoof Volia wat heen en weer in Tsjaad: 6,5 km van N naar Z, terug en v.v.

Locatie van O-Groningse Jo op 4 november 2010 in NW-Benin
25-10-2010
De afgelopen 10 dagen zagen we dat sommige zenderkieken nog op hun plek beleven en dat anderen hun gebied van de vorige keer verlieten. We maken weer een rondje, waarbij we ter herinnering een paar oud-zenderkieken tegenkomen en natuurlijk kunt u e.e.a. weer in bovenstaande GoogleMap bekijken.
Zo bleef Michael in Senegal nog op dezelfde plek, waar hij vorig jaar ook een tijd bleef voordat hij verder ZW dat land introk. Franz daarentegen verliet zijn plek wel: vanaf 17-10 vloog hij naar 210 km Z, nog steeds niet in het gebied van de afgelopen 3 jaar, maar wel op 24 km N van een gebied dat onze oude bekende O-Groningse zenderdame Cathryn aandeed in de herfst van 2006 en 2008.
Mathilde bleef nagenoeg op dezelfde plek, waar ze overigens vorig jaar tot 11-12 ook was. Klaus-Dieter vloog op 22-10 10 km naar Z (NB hij is dan op slechts 4 km O van Mathilde). De volgende dag zagen we hem 32 km naar ZW trekken waarbij hij naar exact hetzelfde gebied als Iben vorig jaar trok. Iben vloog zo'n 130 km WZW om precies tussen Mathilde en Klaus-Dieter uit te komen op slechts 15 km N van haar wintergebied van vorig jaar.
Jørn bleef op zijn plek van de vorige keer op 33 km ZZO van de plek waar O-Groninger Remt vorig jaar ruim 3 weken verbleef.
Tineke bleef ook op haar plek; overigens precies in een gebied waar Flevolandse Kaspertje op 29-09-2009 even was, nadat ze via iets meer W in Mali naar Burkina Faso en Ghana trok. Lars en Jo bleven ook op hun plek, op 94 km NW van de plek waar O-Groningse Fenna in de herfst van 2007 was.
Hanna-Luise trok op 15-10 32 km naar ZW en veranderde de daaropvolgende dagen haar koers opeens naar pal W: eerst zo'n 70 km waar een paar slaapplaatsen zagen, vlakbij plekken waar ook O-Groningse Marion (onze eerste satellietkiek) in september 2005 even was en vervolgens 330 km op 23-10, op slechts 35 km Z van één van de zomer- en wintergebieden van Flevolandse Sigrid in W-Niger. Hanna-Luise is nu 1380 km O van Klaus-Dieter, die uit hetzelfde gebied ten O van Berlijn komt.
Dominik vloog in 2 etappes verder naar zijn voorlaatste stopplek in Nigeria, op 350 km W voor zijn vaste winterverblijf in W-Niger, zoals we vorig 2 jaren ook al zagen, overigens nu op slecht 15 km ZZW van de plek waar onze al eerder genoemde Marion in de late herfst van 2005 aan haar jammerlijke vroegtijdige einde kwam.
En ook Volia deed in Tsjaad wat we van haar verwachten uit de ervaring van de vorige jaren, ze bleef nl. in haar stopovergebied dat we al 3 jaar van haar kennen, voordat ze toen naar haar favoriete wintergebied even ten N van N'Djamena trok.

15-10-2010
O-Duitse Hanna-Luise migreerde de afgelopen 10 dagen als laatste zenderkiek met succes over de Sahara, wat we de andere 11 overgebleven satellietvogels al eerder zagen doen. Ha-Lu vertrok op 07-08 vanuit N-Libië, vloog dwars door dat land om in ZW-richting aan het begin van haar derde dag (09-10) de grens met Niger te passeren. In Niger vloog ze in dezelfde richting en gebruikte ze nog een paar slaapplekken in de woestijn, waarna ze op slechts 56 km ten N van de Pool Dominik in Z-Niger uitkwam, die daar al eerder was aangekomen en de afgelopen 10 dagen bleef.
Op dezelfde hoogte van dit tweetal - maar dan 1130 km naar O - vertrok Wit-Russische Volia vanaf haar vorige plaats in Tsjaad en trok - na een korte tussenstop in de nacht van 05 op 06-10 - naar ZW door en kwam vanaf 09-10 aan in het voor haar bekende overwinteringsgebied op 55 km ONO van N'Djamena.
760 km W ten opzichte van het hiervoor genoemde O-Duits/Poolse tweetal, zagen we een nieuw tweetal in eenzelfde gebied: Deense Lars voegde zich in ZO-Mali nl. - na een 4-tal slaapplekken met een hoekige Z-ZW-W-curve, op 36 km NW - bij O-Groningse Jo, die nog in het grensgebied van Mali, Niger en Burkina Faso bleef. Mede provinciegenote Tineke bleef nog wat in haar gebied rondzwerven op 213 km NO van Jo.
Nog verder naar W, bleven de Deense zendervogels Jørn en Iben op hun plaatsen in Z-Mauritanië tegen de grens met Mali aan, terwijl we een derde tweetal zagen ontstaan, nl. net over de grens van Mauritanië en Mali voegde O-Duitse Klaus-Dieter zich bij Deense Mathilde.
We verbazen ons nog over O-Groninger Franz die in Mauritanië ook de afgelopen dagen nog in hetzelfde gebied als de vorige keren bleef, op zo'n 280 km NW van zijn gebruikelijke - in de afgelopen 3 jaren (2007/2008/2009) - eerste lange stopplaatsen na de vlucht over de Sahara, waarna hij definitief afzakte naar San, zijn favoriete overwinterstek in midden-Mali. Deense Michael liet daarentegen, iets meer naar W t.o.v. Franz, een qua locaties exacte kopie zien van zijn herfsttrek van vorig jaar. Ook toen deed hij - overigens met een andere route over de Sahara - dezelfde gebieden aan, die hij dit jaar vanaf eind september aandeed. De afgelopen dagen schoof hij - een dag later dan vorig jaar - zo'n 100 km naar ZW op naar zijn bekende plek aan de Senegalese kant van de Senegalrivier, waar hij vorig jaar een dikke maand verbleef.

05-10-2010
We ontvingen nog enkele nieuwe foto's uit Denemarken die in juli tijdens het vangen van de drie nieuwe Deense zenderkieken zijn gemaakt. Omdat we ze jullie niet wilden onthouden, hebben we ze hieronder bij Ditte en Lars in onze eerste update ingevoegd, met dank aan Michael Borch Grell en Lars Maltha Rasmussen, onze Deense partners van DOF.

Spectaculair nieuws deze keer komt vanaf het Wit-Russische front!!! Onze oud-zenderkiek Volia nl., dook zeer recent (van 03 op 04-10) opeens in midden-Tsjaad op met een drietal betrouwbare signalen, na een geheel dataloze periode vanaf half augustus toen we haar nog in NW-Oekraïne peilden. We zijn blij verrast om ook Volia weer te mogen begroeten in onze routeverhalen 2010-2011. Dit betekent dat Volia, die in de zomer van 2007 in Wit-Rusland een satellietzender heeft gekregen en ons de afgelopen drie seizoenen lang (2007/2008/2009) haar migratieroutes liet volgen, nu haar vierde satellietseizoen ingaat. We zijn zeer benieuwd of ze haar regelmaat in routes en locaties weer op zal pakken. Na het vroege wegvallen van Ditte en Cees kunnen we dankzij Volia nu toch weer 12 satellietkieken volgen.
Van Hanna-Luise zagen we de afgelopen week betrouwbare signalen uit N-Libië komen, op zo'n 265 km O van haar vorige plek, nu in een gebied dat bekend is met geïrrigeerde landbouw. Dat houdt in dat zij op dit moment de meest noordelijke zenderkiek is en als enige zich nog boven de Sahara bevindt.
Ben Koks haalt samen met Deense Iben een grauw mannetje uit het mistnet; dat Deense mannetje kreeg later de naam Lars - juli 2010 © Lars Maltha Rasmussen   (klik voor vergroting)
De andere kieken zijn die hele grote zandbak de laatste dagen overgetrokken of waren dat al eerder. Lars koos er voor om vanuit O-Algerije dat land in ZW-richting te doorkruisen en is nu in O-Mali. Jo trok vanuit een locatie 230 km W van deze nieuwe plek van Lars de afgelopen week door naar Z, ZW en daarna ZO door Mali om in de grensregio van Mali, Burkina Faso en Niger te landen waarmee zij ruim om Tineke heenvloog, die in O-Mali slechts 35 km naar W opschoof. Ook Mathilde liet de Sahara - in Mauritanië - voor wat ie is en kwam net over de grens in W-Niger uit, terwijl Klaus-Dieter naar een plek op 35 km NO van haar vloog, net ten N van deze grens in Z-Mauritanië. Ook Iben (bleef op haar plek) en Jørn (trok 10 km naar W) zijn relatief dichtbij nl. op resp. iets minder dan 100 km en 220 km beide ten O van K-D in dat zelfde land. Veel verder naar O - en op dit moment nog steeds de meest zuidelijk vogel - is Dominik, die op zijn plek bleef midden in Z-Niger. Onze twee meest westelijke zenderkieken, Michael en Franz trokken resp. 85 km ZZW en 24 km WZW vanuit hun laatst bekende locaties in Mauritanië.

27-09-2010
Van Cees ontvingen we op dezelfde locatie in Frankrijk deze keer wel weer meer satellietsignalen. Dit in combinatie met de slechtere signalen van de afgelopen tijd geven ons toch wel te denken dat er iets niet goed is met Cees zelf. Gezien de tijd dat Cees nu onderweg is, is te verwachten dat de vogel toch al wel in Afrika had moeten zitten. Immers vrijwel alle grauwe kieken zijn de broedgebieden uit, al hoewel er een week geleden (op 19-09) nog een waarneming was een juveniel grauwe kiek die langs de O-Groninger akkers vloog. We wachten nog even met spanning af op nieuwere signalen, maar we zullen toch ernstig rekening moeten houden dat we waarschijnlijk - evenals Deense Ditte al vroeger in dit migratieseizoen - helaas nu al afscheid zullen moeten nemen van zenderkiek Cees.
Van de andere zenderkieken was de satellietdata gelukkig wel zodanig dat het hen goed lijkt te gaan; we maken een rondje.
Mathilde bleef na de vorige update nog een paar dagen in Z-Marokko en vloog vanaf 24-09 dan toch de grote zandvlaktes op; we zagen haar slaapplaatsen van de afgelopen twee nachten, de laatste in midden-Mauritanië tussen de prachtig regelmatige lengteduinen, die ook wel seifs of sifs genoemd worden, grote symmetrische duinen parallel aan de windrichting. Jo was de vorige keer - na een aarzelend rondje in Algerije - ook begonnen aan haar trek over de Sahara; in vijf dagetappes ging ze dwars door Algerije naar O-Mali in de richting van Tineke.
De locatie van de vorige keer van Hanna-Luise in NO-Algerije moeten we terugnemen. Ondanks de twee signalen in dit gebied, hebben de meer betrouwbare satellietsignalen van de afgelopen dagen laten zien dat ze onmogelijk op deze plek geweest kon zijn. In de nacht van 22 op 23-09 zagen we nl. nog een slaapplek op Sicilië. Op 23-09 vloog ze over de Middellandse Zee om in het uiterste NW van Libië te landen. In die omgeving of net over de grens met Tunesië kwam ook een volgend nachtelijk signaal, waarna ze 300 km ZO afzakte Libië in. Lars vloog van NO-Algerije in de richting ZZO vrijwel langs de grens met Tunesië en die van Libië naar een slaapplek in O-Algerije op een rand van een grote zand-hoogvlakte (op de bovenstaande GoogleMap mooi in te zoomen).
Dominik - ruim 1400 km meer Z dan Lars - schoof zo'n 85 km naar het ZZW op in Niger, wat dichter naar zijn bekende overwinteringsgebied van de afgelopen twee jaren, terwijl Tineke iets meer naar WZW in Mali vloog (38 km) en Jørn zich 105 km W in ZO-Mauritanië verplaatste. Van Iben zagen we een paar slaapplaatsen in hetzelfde gebied als de vorige keer in Z-Mauritanië, op 128 km ten W van Jørn. Iets verderop (455 km meer naar WNW t.o.v. Iben) zagen we Franz in vrijwel hetzelfde gebied als zijn vorige keer wat rondvliegen, nog zo'n 250 km verwijderd van zijn populaire stopoverplek in Z-Mauritanië waar hij de afgelopen drie herfstmigraties vanaf begin oktober 2 tot 3 weken bleef voordat hij definitief naar zijn winterverblijf bij San in Mali aftaaide. Michael bleef op zijn plek in Mauritanië, 112 km ZZW van Franz, in hetzelfde gebied waar hij vorig jaar rond deze tijd ook een tijdje verbleef. En Klaus-Dieter tenslotte, heeft de vlucht over de Sahara snel afgelegd. Nadat hij - in tegenstelling tot andere zenderkieken - een vrij lange tussenstop nam in Marokko, konden we hem met 5 duidelijke slaapplaatsen in de grote zandbak zien neerstrijken in Mauritanië, op zo'n 105 km OZO van de huidige locatie van Franz.

22-09-2010
Terwijl het WGK-onderzoeksteam in O-Marokko inmiddels de terugreis naar huis heeft aangevangen, bereikte ons de foto die door fotograaf Hans Hut van Klaus-Dieter op 19-09 in een desolaat gebied in O-Marokko is genomen. Klaus-Dieter bleef tot de nacht van 21-09 op 22-09 nog in dit gebied, daarna vloog hij 255 km naar ZZW om in Algerije terecht te komen.
Jo, die op ongeveer dezelfde hoogte in N-Algerije zat, ging op hetzelfde moment als Klaus-Dieter op pad maar dan in de richting ZZO en vloog 100 km minder ver dan hem.
Mathilde daarentegen vloog juist terug van Algerije naar Z-Marokko (135 km NW), waar we een drietal slaapplaatsen op twee verschillende plekken zagen, kennelijk om toch nog wat extra voedsel te bemachtigen voordat zij de Sahara overtrekt.
Van de zender van Cees ontvingen we de afgelopen dagen helemaal geen satellietsignalen (de laatsten zijn van 18-09 vanuit Z-Frankrijk). Is er met hem wat mis of doet zijn zender het niet?
Lars en Hanna-Luise bleken wel vanuit Europa naar N-Afrika te zijn verkast resp. vanuit N-Italië en Z-Italië beide naar NO-Algerije, waar ook Tineke eerder was, die zelf al over de Sahara heen is getrokken en zich nog in O-Mali bevindt.
O-Duitse satellietzendervogel Klaus-Dieter gespot in O-Marokko - september 2010 © Hans Hut   (klik voor vergroting)
Jørn trok van midden-Mauritanië naar ZO-Mauretanië. Michael bleef in Z-Mauritanië, terwijl Frans - iets verder naar O - nog wat heen en weer vloog. Nog verder naar het O bleef Iben op dezelfde locatie.
Het verst in O-richting is Dominik in midden-Niger, die trouwens wel wat naar W opschoof.
19-09-2010
Deze week kwam er bericht uit Denemarken over het broedsucces van onze Deense zenderkieken. Michael vormde deze zomer een paar met Iben, maar hun nest was niet succesvol (geen eieren in het nest gevonden); Michael bleek ook een ander vrouwtje te hebben gehad, waarmee wel een broedsel is gemaakt. Mathilde had een nest met een ongeringd mannetje op enkele honderden meters van de nestlocatie van Lars; Ze broedde drie eieren uit en alle jongen vlogen met succes uit. Lars - de vader van Ditte - had een nest met vijf jongen waarvan Ditte de jongste was. En Jørn tenslotte, was gepaard met een ongeringd vrouwtje, met wie hij drie jongen groot bracht.
Van de kiekenbeschermers van DOF ontvingen we verder een triest bericht over Ditte: ze is tot twee weken na haar vangst nog gezien in de buurt van haar vangst- en nestlocatie, samen met vier broertjes en zusjes die allemaal goed uitgevlogen zijn . Omdat alle kieken inmiddels Denemarken hebben verlaten, wordt ervan uit gegaan dat Ditte niet meer in leven is. Ook haar zender is niet teruggevonden.
Dittes vader Lars vloog ZO door Duitsland langs Maagdenburg, over de grens met Tsjechië, onder Praag lang en koerste daarna Z door Oostenrijk (50 km ten O van Linz), de Alpen over, pakte een stukje Slovenië mee en vloog over de N-kant van de Adriatische Zee naar de kop van Italië om op 35 km O van Bologna uit te komen.
Hanna-Luise bleef in de laars van dat land en Cees bleef t.o.v. de vorige keer nog op dezelfde locatie in Frankrijk.

De WGK-delegatie in O-Marokko had helaas geen gelegenheid om deze week de foto's van Klaus-Dieter op te sturen. Er was nl. geen verbinding met internet mogelijk. Terwijl het hevig onweerde boven het Atlasgebergte en de bliksem van twee kanten kwam, was een SMS wel te versturen: "Vanavond een slaapplaats van 6 grauwe kiekendieven (ringtails, d.w.z. niet nader te kunnen specificeren) en 20 bruine kiekendieven gevonden in een grootschalig landbouwgebied 80 km ten W van Ain Benimathar." Klaus-Dieter bleef ook de afgelopen dagen in het gebied terwijl Mathilde, die vorig najaar hier een week verbleef, nu langsvloog en snel doortrok naar W-Algerije.
Jo maakte een tweedaags rondje naar ongeveer 300 km Z, overnachtte, kwam weer terug en bleef in N-Algerije hangen.
Jørn migreerde in een rechte lijn ZZW van Algerije door naar O-Mauritanië. Tineke vloog daarentegen wel Algerije uit; op de grens met Mali zette ze koers op Z in dat land en kwam in een gebied waar we afgelopen najaar onze oud zendervogel Poolse Jurek rond zagen struinen.
Franz vloog een geheel andere route dan we de afgelopen jaren van hem gewend zijn, nl. ZW tot op 40 km van de Atlantische Oceaan nabij Nouakchot in W-Mauritanië, waarna hij toch zijn koers 90 graden omboog om in rechte lijn richting zijn oude tussenstops in Z-Mauritanië te vliegen (nog zo'n 200 km).
Michael vloog ook eerst nog een stukje ZW tot over de grens met West-Sahara, waarna hij naar ZZO afboog en na enkele nachtelijke stops in de sahara van Mauritanië (natuurfenomeen het Oog van de Sahara - de Richatstructuur Guelb el-Richat - passerend), naar ZZW afboog en in een voor hem bekend gebied in ZW-Mauritanië, waar hij vorig najaar vanaf 23-09 twee weken bleef.
Iben maakt de afgelopen dagen een halve cirkel in Z-Mauritanië met de slaapplaats van 15 op 16-09 als meest westelijk punt om op 135 km NO van haar wintergebied uit te komen, daarmee op dit moment de meest zuidelijke zenderkiek in Afrika.
Van de zender van Dominik kregen we - na de grote stilte van deze zomer - de afgelopen dagen vrij veel signalen zien, 135 km meer naar W t.o.v. de vorige keer nabij het gebied waar hij vorig jaar ook een paar dagen was.
15-09-2010
Gisteravond ontvingen we een SMS dat het onderzoeksteam in O-Marokko de O-Duitse grauwe satellietman Klaus-Dieter gedurende twee minuten in beeld heeft gehad! Er zijn foto's gemaakt die bij de eerste gelegenheid zullen worden doorgemaild naar de thuishaven en dan uiteraard geplaatst zullen worden op deze website.
Ook Deense Mathilde lijkt het onderzoeksgebied in te vliegen, wat bleek uit de data die haar zender vandaag afgaf. Zullen ze haar ook in de kijker kunnen krijgen of zijn er meer zaken te observeren?
Jørn trok aan de andere kant van de grens vanuit NW-Algerije verder naar W-Algerije, terwijl Jo in NW-Algerije bleef en Tineke vanuit O-Algerije iets onder midden-Algerije vloog.
Franz ging vanuit NW-Marokko snel door naar West-Sahara, t.o.v. zijn eerdere najaarsmigraties wel honderden km meer naar W, toen hij meer door midden en O-Mauritanië trok; we verwachten dat Franz later toch wel weer naar zijn oude stek in Mali zal gaan. Michael vloog vlak langs de Ksar van Aït Ben Haddou in Marokko, een uit leem opgetrokken vestingruïne van deze middeleeuwse Berberse stad dat op de UNESCO-werelderfgoedlijst staat (en bekend is als decor van vele avonturenfilms) om vervolgens door te trekken tot in N-Mauritanië vlakbij een andere Ben, nl. Ain Ben Tili.
Het WGK-onderzoeksteam observeert een kameleon in O-Marokko - © Ben Koks   (klik voor vergroting)
Iben is al verder in Mauritanië en koerst recht op haar overwinteringsgebied van vorig jaar aan in Mali (nog 360 km). Ze zit trouwens op de zelfde hoogte als op deze datum vorig jaar, nu 95 km meer naar O. Dat precieze in tijd en/of plaats is iets dat we uit de data van meerder kieken wel kennen. Lars trok verder Duitsland in en is vlak voor Maagdenburg. Van Ditte ontvingen we wel signalen, maar die geven nog geen beeld wat er met haar aan de hand is. De Deense satellietkieken zijn trouwens ook in hun eigen land online op het Deense web van de vogelbeschermingorganisatie DOF.
Van Dominik ontvingen we weer nieuwe signalen die erop wezen dat hij in Niger vlakbij (90 km) de eerste pleisterplaats uit 2008 is aangekomen, waar hij toen 2 weken bleef.
Cees zit nog op dezelfde plek in Frankrijk en Hanna-Luise is in de Italiëlaars 70 km naar het Z afgezakt.
12-09-2010
De WGK-onderzoeksdelegatie met Hans Hut, Chris Trierweiler, Almut Schlaich en Ben Koks is op dit moment in O-Marokko voor het vervolg op het stopoveronderzoek van afgelopen voorjaar. Omdat Deense Iben op het moment van arriveren van de onderzoekers naar het te onderzoeken gebied vloog, zijn de onderzoekers snel naar dit gebied ten oosten van Bouarfa niet ver van grens Algerije gereden.
Ter plekke aangekomen bleek door de uitwisseling van de satellietdata met het thuisfront Iben al verder getrokken te zijn naar Algerije. De onderzoekers vonden een desolaat gebied met weinig prooimogelijkheden en het bleek dus niet verwonderlijk dat Iben snel was doorgevlogen. In een natuurreservaat bleken wel verrassend diverse soorten leeuweriken te zitten (duponts en dikbekleeuwerik) maar of de kiekendieven er wat aan hebben is nog niet duidelijk.
Wel is duidelijk dat de voedselsituatie draconisch anders is dan tijdens de reis in het voorjaar. We zijn benieuwd wat ze verder tegenkomen.
De eerste dagen hebben in ieder geval een WGK-persbericht met twee foto's uit het gebied opgeleverd.
Inmiddels heeft Iben al een deel van de Sahara overbrugd, want aan het eind van de middag (12-09) bleek ze midden in de zandbak van Mauritanië te zijn aangekomen om deze nacht door te brengen.
Het WGK-onderzoeksteam, aan rand natuurreservaat ten oosten van Bouarfa (O-Marokko) niet ver van grens Algerije - september 2010 © Hans Hut   (klik voor vergroting)
Verrassend is ook de Poolse man Dominik die na een lange tijd van radiostilte opeens met een signaal in de Sahara opdook, op vergelijkbare hoogte als Iben, echter wel een stuk oostelijker want op de grens van N-Niger en N-Tsjaad.
Een aantal andere zenderkieken hebben t.o.v. de vorige update de kop van Afrika bereikt: O-Groninger Frans vloog - evenals vorig jaar - na een korte pauze in N-Spanje via Gibraltar naar NW-Marokko en vloog in twee dagen naar de grens met West-Sahara.
Ook Deense Michael vloog door Spanje en vergelijkbaar qua route en datum als vorig jaar over de Straat van Gibraltar naar NW-Marokko, momenteel op 120 km ZO van Rabat, tegen het Atlasgebergte aan.
O-Duitser Klaus-Dieter vloog een groter gedeelte van de Middellandse Zee over (vanaf Almeria) en is nu in een bekend gebied van onze onderzoekers en wel in het gebied waar ons oud zendervrouwtje Duitse Sabine vorig jaar aan haar einde kwam. We hopen dat Klaus-Dieter het dit jaar beter zal doen.
O-Groningse Jo en Deense Jørn vlogen iets oostelijker vanaf het Spaanse Cartagena en kwamen in NW-Algerije aan.
O-Groningse Tineke vloog daarentegen van Sardinië naar NO-Algerije.
Landschap ten oosten van Bouarfa met bruine kiekendief op de voorgrond - september 2010 © Hans Hut   (klik voor vergroting)
De overige zendervogels zijn nog op het Europese vasteland. Van het Deense jonge vrouwtje Ditte ontvingen we nog steeds enkele vage signalen vanuit haar broedgebied, terwijl haar vader Deense Lars daarentegen nu wel is vertrokken; we zagen Lars vlakbij Kiel in NO-Sleeswijk-Holstein. Het Deense vrouwtje Mathilde had na een paar dagen genoeg van de omgeving bij Parijs en vloog tot vlak voor de Pyreneeën, waar vlakbij ook O-Groninger Cees aankwam. O-Duitse Hanna-Luise bleef in Italië.
07-09-2010
Weer een dikke week voorbij en de kieken gaan snel! Alleen de Deense nieuwelingen Lars (had een relatief laat nest, dus voedt zijn jongen nog) en Ditte (nog steeds vrij weinig signalen) zijn nog in Denemarken. De zenderkieken die al onderweg waren zijn verder gevlogen en de anderen zijn vertrokken uit hun broedgebieden.
Deense Iben vloog snel verder door midden Frankrijk, over de Pyreneeën net W langs Andorra, langs de kust van de Balearenzee om vanaf Allicante de Middellandse Zee over te vliegen tot NW-Algerije; we zagen een slaappplaats op 33 km van de grens met Marokko zo'n 100 km onder Oujda. Zou ze hetzelfde gebied als vorig jaar - in het Z-puntje van O-Marokko - weer opzoeken? Iben is momenteel het verst gemigreerd van alle satellietzenderkieken.
Deense Mathilde heeft het N-Duitse landbouwgebied aan de Elbe verlaten en vloog onderlangs Luxemburg Frankrijk binnen; tussen Reims en Parijs maakte ze een slinger, waarna ze een landbouwgebied in het Franse departement Marne opzocht.
O-Duitse Hanna-Luise is Kroatie overgestoken naar Italië terwijl O-Duitse Klaus-Dieter - die zijn broedgebied al verlaten had - nu ook zijn vaderland heeft verlaten; hij vloog via München aan de N-kant van de hoge Alpentoppen dwars door Zwitserland Frankrijk in, boog ter hoogte van Lyon af, vloog aan de O-kant over de Pyreneeën en kwam op 115 km ten N van Valencia uit.
De twee Deense mannen Michael en nieuwkomer Jørn zijn ook op pad gegaan. Jørn vloog in een week Iben achterna naar NW-Algerije en Michael koos een van hem bekende route door Frankrijk en Spanje naar een plek op 132 km ZZO van Madrid.
O-Groningse Tineke boog vlak voor Praag haar route af naar Z-ZZW om via de kop van Italië over de eilanden Elba en Pianosa O langs Corsica op Sardinië uit te komen.
Ook de andere O-Groningers zijn op migratie gegaan. Cees vloog eerst naar Friesland om een nachtje door te brengen bij het Tjeukermeer, waarna hij richting Z vloog, richting Luik, afboog naar ZZO, ten O van Luxemburg richting Bern trok en - net als Klaus-Dieter - er voor koos om langs de N-kant van de Alpen te vliegen door Zwitserland Frankrijk in; momenteel bevindt hij zich vlak voor de Pyreneeën.
Provinciegenoot Jo ging ook op migratie; zij vloog kriskras over Limburg, Belgisch Wallonië, W langs Luxemburg, O langs Metz en Nancy om vervolgens dwars door Frankrijk naar de Golf van Biskaje te vliegen. Daarna koos ze een Pyreneeëntop uit om naar Spanje te vliegen (kennelijk was het goed weer), vloog daarna langs Zaragossa om op 63 ten NNW van Klaus-Dieter van 06 op 07-09 een slaapplaats op te zoeken.
En last but not least Good-Old Franz kon nu ook gerust zijn doorvoede juvenielen alleen laten; hij vloog een vergelijkbare route als in andere jaren, dit jaar O langs Brussel en W van Parijs. Daarna deed hij wat anders nl. bij La Rochelle koos hij een stuk over de zee van de Golf van Biskaje, waarmee hij de Pyreneeën vermeed en in Spanje O van Bilbao uitkwam. Hij vloog daarna door de regio Navarra en bevindt zich zich nu op 38 km Z van Pamplona.
Een delegatie van de WGK reist op dit moment af naar O-Marokko voor een vervolg op het stopoveronderzoek van afgelopen voorjaar. We zijn erg benieuwd wat zij dit keer zullen ontdekken en of zij nog zenderkieken tegenkomen.
29-08-2010 (eerste update van het migratieseizoen 2010-2011)
Het veldseizoen in Nederland is nu bijna afgelopen; tijd voor een korte terugblik voordat we losgaan met de migratieverhalen 2010-2011.
We kunnen weer van een succesvol veldseizoen spreken, alhoewel het hoge aantal broedparen van vorig jaar in Nederland niet werd gehaald. In vooral O-Groningen en nagenoeg ook Friesland bleven het aantal paren op peil, terwijl N-Groningen en Flevoland achterbleef.
Momenteel vliegen nog slechts een deel van de grauwe kiekendieven op de akkervelden, zoals een vrij laat broedsel in O-Groningen, waarbij de juvenielen zich nog lekker laten voederen door hun ouders. Andere juvenielen zijn al volgroeid en moeten zich vaak alleen redden omdat één of beide ouders al op trek zijn gegaan of zijn zelf ook al weggetrokken.
Ook voor onze bekende en nieuwe satellietzenderkieken geldt dit bovenstaande. We nemen jullie graag mee wat er zoal met hen heeft afgespeeld en natuurlijk stellen we alle zenderkieken voor met wie we dit migratieseizoen ingaan. Zoals vorig jaar wordt de Googlemap hierboven regelmatig voorzien van recente data; we hebben dit jaar - op verzoek - gekozen voor een grote map zodat inzoomen en scrollen goed mogelijk is. Ook bespreken we de zenderkieken van het vorig seizoen.

Laten we beginnen met onze acht nieuwe zenderkieken, die dankzij financiële steun van de Triodos Foundation, DOF (het Deense Vogelbescherming) en een INTERREG-project in het Duitse Brandenburg nu met een satellietzender rondvliegen.

Al eerder op deze website is het nieuwsbericht "Vijf nieuwe buitenlandse zenderkieken" verschenen (juli 2010) over drie nieuwe zenderkiekendieven uit Denemarken (Ditte en vader Lars en Jørn) en twee ten oosten van Berlijn (Hanna-Luise en Klaus-Dieter).

Kiekvrouw Hanna-Luise met haar satellietzender - © Franco Ehlert   (klik voor vergroting) Kiekendiefvrijwilligster Simone Müller houdt zendervrouw Hanna-Luise vast na het omgorden van haar zender - © Franco Ehlert   (klik voor vergroting) Sponsor Detlef Malchov (INTERREG-project in het Duitse Brandenburg) laat het O-Duitse zendervrouwtje Hanna-Luise los, terwijl Elien Sipma toekijkt en de TV-camera loopt - © Sjoerd Sipma   (klik voor vergroting)
O-Duitse zenderkiekvrouw Hanna-Luise zat nog vaak op de uitkijk in de boompjes nabij haar nest - © Franco Ehlert   (klik voor vergroting)
De Duitse kiekendiefbeschermers waren zeer enthousiast, getuige de aanwezige pers tijdens de vangsessie van Hanna-Luise en Klaus-Dieter. Beide "Wiesenweihen" waren onderdeel van een kolonie van zes verschillende nesten.
Ringgegevens Hanna-Luise:  ringnummer (ringcentrale Hiddensee): HA 001826 links kleurring:    NK   
Oogkleur: 90 % geel met spikkels (oud??), vleugel: 376 mm, klauw: 72/52 mm, spanwijdte: 111.3 cm, gewicht: 320 g., PTT ID: 32911
Oost-Duitse Hanna-Luise heeft 3 jongen uitgebroed, die allen zijn uitgevlogen (vrouwtje HA 001843 - Rot PV; mannetje HA 001844 - Rot PX; vrouwtje HA 001845 - Rot PY; allen ringcentrale Hiddensee). Ze kon nog geruime tijd waargenomen worden op haar nestlocatie, o.a. op de uitkijk in de naastgelegen boompjes van de windsingel. Hanna-Luise is vervolgens als eerste zenderkiek van dit seizoen op trek gegaan: evenwijdig aan de Pools-Duitse grens - en de rivier de Oder - vloog ze zuidwaarts naar Tsjechië, vervolgens ZO door dat land richting en onderlangs Brno naar Slovenië, O langs Bratislava en in Hongarije bij Boedapest naar Z en later ZW afbuigend door Kroatië naar Bosnië-Herzegovina waar ze de laatste dagen even rust pakt in een gebied halverwege en iets ten noorden van de lijn Sarajevo - Split.

Ben Koks heeft net het O-Duits mannetje Klaus-Dieter uit het mistnet gevangen - © Franco Ehlert   (klik voor vergroting) Kiekendiefbeschermer Klaus Dieter Gierach houdt het O-Duits mannetje Klaus-Dieter vast, terwijl zijn satellietzender omgehangen wordt door Chris Trierweiler - © Sjoerd Sipma   (klik voor vergroting) O-Duits mannetje Klaus-Dieter krijgt zijn satellietzender omgehangen door Chris Trierweiler onder TV-persbelangstelling - © Sjoerd Sipma   (klik voor vergroting)
Kiekendiefbeschermer Klaus Dieter Gierach met Klaus-Dieter vlak voor het loslaten - © Sjoerd Sipma   (klik voor vergroting)
Ringgegevens Klaus-Dieter:  ringnummer (ringcentrale Hiddensee): HA 027454 rechts, kleurring:    NN   
Oogkleur: geel, adult, vleugel: 372 mm, klauw: 67/47 mm, spanwijdte: 111.0 cm, gewicht: 238 g., PTT ID: 55472
Klaus-Dieter was met vrouwtje (ring HA 027453 links - Rot SA, ringcentrale Hiddensee) gepaard; zij hadden één uitgevlogen jong vrouwtje (ring HA 027469 -Rot SS, ringcentrale Hiddensee). Hij heeft zijn broedgebied enige tijd na Hanna-Luise verlaten en is na een kort verblijf aan de Poolse kant van de grens later wat naar Z en W afgezakt en bevindt zich nu globaal tussen Leipzig en Berlijn op de kruising van de drie Duitse deelstaten Sachsen-Anhalt, Sachsen en Brandenburg.

De Deense kiekendiefbeschermers van de vogelbeschermingorganisatie DOF hebben de vangst van hun nieuwe "Hedehøge" met enkele foto's ook als nieuwsitem op hun website vermeld.
Chris Trierweiler met het Deense juveniele vrouwtje Ditte, landbouwer/kiekengastheer Anker Juhl met kleindochter Ditte, DOF-medewerker Michael Bødker Clausen, twee DOF-vrijwilligers en Sjoerd Sipma kijken toe - © Lars Maltha Rasmussen   (klik voor vergroting) Sjoerd Sipma houdt het Deense juveniele vrouwtje Ditte vast om haar zender te krijgen - © Elien Sipma   (klik voor vergroting) Zenderjuveniel Ditte met Ditte en Chris Trierweiler - © Lars Maltha Rasmussen   (klik voor vergroting)
DOF-vrijwiligster en studente Iben Hove Sørensen, landbouwer/kiekengastheer Anker Juhl en DOF-bioloog Michael Borch Grell na afloop - © Lars Maltha Rasmussen   (klik voor vergroting)
Ringgegevens Ditte:  ringnummer (ringcentrale Kopenhagen): 5R-1461 rechts, kleurring:    LZ   
Oogkleur: bruin, nestjong 28 dagen, vleugel: 260 mm, klauw: 73/56 mm, spanwijdte: ? cm, gewicht: 355 g., PTT ID: 55471
De pas gevangen Lars wordt door Ben Koks meegenomen - © Lars Maltha Rasmussen   (klik voor vergroting) Portret van het Deense mannetje Lars - © Lars Maltha Rasmussen   (klik voor vergroting) Deense vrijwiligster van DOF en studente Iben Hove Sørensen houdt geconcentreerd het Deense mannetje Lars in de handen voordat hij zijn zender krijgt - © Sjoerd Sipma   (klik voor vergroting) Deense Lars met zijn nieuwe satellietzender - © Elien Sipma   (klik voor vergroting)
Ringgegevens Lars:  ringnummer (ringcentrale Kopenhagen): 5R-1462 links, kleurring:    JA   
Oogkleur: geel, adult, vleugel: 383 mm, klauw: 66/49 mm, spanwijdte: 111.4 cm, gewicht: 270 g., PTT ID: 55473
Deens gerstveld met twee nesten grauwe kiekendieven, waar zenderman Jørn gevangen werd - © Sjoerd Sipma   (klik voor vergroting) Jørn krijgt zijn satellietzender - © Lars Maltha Rasmussen   (klik voor vergroting) Deense Jørn met zijn nieuwe satellietzender wordt vrijgelaten door zijn naamgever  - © Lars Maltha Rasmussen   (klik voor vergroting) Het vangteam in Denemarken bestond uit leden van DOF en WGK: Chris Trierweiler, Michael Borch Grell, Ben Koks, Iben Hove Sørensen en Sjoerd en Elien Sipma - © Lars Maltha Rasmussen   (klik voor vergroting)
Ringgegevens Jørn:  ringnummer (ringcentrale Kopenhagen): 5R-1463 links, kleurring:    LC   
Oogkleur: geel, adult, vleugel: 368 mm, klauw: 67/51 mm, spanwijdte: 109.9 cm, gewicht: 290 g., PTT ID: 32912
De zenders van Jørn, Lars en Ditte gaven tot nu toe aan dat zij alle drie nog in hun broedgebied aanwezig waren. De zender van Ditte heeft overigens de laatste dagen minder gegevens afgegeven. Nu is het gebruikelijk dat juvenielen de eerste weken veel op de grond zitten omdat ze dan nog veel gevoerd worden door hun ouders, wat mogelijk een oorzaak zou kunnen zijn van weinig satellietsignalen bij Ditte. Te verwachten is dat er op gegeven moment meer beweging in zal komen omdat juvenielen dan ook zelf op jacht gaan om hun kostje binnen te krijgen. We zullen dus eerst even moeten afwachten voordat we voor Ditte nadere conclusies kunnen trekken.

Terug in Nederland heeft het WGK-team na de vangacties in O-Duitsland en Denemarken verderop in juli in O-Groningen nog drie grauwe kiekendieven voorzien van een satellietzender (Cees, Tineke en Jo).
Zenderjuveniel Cees met zijn gewingtagde zusje in Midwolda - © Hans Hut   (klik voor vergroting) Cees van Scharenburg met zenderjuveniel Cees en Chris Trierweiler met het zusje van Cees - © Hans Hut   (klik voor vergroting) Zenderjuveniel Cees in nestkooi - © Hans Hut   (klik voor vergroting)
Zenderjuveniel Cees op nestkooi tijdens oogst - © Hans Hut   (klik voor vergroting)
Cees is een juveniel en vernoemd naar C. van Scharenburg, langjarige adviseur en vriend van de WGK en Ben Koks in het bijzonder, die bij de zenderactie aanwezig was. De boer heet trouwens ook Cees. Zenderkiek Cees was trouwens een woesteling tijdens het ringen en omgorden van de satellietzender, zijn zusje (met wingtags) was een stuk hanteerbaarder. Het was nog even oppassen tijdens de oogst, want jongen die half kunnen vliegen kunnen zomaar aan gort worden gemaaid. Gelukkig is alles goed gekomen: we zagen Cees de afgelopen dagen nog in de buurt van zijn nestlocatie in Midwolda.
Ringgegevens Cees:  ringnummer (ringcentrale Arnhem): 3.608.830 links, kleurring:    7L   
Oogkleur: grijs, nestjong, vleugel: 265 mm, klauw: 66/50 mm, spanwijdte: ? cm, gewicht: 305 g., PTT ID: 55470

Chris Trieweiler haalt samen met Henk Jan Ottens het vrouwtje Tineke los uit het mistnet in Meedhuizen - © Hans Hut   (klik voor vergroting) Henk Jan Ottens laat zendervrouwtje Tineke los in Meedhuizen - © Hans Hut   (klik voor vergroting) student Adri Clements laat zendervrouwtje Jo los; Chris Trierweiler kijkt toe - © Hans Hut   (klik voor vergroting)
student Adri Clements laat zendervrouwtje Jo los; Chris Trierweiler kijkt toe - © Adri Clements   (klik voor vergroting)
Tineke is in Meedhuizen op 19 juli gevangen. Dit aldaar broedende wijfje bleek voorzien te zijn van een Radolfzell-ring, die is uitgegeven door de Vogelwarte Radolfzell in Z-Duitsland tegen de grens met Zwitserland vlakbij de Bodensee. Tineke heeft haar broedgebied verlaten en is na een heen-en -weertje naar een gebied tussen Papenburg - Cloppenburg en haar broedgebied toch in dezelfde ZO-richting verder gevlogen over Cloppenburg, later bovenlangs het Harzgebergte, onderlangs Leipzig en Chemnitz lijkt ze de laatste dagen in Tsjechië recht op Praag aan te koersen.
Ringgegevens Tineke:  ringnummer (ringcentrale Radolfzell): GN56367 links, kleurring:    ON   
Oogkleur: 95 % bruin, adult, vleugel: 374 mm, klauw: 70/53 mm, spanwijdte: 113.2 cm, gewicht: 305 g., PTT ID: 32914

Ook Jo bleek tijdens het vangen op 19 juli bij Wagenborgen - Delfzijl al voorzien te zijn van een ring. Ze is vernoemd naar haar ringnummer (groen JO) en blijkt een Duitse vrouw te zijn uit het Oldenburger land of de Diepholzer Moorniederung (op dit moment nog geen terugmelding gekregen).
 
Ringgegevens Jo:  ringnummer (ringcentrale Helgoland): 4219309 links, kleurring:    JO   
Oogkleur: 85 % bruin, adult, vleugel: 370 mm, klauw: 76/55 mm, spanwijdte: 110.5 cm, gewicht: 315 g., PTT ID: 32915

Van onze al bekende zenderkieken is (sinds zomer 2006) Good-Old O-Groninger Franz nog steeds in de lucht. Hij heeft dit jaar opnieuw een broedsel volbracht vlakbij zijn nest van vorig jaar. Momenteel vliegt hij daar nog rond om zijn jongen te voeden. Gezien onze ervaringen met Franz verwachten we dat hij snel op migratie zal gaan en dat wordt dan zijn vijfde satellietjaar! Van Flevolandse Kaspertje hebben we na het laatste signaal op 16-04 vanuit NO-Ghana helaas ook deze zomer niets meer vernomen.

Over onze bekende O-Europeanen die sinds 2007 bij ons waren het volgende:
Van de twee Wit-Russische zendervogels, het mannetje Alexandre en het vrouwtje Volia, hebben we na respectievelijk 20-04 en 19-07 (mogelijk na broedsel migratie naar Oekraïne?) niets meer gehoord. Wat er met de vogels en hun zenders is gebeurd is onbekend.
Van de twee O-Poolse kieken met satellietzender, het vrouwtje Grazyna en het mannetje Dominik, zijn de laatste signalen van 01-05 en 24-05. Ook over deze vogels is helaas niets bekend geworden.

Onze Deense zenderkieken Michael, Iben en Mathilde, die vorig zomer een zender omkregen, zijn alle drie nog in de lucht, zodat we dit migratieseizoen in totaal nu zes Deense zenderkieken kunnen volgen.
Ons bereikte het bericht dat Michael deze zomer een paar heeft gevormd met Iben in ZW-Denemarken (vorig jaar was Michael met Mathilde een paar en had hij Iben als tweede vrouwtje), maar dat hun broedsel dit jaar helaas mislukt zou zijn. We herinneren ons nog van dit voorjaar, dat Iben na een tijdje in Duitsland te hebben verblijft pas laat naar haar broedgebied is teruggevlogen. Dit in combinatie met relatief slecht weer is waarschijnlijk de oorzaak van het mislukte broedsel.
Michael bleef nog in het broedgebied rondhangen en is ook nu nog daar. Iben vertrok wel en is door N-Duitsland gevlogen, O van Lübeck naar Lüneburg, in de richting Z ten O van en langs Celle, langs Hindesheim en nu aangekomen nabij de oude universiteitsstad Göttingen in het ZO van de Duitse deelstaat Neder-Saksen.
Ook Mathilde heeft - opnieuw - in hetzelfde gebied in ZW-Denemarken gebroed; resultaat nog niet bekend. Ze is ook al op pad gegaan en heeft aan het begin van haar migratie een tijdje in een mooi akkerbouwgebied aan de zuidoevers van de Elbe ten oosten van Cuxhaven gepauzeerd, waarna ze O van Bremen in ZW richting afboog en daarna aankwam in een ander landbouwgebied ten ZO van Sulingen.

Rest ons nog te zeggen dat een WGK-delegatie binnenkort onderweg zal gaan naar O-Marokko, om - evenals dit voorjaar - stopovers te onderzoeken. Zodra er interessante nieuws loskomt, laten we dat zeker weten!

We hopen ook dit jaar weer van de prachtige data van de satellietkieken te genieten: genieten jullie mee?

Naar boven