logo Werkgroep Grauwe Kiekendief, © 2009 Misty Smit - Klik voor de beginpagina 'home'
Satelliet 2008 Home
SATELLIETROUTE GRAUWE KIEKENDIEVEN 2008/2009
De herfstroute 2008 van onze kieken
De herfstroute 2008 van onze zenderkieken
De herfst- en lenteroute van onze kieken in het seizoen 2008/2009
De herfst- en lenteroute 2008/2009 van onze zenderkieken
Laatste nieuws van de satellietkieken 2008/2009
27-05-2009
In Nederland en het Duitse Rheiderland is het veldwerk in volle gang gekomen en wordt al veel nieuwe data verzameld, waarop onze wetenschappelijke publicaties gebaseerd kunnen worden. Eén van de onderzoeksmethodes wordt d.m.v. de radiotelemetrie uitgevoerd. Op 16-05 is een Oost-Gronings mannetje van een radiozender voorzien. Deze prachtige adulte kiekenman Natalino is genoemd naar de bekende Maltees Natalino Fenech. Natalino is een welbekende naam in de internationale vogelbescherming en o.a. schrijver van het beroemde boek 'Fatal Fligth' (zie onder andere: www.maltatoday.com). In het afgelopen weekeinde is tijdens de aftrapbijeenkomst van dit kiekenseizoen in Flevoland eveneens een kiekenman geradiozenderd. Zijn naam is Abe en hij blijkt de kleine broer te zijn van Sigrid. Ook Abe zal net als Natalino d.m.v. radiotelemetrie in het veld gevolgd worden door medewerkers en vrijwilligers van de WGK om het habitatgebruik van grauwe kiekendieven in beeld te brengen.
Terwijl, al in eerdere afleveringen beschreven, onze zendervogels Cathryn, Franz, Grazyna, Dominik, Tania en Volia thuis zijn aangekomen en zeer waarschijnlijk aan het broeden zijn, trekt Alexandre in Afrika nog verder door het laatste gedeelte van de Sahara. Vanaf 14-05 zien we de eerste paar dagen enkele signalen 56 km opschuiven naar het noordoosten. Op 18-05 ontvangen we een signaal 327 km in deze zelfde richting nabij de oase Guemar in Oost-Algerije (op 75 km van de grens met Tunesië). Ook op 23-05 geven de satellieten aan dat Alexandre nog bij deze oase verblijft. Een mooie slaapplaats zien we vervolgens 112 km noordwaarts in de nacht van 25-05 op 26-05 bij de plaatsen Oueladja en Zeribet Ahmed in de regio Biskra. Alexandre bevindt zich dan aan de rand van de Sahara, vlak voor het Atlasgebergte in Noordoost-Algerije. We wachten nog op verdere signalen.
Van Jurek zien we tot op heden dagelijkse signalen in hetzelfde gebied waar hij op 08-05 is aangekomen.
Met betrekking tot de zendervogels Merel en Sigrid kunnen we op dit moment helaas geen nieuws beschrijven omdat de signalen uitblijven. Hebben we te maken met zenderfalen of met de normale gang van de natuur? De laatste signalen zijn respectievelijk van 29-04 in West-Algerije en 24-04 in Noordoost-Algerije. De betreffende data zullen nog nader bestudeerd worden.
En hiermee besluiten we onze berichtgeving van dit winterseizoen met de voorjaarsmigratie. Na het zomerveldseizoen zien we jullie graag weer terug met nieuwe verhalen van bekende en nieuwe satellietkieken.
Eerdere updates van de satellietkieken (22) »»» lees verder
14-05-2009
Nieuws van onze Oost-Europese satellietvogels! Van onze zendervogel Dominik ontvingen we de afgelopen week geen nieuwe satellietsignalen, maar vanuit Oost-Polen bereikten ons wel zeer recent berichten dat hij is waargenomen door zijn naamgever Dominik Krupinski, de Grauwe Kiekenman van Polen. Hij lijkt dus trouw te zijn aan zijn broedgebied van vorig jaar.
Volia en Grazyna waren zoals eerder beschreven in voor hen bekende broedgebieden aangekomen in respectievelijk Wit-Rusland en Oost-Polen. Zouden ze al een man gevonden hebben? Of is Grazyna al een Dominik tegengekomen?
Tania is in 5 dagen Roemenië doorgetrokken en in Noordwest-Oekraïne aangekomen (een afstand van 825 km), getuige het signaal uit de vroege ochtend van 11-05 nabij de grens met Polen en Wit-Rusland. Diezelfde ochtend trekt ze Wit-Rusland in en zien we haar met drie signalen in de avond van 13-05 terug in het noordoosten van Polen op 30 km ten noordoosten van de plaats Bialystok. Zal ze in dit gebied een man aan de haak slaan of zal ze terugkeren naar haar vorige broedgebied aan de andere kant van de grens in Wit-Rusland?
Ook onze Wit-Russische man Alexandre blijkt nu toch op migratie over de Sahara te zijn gegaan. We kunnen met zekerheid stellen dat hij in de vroege ochtend van 06-05 vanuit zijn wintergebied in Ghana (waar hij de hele winter verbleef) op pad is gegaan in noordnoordoostelijke richting. We zien zijn eerste slaapplaats in het oosten van Burkina Faso op ongeveer halverwege de lijn tussen Ouagadougou (ook kortweg Ouaga, de hoofdstad en grootste stad van Burkina Faso) en Niamey (de hoofdstad van Niger). Hij heeft die dag 355 km gevlogen. De volgende dag vliegt hij door West-Niger nabij wintergebieden die door Jurek en Grazyna bezocht zijn en vliegt evenwijdig aan de route die Dominik nam naar Oost-Mali. Na 400 km brengt Alexandre de nacht van 07-05 op 08-05 door in Oost-Mali op 50 km ten noorden van Ménaka, op 265 km ten oosten van Gao-stad. Nog steeds in dezelfde richting vliegt hij vervolgens naar Zuid-Algerije. Op 125 km ten noorden van het drielandenpunt van Mali, Niger en Algerije zien we zijn slaapplek, nadat hij die dag 450 km gevlogen heeft. Vanaf 09-05 vervolgt Alexandre zijn trek in noordelijke richting: na 975 km in drie dagen zien we een volgend signaal 's nachts van 11-05 op 12-05 en 245 km verderop twee dagen later twee signalen in de avond van 13-05 op 108 km ten noordoosten van El Golea. Deze oasestad staat bekend om de poort naar de Sahara in zuidelijke richting en het graf van Charles de Foucauld (1858-1916), een Franse ontdekkingsreiziger, kluizenaar en katholieke priester die 10 jaar bij het nomadenvolk Tuareg geleefd heeft. Alexandre zit dan praktisch op dezelfde noordcoördinaat als Tania (zijn vrouwtje uit 2008), echter hemelsbreed 800 km ten westen van haar plek en zo'n drie weken later. We zijn benieuwd hoe snel Alexandre Tania achterna trekt.
Het Oost-Poolse mannetje Jurek zien we langzaam doortrekken in het noordoosten van Marokko op de grens met Algerije. Ten opzichte van de vorige keer zien we de afgelopen week meerder signalen 140 tot 180 km verderop. In de nacht van 13-05 op 14-05 zien we een slaapplaats nabij de genoemde grens op 180 km pal ten zuiden van de Algerijnse stad Ghazaouet aan de Middellandse Zee, overigens op 60 km ten zuiden van de plek waar Franz een maand eerder dit voorjaar enkele dagen verbleef voordat hij naar Oost-Groningen trok.
In Oost-Groningen is het veldwerk echt op gang gekomen. Een vogel die met wingtags is waargenomen wordt momenteel nagetrokken op herkomst. Er worden diverse paartjes waargenomen, waarvan sommige vroege vogels al honkvast blijken te zijn en anderen nog zoekende zijn of krakelen om een territorium. Binnenkort zullen een paar vogels gevangen worden en voorzien worden van een radiozender voor het radiotelemetrie-onderzoek. Nu vandaag na de eerste snee van Luzerne de beschermingsnetten rond het nest van Franz en zijn vrouw zijn geplaatst en ook Cathryn waarschijnlijk een nest heeft gemaakt, zijn we in grote spanning naar de ontwikkelingen van de zendervogels Sigrid en Merel. We zijn helaas al enige tijd verstoken geweest van signalen van deze twee Nederlandse vrouwtjes. De laatste signalen kwamen uit Noord-Afrika op respectievelijk 24-04 in Noordoost-Algerije en 29-04 in West-Algerije. Gezien het feit dat we verwachten dat er nog steeds vogels onderweg zijn en ook Jurek zich nog in Noord-Afrika bevindt, houden we de moed voor een positief vervolg er in.
07-05-2009
De vorige keer konden we melden dat Cathryn, Franz en Volia veilig thuis gekomen zijn. Deze keer kunnen we daarbij toevoegen dat Cathryn inmiddels een paar heeft gevormd en haar broed gebied heeft uitgekozen in Oost-Groningen. Ze wordt namelijk zeer frequent waargenomen in hetzelfde gebied, dat iets noordelijker ligt van het gebied waar zij de laatste drie zomers heeft doorgebracht. Ook van Cathryn zijn, na Franz, inmiddels prachtige foto's genomen door Hans Hut. In de bekende kiekgebieden van Flevoland, Groningen en de Duitse Rheiderlandpolders zijn al meer Grauwe Kiekendieven gesignaleerd. In Oost-Groningen is er wel wat onrust in het landschap, omdat er momenteel hard gewerkt wordt aan het ingraven van de Noord-Zuid gastransportverbinding. Het lijkt erop dat de kiekendieven daar relatief weinig hinder van ondervinden en de rust in de overige ruimte opzoeken als broedgebied.
Hoe is het met onze zendervogels die de vorige keer nog in Afrika waren?
Karen verbleef vanaf 10-11-2008 nog steeds in haar wintergebied in Noordwest-Nigeria. Tot op heden ontvingen we zeer regelmatig signalen uit ditzelfde gebied en waren er geen aanwijzingen voor trek. Uit analyse van de meest recente zendergegevens van Karen (m.n. de langer bestaande hoge temperatuurswaarde van de zender) is gebleken, dat zij het niet overleefd kan hebben. We gaan ervan uit dat de voorjaarstrek veel slachtoffers eist, maar het overlijden in de winter zoals bij Karen gebeurt maar bij relatief weinig vogels. We nemen helaas afscheid van het Deens-Tsjechische vrouwtje uit 2000. Deze zomer zullen we zeer waarschijnlijk opnieuw een of meerdere Deense vogels van een nieuwe satellietzender voorzien om ons meer gegevens te kunnen verschaffen. De Deense vogelbeschermingorganisatie Dansk Ornitologisk Forening (DOF — BirdLife DK) heeft daarvoor subsidie verleend.
De zender van de Witrussische man Alexandre geeft evenals die van Karen aan dat er van voorjaarsmigratie nog geen sprake is. De signalen komen na de problematische herfst van 2008 (een tijd lang geen signaal) dagelijks zeer frequent over vanuit dezelfde locatie in zijn wintergebied in Ghana. Betekent dit dat Alexandre zich daar nog steeds bevindt of ligt hem eenzelfde lot als Karen in het verschiet? We hebben daar nog geen zekerheid over en wachten verdere ontwikkelingen met spanning af.
Over de locaties van de andere satellietvogels verkeerden we een groot deel van de afgelopen tien dagen nog in behoorlijke onzekerheid. Van een aantal vogels waren we gedurende langere tijd zelfs verstoken van goede of überhaupt van enige signalen. In Noord-Afrika en Zuid-Europa bleek het weer inmiddels opgeklaard te zijn, wat op zich geen belemmering meer zou kunnen vormen voor verdere migratie. De vraag was wel hoe de kieken door deze tussenstop heen waren gekomen. We gaan hierna de zendervogels stuk voor stuk langs.
Grazyna heeft ons vandaag op het laatste moment ertoe aangezet om haar tekst voor deze keer te wijzigen en deze een positieve wending te geven. Het voorlaatste signaal van haar zender was namelijk op 27-04 in Noordoost- Algerije, waarna er geen signalen meer doorkwamen en er onduidelijkheid bestond over haar verdere migratie. Vandaag (07-05) om 12:26 uur ontvingen we gelukkig een signaal uit Oost-Polen op 120 km ten oosten van Warschau, in haar broedgebied van de afgelopen twee zomers. Ook Grazyna is dus thuis aangekomen. Ze heeft zeer waarschijnlijk een met vorig jaar vergelijkbare route vanaf Noord-Afrika naar huis genomen. De herfstroute van 2008 leek al zeer sterk op die van 2007 terwijl ook haar bijbehorende wintergebieden exact overeen kwamen. De trek vanuit hetzelfde wintergebied (dit jaar 5 dagen later) naar vrijwel dezelfde plek in Noord-Afrika verliep vorig jaar in een ronde westelijke boog, terwijl deze dit jaar in een meer afgeplatte oostelijk boog plaatsvond. Dit voorjaar heeft ze hiermee zo'n 360 km minder gevlogen dan vorig voorjaar, wat haar uiteindelijk wegens de weersomstandigheden geen tijdwinst heeft opgeleverd. Vorig jaar was Grazyna al in haar broedgebied op 27-04 terwijl ze dit voorjaar op diezelfde datum zoals beschreven nog in Noord-Afrika verbleef. Van Dominik ontvingen we op 05-05 opeens een signaal in Oost-Europa, na signaalstilte vanaf het laatste signaal van 17-04 in Noordoost-Algerije. Dit nieuwste signaal had niet een erg hoge kwaliteit, maar geeft wel degelijk aan dat hij in zijn zomergebied terug is! Dominik heeft daarvoor vanaf Noord-Afrika zeer waarschijnlijke een route genomen via Italië, vergelijkbaar met de route die Grazyna ook dit voorjaar weer nam. We zijn benieuwd naar zijn nieuwe broedlocatie. Zou hij weer voor Oost-Polen kiezen?
Op 25-04 ontvingen wij van Tania een voorlaatste signaal in Noordwest-Libië, nabij haar laatst bekende locatie. Ook Tania heeft ons verblijd met een nieuw signaal op 06-05 op de grens van Bulgarije en Roemenie. Ook dit betrof een niet supersignaal (location class B), maar geeft ook wel aan dat ze ergens in Oost-Europa is aangekomen. Na haar herfsttrek via Griekenland is ze waarschijnlijk nu via Italië over de Middellandse Zee gestoken. We hopen natuurlijk op meer bevestigende signalen uit haar nieuwe broedgebied. Onze overige zendervogels hebben we vooralsnog gelokaliseerd in Noord-Afrika. De zender van Merel heeft nog een enkel signaal gegeven op 29-04 in hetzelfde gebied in West-Algerije tegen de grens met Marokko (na het voorlaatste ontvangen signaal op 18-04). Sigrid's laatst ontvangen signaal was van 24-04. Over de situatie van deze laatste vrouwtjes kunnen we momenteel weinig zinnigs melden. De satellietzender van Jurek heeft de afgelopen dagen wel zeer regelmatig signalen gegeven; Jurek lijkt 100 km te zijn opgeschoven in noordoostelijke richting op de grens van Marokko en Algerije. Of dit het begin van zijn verdere trek is kunnen we niet met zekerheid aangeven.
We kunnen dus concluderen dat er momenteel zes van onze zendervogels succesvol vanuit Afrika zijn gemigreerd, waarvan er vijf terug zijn in hun bekende broedgebieden en er één daar naartoe waarschijnlijk onderweg is. De aankomende keer kunnen we vast meer vertellen over de andere zenderkieken, die nog in Afrika zijn gelokaliseerd.
28-04-2009
Verheugend kunnen we melden dat er in de afgelopen week drie zendervogels veilig in hun broedgebied zijn aangekomen! Twee kieken in Nederland en een kiek in Oost-Europa. Franz en Cathryn blijken op dezelfde dag (25-04) te zijn aangekomen in Oost-Groningen. Vanaf respectievelijk 19:45 en 21:04 uur ontvingen we van hen enkele mooie signalen die dit aangaven.
Van Franz hadden we de laatste week geen enkele signaal ontvangen, dus hadden we gegokt dat hij vanwege het slechte weer in Zuid-Europa nog op zijn laatste plek in Afrika plek zou zitten. Zijn laatste Afrika-signaal zagen we namelijk nog op 18-04 in de middag in Noordoost-Marokko op de plek waar hij 11 dagen verbleef. Nu is gebleken dat hij toch al in Nederland is aangekomen kunnen we melden dat hij in deze 7 dagen ruim 2250 km heeft overbrugd, een gemiddelde van ruim 320 km per dag; de route over Europa zal ons overigens onbekend blijven. Vast staat wel dat Franz er 25 dagen over heeft gedaan om vanuit zijn wintergebied op zijn zomerplek te komen, waarbij hij in totaal zo'n 5000 km heeft afgelegd. Op de akkers in Oost-Groningen waren al wel voor 25-04 enkele grauwe mannen gesignaleerd, echter we kunnen aannemen dat Franz nog niet onder deze vogels geweest zou kunnen zijn. Op 26-04 rond 18:00 uur is Franz door vrijwilligers van de WGK wel met 100% zekerheid gespot op de akker natuurbraak waar hij de dag ervoor was aangekomen. Franz lijkt ook al gepaard te zijn, want hij werd met een vrouw gespot. Hopelijk kan hij dit jaar wel weer met succes jongen grootbrengen. Hiermee is de WGK het (zomer)veldseizoen goed begonnen, omdat er vorig jaar veel langer naar Franz gezocht moest worden.Op 27-04 heeft overigens onze fotograaf Hans Hut al een paar prachtige plaatjes van Franz en vrouw geschoten.
Van Cathryn konden we haar route redelijk goed volgen. Op 23-04 zien we haar om 10:38 uur midden in Nord-Pas-de-Calais, een Franse bestuurlijke regio op 53 km ten zuiden van de stad Lille. Even voor twaalf uur passeert zij de grens met België en aan het eind van de middag komt ze in Nederland aan even ten noordoosten van de vestingstad Hulst in Zeeuws-Vlaanderen. Nadat ze half maart uit zuidelijk Afrika was vertrokken komt ze na 40 dagen zoals gezegd aan in Oost-Groningen. Cathryn heeft er dan ruim 5100 km opzitten vanaf haar wintergebied. In de bekende broedomgeving zijn al wel baltsende grauwe kiekendieven waargenomen. Zou Cathryn al een man gevonden hebben? Zeker is te melden dat Ben Koks op 28-04 om 18:10 uur Cathryn met het blote oog heeft waargenomen. Ben meldde ons zeer enthousiast dat Cathryn er goed uitzag!
Ook Volia is in haar broedgebied aangekomen. Nadat we vanaf 17-04 verstoken waren van haar satellietsignalen, zagen we op 27-04 in de zeer vroege morgen weer een signaal en wel in Wit-Rusland. We kunnen wel aannemen dat Volia net als in de herfst van 2007 en 2008 de route over Griekenland heeft genomen over de Middellandse Zee; dit in tegenstelling tot haar voorjaarsroute vorig jaar toen ze door Afrika een westelijke route volgde en via Malta en Zuid Italië is overgestoken. Interessant is ook te zien dat Volia met beide herfstroutes een vergelijkbare zuidroute door Afrika heeft genomen, terwijl haar voorjaarsroute van dit jaar meer in een oostelijke boog plaatsvond. Volia heeft vanaf 10-04 vanuit Tsjaad in 17 dagen iets met dan 5000 km afgelegd. Zij is op dit moment de snelste vogel die gemigreerd heeft naar zomerverblijf, met een gemiddelde van bijna 300 km per dag.
Jurek is nu echt op trek gegaan, blijkens de signalen die we van hem mochten ontvangen. Op 22-04 vliegt hij 345 km, in Mali nog steeds in noordwestelijke richting en passeert aan het eind van de dag de grens met Mauritanië, waar hij op 50 km van die grens een slaapplaats kiest aan de Mauritanië kant. Vanaf dit punt halverwege de rechte grens tussen Mali en Mauritanië, op 85 km ten zuidwesten van de plek waar we half oktober 2008 de laatste levende signalen van Jochen ontvingen, vliegt Jurek gelukkig de volgende dag strak 450 km noordwaarts. Vervolgens buigt zijn route op 24-04 naar het noordnoordoosten af om net als Franz en Merel vrijwel evenwijdig aan de zuidkant van het Atlasgebergte te vliegen. 's Ochtends passeert Jurek de grens met Algerije en om 18:08 uur zien we een signaal op 560 km van de vorige plek. Vervolgens vliegt hij de volgende dag nog 200 km verder, vlakbij de grens met Marokko op 111 km van de woestijnstad Bechar in West-Algerije. Signalen t/m de nacht van 28-04 en 29-04 geven aan dat Jurek op deze plek is gestopt.
Op 295 km ten zuidwesten van deze laatste locatie van Jurek hebben we de laatste signalen van Merel ontvangen. De zender van Merel heeft tot en met 18-04 2:21 uur zeer regelmatig signalen afgegeven, daarna hebben we al zo'n tien dagen helaas geen signaal meer mogen ontvangen. Heeft Merel net als Franz en Cathryn ook het slechte weer kunnen ontwijken en is ze toch verder getrokken of is ze nog op haar plek gebleven? We wachten met spanning af wat Merel zal laten zien. Van Tania zagen we de vorige keer dat ze weer teruggekomen was in Noord-Afrika nabij Yafran in Noordwest-Libië. Van 22-04 t/m 25-04 zien we enkele signalen op 110 km ten zuiden van deze laatste locatie.
De zenders van Sigrid en Grazyna lieten enkele signalen af in hetzelfde gebied als de vorige keer in Noordoost-Libië. Van Dominik, waarvan we op 17-04 het laatste signaal ontvingen op een plek iets ten zuidwesten van Sigrid, hebben we geen nadere gegevens gekregen. Ook zijn zender heeft evenals die van Merel de afgelopen tijd geen signaal gegeven. Het is natuurlijk gissen wat er met de zenders van Merel en Dominik aan de hand is. Uit het verleden weten we, bij Alexandre en Cathryn bijvoorbeeld, dat om technische redenen een zender enige tijd geen signalen kan afgeven en later wel weer aan de praat gekomen is. Laten we nog maar even van een positieve ontwikkeling uitgaan. Van de laatste twee nog te beschrijven zendervogels Alexandre en Karen komen de satellietsignalen nog zeer regelmatig uit hun laatst bekende wintergebied, respectievelijk Ghana en Nigeria.
We kunnen deze keer ook melden dat een aantal nieuwe zenders, die dit jaar op verschillende plaatsen op onze grauwe kieken geplaatst gaan worden, momenteel aan het 'warm draaien' zijn bij de leverancier in Amerika. Ook deze signalen worden dagelijks ontvangen. Al eerder gaven we aan dat het voor ons spannend is. Ook nu blijft dat zo. Aangezien het weer in Zuid-Europa wat aan het veranderen is, verwachten we binnenkort meer te kunnen vertellen over onze zendervogels.

Het kiekenveldseizoen 2009 gaat vanaf nu voor de Werkgroep Grauwe Kiekendief en haar vrijwilligers echt van start. Aankomende zaterdag 2 mei is de traditionele startbijeenkomst in Oost-Groningen in de Fennaheerd aan de Korengarst in Noordbroek en op zaterdag 9 mei in Zuidelijk-Flevoland in De Meeuwenhoeve aan de Meeuwenweg nabij Zeewolde. Beide bijeenkomsten beginnen vanaf 11.00 uur. Iedereen die actief is of actief zou willen worden voor de WGK is van harte uitgenodigd!

21-04-2009
Ook Jurek heeft zich onder de trekkers geschaard. Hij vertrekt vanuit zijn laatste wintergebied in Niger op 16-04 en volgt globaal de rivier de Niger 250 km noordwestwaarts tot vlak ten oosten van de stad Gao. Op 18-04 in de vroege morgen zien we signalen op 100 km pal oost hiervan. De volgende dag zien we vervolgens 60 km noordwest twee location class B-signalen bij elkaar, wat ondanks de niet al te grote betrouwbaarheid toch een slaapplaats in de buurt doet vermoeden. Op deze 19-04 zien we nog een location class 0-signaal op 36 km noordoost om 8.53 uur, waarna we op 180 km in noordwestelijke richting een mooie slaapplaats zien in de nacht van 19-04 op 20-04. De volgende nacht komt een signaal binnen op 145 km verderop noordwest. Met deze in het begin zigzaggend verlopen route van de afgelopen week, iets noordwestelijk van het noordelijke rondje van half maart, zijn we benieuwd of Jurek vanaf nu echt definitief verder zal gaan trekken.
Alexandre en Karen zijn nog niet op trek gegaan en verblijven nog in hetzelfde wintergebied als de vorige keer in respectievelijk Ghana en Nigeria. Cathryn heeft na twee weken rust in Noord Marokko haar trek weer vervolgd. In de nacht van 15-04 op 16-04 zien we nog een slaapplaats op de meest noordwestelijke landpunt van Afrika, even ten westen van de stad Tanger. In de ochtend van 16-04 vliegt ze de straat van Gibraltar over naar Spanje. Cathryn is hiermee de eerste zendervogel, die met zekerheid Europa heeft bereikt. Om 14.03 uur zien we die dag nog een signaal even ten noordoosten van Cordoba, een stad in Andalusië. Haar route wordt vervolgd over midden Spanje zuidoost langs het Castiliaans Scheidingsgebergte en Madrid en langs de westkant van de Pyreneeën. Een signaal in het begin van de nacht op 18-04 geeft een slaapplaats in Frankrijk aan, 15 km ten zuiden van de gemeente Labouheyre in het Franse departement Landes (regio Aquitanië) op 80 km onder Bordeaux, in een gebied met ronde en afgeronde velden. In de zeer vroege ochtend van 21-04 zien we haar vervolgens even ten oosten van Tours aan de rivier de Loire, een stad in Midden-Frankrijk en om 11.50 uur op 42 km ten zuidwesten van Orléans. Cathryn heeft precies dezelfde route als vorig jaar door Marokko (langs de westkant van het Atlasgebergte), over Spanje naar Frankrijk gevolgd, waarbij ze toen ook de hoogste bergketens heeft vermeden. Dat Cathryn een dame met een uitstekende biologische klok is bleek al uit dezelfde vertrekmomenten vanuit Afrika ten opzichte van de twee voorgaande jaren. Ten opzichte van vorig jaar vliegt ze ook momenteel door Frankrijk op dezelfde dag en zelfs nagenoeg hetzelfde tijdstip. Cathryn is in tegenstelling tot de andere zendervogels het zware weer in Zuid-Europa en op de Middellandse Zee voor gebleven en kan in half bewolkt en zonnig weer haar trektocht vervolgen. We verwachten haar dan ook snel in haar bekende broedgebied.
Franz zit nog op zijn plek in Noordoost-Marokko bij de plaats Aïn-Benimathar waar hij de vorige keer is aangekomen, terwijl Merel na een week rust op dezelfde plek in Zuidwest-Marokko vanaf 15-04 eerst evenwijdig met de grens met Westelijke Sahara in oostelijke richting vliegt, om vervolgens in oostnoordoostelijk richting te vliegen en aan het eind van 17-04 op 600 km ten zuidwesten van Franz net over de grens in Algerije uit te komen. Ook Merel trekt dus net als Franz om het Atlasgebergte heen, echter in tegenstelling tot Cathryn hebben zij voor de oostkant gekozen.
Van Dominik zien we op 16-04 en 17-04 enkele signalen in Noordoost-Algerije bij Touggourt, een grote oase en één van de grootste plaatsen in de Sahara op 990 km ten noorden van zijn laatste positie. Touggourt ligt in de Wadi Igharghar Valley met zandduinen en chotts (zout meren) in het noorden en het zuiden en kleine heuvels in het westen. De dagen hierna tot 21-04 ontvingen we geen nadere signalen om zijn locatie nader te kunnen bepalen. Sigrid vliegt in twee dagen 850 km pal naar het noorden van Algerije langs de grens met Libië, waar ze op 13-04, nog in Algerije, uitkomt op 135 km ten zuiden van Ghadames, een grensstad dat in het westen van Libië ligt. Vermeldenswaardig is overigens dat deze stad gelegen is in een oase en sinds 1986 behoort tot het werelderfgoed van UNESCO. In de volgende twee dagen vliegt ze langs Ghadames en komt op 16-04 aan het eind van de middag op 570 km noordnoordwest uit op de grens aan de Algerijnse kant bij de Tunesische grensplaats Hazoua. Sigrid bevindt zich dan op dezelfde dag op dezelfde hoogte van Dominik, echter op 150 km ten oostnoordoosten van hem. De iets noordelijker afgegeven signalen van 19-04 tot 21-04 zijn te onbetrouwbaar om een precieze locatie aan te kunnen geven. Wel kunnen we aannemen dat Sigrid momenteel nog in dit gebied aanwezig is.
In de vroege ochtend van 15-04 blijkt Grazyna 940 km in noordnoordoostelijke richting in Algerije te zijn opgeschoven, eerst pal op de route van Dominik. Op de plek waar Dominik naar het noorden afboog vliegt Grazyna verder door in de richting van de plek waar Sigrid in de nacht van 13-04 op 14-04 was. Daarna buigt ze haar route af naar het noorden en vliegt ze in oostelijk Algerije op 110 km vrijwel evenwijdig aan de grens met Libië en het onderste zuiden aan de grens met Tunesië. Op 17-04 in de middag en op 20-04 om 1.57 uur zien we twee satellietsignalen op 840 km ten noorden hiervan op 160 km ten zuiden van de kust met de Middellandse Zee, 130 km ten zuidoosten van Constantine, een stad in Noord-Algerije, dat wel gezien wordt als de hoofdstad van het noordoosten van Algerije. Grazyna en Sigrid zitten dus momenteel redelijk dicht bij elkaar. Van Tania ontvingen we ten opzichte van de vorige keer (13-04) een vrij onbetrouwbare signaal (location class A) op 16-04 op de Middellandse Zee halverwege Libië en Sicilië en vervolgens op 20-04 en 21-04 een drietal signalen vlak bij elkaar op 65 km ten zuidwesten van de plaats Yafran in Noordwest Libië. Uit deze signalen kunnen we afleiden dat Tania vanwege de weersomstandigheden haar reis over zee heeft afgebroken en is teruggevlogen naar deze laatste plek in Libië op hemelsbreed 510 km afstand van haar locatie op 13-04.
Volia zien we met signalen op 15-04 en 16-04 nog doorvliegen in noordnoordwestelijke richting naar Benghazi, een grote stad aan de Middellandse Zee in het noordoosten van Libië, waarna op 17-04 een vrij onbetrouwbaar (A) signaal op zee wordt afgegeven in de richting van Griekenland. Tot aan 21-04 hebben we van Volia helaas geen signalen meer gekregen. Momenteel is het onbekend waar ze zich precies bevindt: is ze doorgevlogen en heeft ze wellicht Europa bereikt, is ze net als Tania na een zeereisje teruggevlogen naar Noord-Afrika of heeft ze Afrika misschien nooit verlaten? Feit is wel dat Volia in een dikke week ruim 2000 km heeft gevlogen vanaf haar wintergebied in Tsjaad en voornemens was dezelfde oversteek te maken als haar eigen herfstroute van 2007 en 2008, terwijl ze in het voorjaar van 2008 een route via Italië heeft genomen.
Het lijkt er dus sterk op dat, net als vorig jaar, de vogels die via Griekenland Afrika bereikten voor het grootste deel via Italië terugkeren in een soort cirkelvormige beweging. Alleen Volia lijkt redelijk dicht bij Griekenland uit te komen. Zou het met de voornaamste windrichting in die kontreien in het voorjaar te maken hebben? Ook grappig is trouwens dat Sigrid en Grazyna, die al twee winters op kleine afstand van elkaar overwinteren, nu dezelfde trekroute volgen. De verwachting is wel dat Sigrid vanaf Italië naar het westen af zal slaan en Grazyna naar het oosten. Het weer in Zuid-Europa is zeer waarschijnlijk de reden waarom zendervogels op hun plekken in Noord-Afrika blijven. Het weer is momenteel niet prettig om maar even snel door heen te vliegen. Er is sprake van harde wind, veel regen en zwaar onweer in een brede strook vanaf de Zuidoost-Frankrijk tot in Turkije, ten gevolge van een lage drukgebied dat zich momenteel boven Zuid-Italië bevindt. Er zijn zelfs enkele met wind- en waterhozen gemeld. De verwachting is dat dit slechte weer de volgende dagen naar het oosten weg zal trekken, waarna onze zendervogels waarschijnlijk weer snel op de wieken zullen gaan.
We vinden het erg spannend hoe het verder zal gaan. De satellieten zullen ons binnenkort vast meer datagegevens kunnen bieden over het vervolg van de trekroutes van onze zendervogels.
13-04-2009
Terwijl onze zendervogels zich allen nog in Afrika bevinden, zijn er in ons land in de provincie Groningen al enkele waarnemingen geweest van enkele overtrekkende Grauwe Kiekendieven: o.a. de afgelopen week een kiek met Wingtags in de Onnerpolder bij Haren en op 10-04 een Grauwe vrouw in Termunten (vlakbij Delfzijl) vliegend over de dijk richting Duitsland.
De migratie van onze zendervogels breidt zich overigens wel verder uit. Nadat onze Gronings gezenderde vogels Cathryn, Merel en Franz de vorige keer al waren vertrokken, zijn vier Oost-Europees gezenderde vogels vertrokken uit hun wintergebied. Ook onze Flevolandse Sigrid is na haar lange verblijf in Afrika nu echt op pad. Acht van de in totaal elf nog in de lucht zijnde zendervogels zijn op migratieroute naar het noorden. Drie zendervogels zijn nog op de locatie van de vorige keer: de Oost-Poolse man Jurek in Niger, het Deense vrouwtje Karen in Nigeria en het Witrussisch mannetje Alexandre in Ghana.
Het Oost-Groningse vrouwtje Cathryn lokaliseren we met haar satellietsignalen nog in hetzelfde gebied in Marokko waar ze op 30-03 is aangekomen. Van de in Pieterburen gezenderde Merel, die afgelopen jaar in Noord Duitsland bij Cuxhaven broedde, zien we vanaf halverwege de ochtend van 08-04 tot en met 13-04 diverse signalen op een locatie in Marokko op 35 km ten noorden van de grens met Westelijke Sahara. Merel is daarmee ten opzichte van de vorige keer 51 km op Cathryn ingelopen. Het Oost-Groningse mannetje Franz trekt snel verder door over de Sahara. We zien een tweetal signalen halverwege de middag op 06-04 (na 400 km t.o.v. de laatste plek van 18:16 uur op 05-04) en op 07-04 (480 km verderop t.o.v. 06-04). In de nacht van 09-04 op 10-04 zien we een slaapplaats in noordoost Marokko (720 km t.o.v. 07-04) op 26 km van de grens met Libië en op 125 km ten zuiden van de Middellandse zee. Ook op 13-04 bevindt Franz zich nog daar. Franz is hiermee Cathryn voorbijgevlogen en op dit moment de meest noordelijke zendervogel. We zijn benieuwd wanneer en via welke route Franz de Middellandse Zee zal gaan overtrekken. In de herfstroutes van 2007 en 2008 heeft hij gekozen over de korte route bij Gibraltar, terwijl hij vorig voorjaar vanaf midden Algerije via het eiland Minorca naar Toscane in Italië is gevlogen.
Het Oost-Poolse mannetje Dominik zien we op de vroege ochtend van 10-04 nog in zijn laatste wintergebied in Niger, waar hij sinds 14-11-2008 is geweest. In de nacht van 10-04 op 11-04 zien we een mooi slaapplek op zo'n 200 km noordwaarts, 40 km ten noorden van de winterplek van Grazyna in Niger. In de nacht van 11-04 op 12-04 zien we hem 565 km in noordnoordoostelijke richting in Noordwest Niger op 86 km ten oostzuidoosten van het drielandenpunt van Niger, Mali en Algerije. In de avond van 13-04 is Dominik 680 km verderop gepeild in de Algerijnse provincie Tamanghasset op pal 270 km ten westen van de Libische grensstad Ghat. Dominik volgt tot op heden ongeveer in omgekeerde richting de route die Karen nam naar het zuiden.
Sigrid is het gehele jaar 2008 zoals eerder geschreven in Niger gebleven en gaat nu als derde KJ vogel op haar eerste route terug naar Europa. Het laatste signaal van Sigrid in haar wintergebied is van 9:39 uur op 07-04. Op 09-04 zien we haar om 10:40 uur op 415 km in noordoostelijke richting en om 17:25 uur 140 km verderop. Op 11-04 om 21:04 uur zien we een mooi location class 2-signaal 540 km in noordnoordoostelijke richting in Noordelijk Niger. Sigrid vliegt de laatste dagen op ongeveer 100 km evenwijdig (en iets zuidoostelijke) aan haar eigen herfstroute van 2007, nu natuurlijk in noordelijke richting.
We zien het laatste satellietsignaal van het Witrussisch vrouwtje Tania in haar wintergebied in noordoost Nigeria op 05-04 om 5:24 uur, waar ze vanaf 29-11-2008 verbleef. Op 07-04 zien we haar vanaf 8:01 uur in noordnoordwestelijke richting vliegen. Rond 10:30 uur passeert ze de grens met Niger en om 13:47 uur bevindt ze zich even ten noordwesten van het Tsjaad-meer. Even later op die dag kruist ze met haar eigen herfstroute van 2008. Op 09-04 zien we haar 896 km noordwaarts vlak voor de grens met Libië, op 130 km ten oostzuidoosten van het drielandenpunt Niger, Algerije en Libië bij de berg Emi Fraha. De dagen daarna is ze de Sahara voorbij want op 14-04 om 1:22 uur zien we met betrouwbaar een location class 2-signaal een slaapplaats midden in Noord-Libië op 55 km van de Middellandse Zee op 100 km van de stad Surt aan de Golf van Sidra. Tania is dan hemelsbreed bijna 3000 km van Alexandre af, waarmee ze in 2008 broedde.
Op 09-04 zien we Volia nog bij haar favoeuriete wintergebied in Tsjaad, waar ze vanaf 15-11-2008 verbleef met een onderbreking van 21-11-2008 tot 16-12-2008 naar twee gebieden in Kameroen (1 week) en Nigeria. Het vorige seizoen, met toen overigens een onderbreking van bijna 2 maanden naar bijna hetzelfde gebied in Kameroen, was Volia ruim twee maanden tot 11-04-2008 in dit zelfde gebied in Tsjaad te vinden. Dit seizoen vertrekt ze 2 dagen eerder, getuige de signalen op 10-04 in noordoostelijke richting en 11-04 in de middag op ongeveer 920 km van haar wintergebied. De dag erna buigt ze naar noordelijke richting en brengt ze na 240 km de nacht van 12-04 en 13-04 door op de grens van Tsjaad en Libië (280 km van het drielandenpunt Tsjaad, Libië en Soedan). In de vroege ochtend van 14-04 zien we vervolgens een slaapplaats midden in Oost-Libië op 500 km ten noorden van deze plek. Deze voorjaarsroute is op dit moment zo'n 500 km oostelijker dan haar eigen vergelijkbare herfstroutes van 2007 en 2008, terwijl haar voorjaarsroute van het vorige seizoen ongeveer 700 km westelijker van deze routes lag.
Grazyna, het Oost-Poolse zendervrouwtje, zien we op 10-04 nog in haar het wintergebied, waar ze op 29-11-2008 is aangekomen. Op 12-04 om 14:40 uur zien we een minder betrouwbaar location class A-signaal 24 km ten noorden van het drielandenpunt van Niger, Mali en Algerije en later op die dag twee nog minder betrouwbare location class B-signalen iets noordoostelijker. We kunnen met deze signalen waarschijnlijk wel aannemen dat Grazyna ook vertrokken is op ongeveer dezelfde route als Dominik. Binnenkort kunnen we hopelijk meer van haar en de andere zendervogels vertellen.
05-04-2009
De vorige keer melden we dat de migratie was begonnen met Cathryn. Deze keer kunnen we melden dat er drie zendervogels definitief op pad zijn gegaan. Cathryn zit inmiddels in Marokko. In de nacht van 27-03 en 28-03 zien we een slaapplaats 70 km ten zuiden van Agadir op 325 km van haar laatste locatie in Westelijke Sahara. Agadir, een havenstad aan de westkust van Marokko, is de grootste toeristische badplaats van Marokko. Op 30-03 zien we een paar satellietsignalen over de Groot-Atlasbergen en kunnen we haar aan het eind van de middag lokaliseren op 45 km pal ten oosten van Safi, de hoofdstad van de regio Doukala-Abda en de gelijknamige provincie Safi. Vanaf de volgende dag tot 04-04 's ochtends zien we Cathryn 31 km NO verderop rondvliegen in een gebied op zo'n 25 km ten noordnoordoosten van de stad Youssoufia, waar exploitatie van een reservoir van fosfaat de belangrijkste economische bron van de stad is. Ze kwam hier aan in wat bewolkt weer, maar de zon schijnt er inmiddels weer. We zijn benieuwd wanneer Cathryn over de Middellandse Zee naar Europa vertrekt.
Merel is zo'n twee weken later dan vorig jaar vertrokken vanuit haar tweede wintergebied in zuidelijk Senegal, waar we op 30-03 aan het eind van de ochtend haar laatste signaal ontvingen. Op 01-04 zien we een aantal signalen in pal noordoostelijke richting waarna ze aan het eind van de dag op ongeveer 780 km vanuit haar wintergebied aankomt in Mauritanië. Twee dagen later zien we haar 210 km ten noorden hiervan in het midden van dit land. De nacht van 05-04 op 06-04 brengt ze door op 810 km noordwaarts op 18 km voor de grens met Marokko. Ze is hiermee een behoorlijke inhaalrace naar Cathryn aan het maken. Cathryn zit nog 640 km op Merel voor. Zal ze Cathryn nog inhalen? Franz verbleef na een twee weken in Mauritanië al sinds 22-11-2008 in zijn wintergebied op 25 km ten zuidwesten van San in Mali. Ook Franz is vertrokken. Van 02-04 op 03-04 zien we een slaapplaats op 510 km in noordwestelijke richting. Vervolgens buigt zijn satellietspoor af in noordnoordwestelijke richting 350 km verderop op 04-04 aan het eind van de dag en 305 km op 05-04 om 18:16 uur. Op dit laatste punt kruist Franz zijn eigen herfstroute van 2008 en zien we de voorjaarstrekroutes van Cathryn, Merel en Franz als een trechter (binnen 50 km) bij elkaar komen. Cathryn was daar op 23-03 rond 14:50 uur en Merel ongeveer halverwege de middag een dag eerder. Nu bij ons in Nederland de lente is gekomen, zitten de andere zendervogels nog op hun laatst bekende locatie in Afrika, Dominik, Jurek, Grazyna en Sigrid in Niger, Karen en Tania in Nigeria, Alexandre in Ghana en Volia in Tsjaad. We zijn erg benieuwd wanneer de volgende kiek gaat vertrekken.
25-03-2009
Onze oude dame Cathryn is de eerste satellietkiekendief die een serieuze poging doet om terug over de Sahara te vliegen. Ze is daarmee qua timing vergelijkbaar met haar migratie van vorig jaar, sterker nog Cathryn start haar reis al voor de derde keer op 19 april! Vorig jaar ging ze vanaf half maart met drie dameskieken (Cathryn, Merel en Halina) de strijd aan om als eerste te migreren, dit jaar is ze wat dat betreft veruit nummer één! Met Halina was er dit jaar natuurlijk geen eerlijke strijd omdat we, zoals bekend uit de berichten van vorig jaar, sinds april 2008 geen enkele signalen van haar zender meer hebben ontvangen. Merel daarentegen is dit jaar al vanaf half januari in haar laatste wintergebied nabij Nioro du Rip in zuid-Senegal en kennelijk heeft ze het daar zo naar het zin, dat ze nog niet eens vertrokken is.
Ook de andere satellietvogels zijn nog op hun laatst bekende plek, terwijl Jurek in een paar dagen, na een lus ruim 350 km in noordelijke richting, toch weer terug is gevlogen en op 19-3 op zo'n 90 km pal ten westen van zijn laatste verblijfplaats gepeild wordt (op 25 km ten noorden van Sigrid even ten noorden van Niamey), om vervolgens 115 km westwaarts uit te komen in een gebied waar hij ook op 25-3 nog aanwezig is. Heeft Jurek te maken gehad met slecht weer of andere tegenslag, is zijn timing verkeerd gebleken, heeft hij als eerste jaars kiekenman getwijfeld of hij migreert of toch in Afrika blijft, of hebben we te maken met een dwaling van de satellietsignalen? Voor wat betreft de signalen lijkt dit toch echt te hebben plaatsgevonden: Jurek heeft een noordelijk ommetje van totaal zo'n 750 km gemaakt. Voor de interpretatie van de verklaring hiervan kunnen we binnen de WGK nog wel enige discussies voeren, want op dit moment is hier geen zekerheid over.
Zoals hierboven geschreven is Cathryn dus als enige zendervogel op dit moment ter migratie en route. In onze vorige aflevering zagen we al dat Cathryn een eerste stapje had gemaakt van haar winterverblijf in Senegal naar de regio Gorgol in Zuidwest-Mauritanië, waar ze een paar dagen is gebleven. In de nacht van 20-3 op 21-3 zien we een mooie slaapplek op bijna 100 km van dit gebied. In de nacht van 23-3 op 24-3-2009 zien we een mooie rustplek in de duinen van de Mauretaanse Sahara op 90 km ten oosten van Chinguetti, een oude handelsstad in het noorden van Mauritanië, dat vaak beschouwd wordt als de zevende heilige stad van de islam. Cathryn heeft in die twee dagen dan bijna 450 km afgelegd. Ze snuift kennelijk wel wat oernatuur op want overdag zien we haar rakelings langs de rand van de Richatstructuur (Guelb el-Richat) vliegen. Dit natuurfenomeen (meer info op Wikipedia), dat zich ongeveer 40 kilometer ten noordoosten van Ouadane in de Maur Adrar-woestijn in Mauritanië bevindt, laat zich prachtig op de satellietbeelden van bijvoorbeeld Google Earth zien. Op 25-3 om 14:33 uur peilen we Cathryn vervolgens in het noorden van Mauritanië op slechts 20 km van de grens met Westelijke Sahara en om 18:47 uur zien we een prachtig location class 3 signaal op 100 km ten noorden van deze grens in Westelijke Sahara (270 km pal ten oosten van El Aaiún of Laayoune, de inofficiële hoofdstad van de Westelijke Sahara) op slechts 80 km van de grens met Marokko. Ze neemt daar haar welverdiende rust, getuige de twee duidelijke location class 1 en 2-signalen van 21:59 en 22:56 uur. In de laatste twee dagen heeft Cathryn bijna 700 km afgelegd. De route over de Sahara die Cathryn nu naar het noorden maakt ligt vrijwel op zo'n 300—350 km westelijker van haar laatste eigen zuidelijke herfstroute. Ten opzichte van vorig jaar zien we dat Cathryn toen in het voorjaar van 2008 een nog meer westelijke route volgde, omdat ze door slecht weer en zandstormen verdreven werd richting de Atlantische kust. We hopen dat Cathryn dit jaar haar verdere terugtocht over de Sahara en daarna het Middellandse Zeegebied veilig kan volmaken en zijn zeer benieuwd welke zendervogel haar voorbeeld zal volgen.
We tippen alvast een voorspellende bijzonderheid met betrekking tot onze zendervogel Sigrid. Er staat ons een primeur te wachten: de terugkeer van Sigrid in haar derde KJ alweer. En dat is nog nooit eerder vastgelegd! Sigrid is in de zomer van 2007 in Flevoland uit het ei gekropen en is in de herfst via een broedgebied in Duitsland naar Afrika getrokken. Na een week in Mali is ze naar Niger vertrokken. Haar tweede zomer (2008) heeft ze besloten om niet op migratie naar Noord-Europa te gaan en dus niet te gaan broeden. Ze bleef het gehele jaar in Afrika en heeft gedurende langere tijd in een viertal gebieden rondgevlogen in Niger. Momenteel bevindt ze zich in een gebied 20 km ten noorden van Niamey, waar ze ook al eerder was. We zijn zeer benieuwd wanneer Sigrid de kriebels krijgt en naar welk gebied ze uiteindelijk zal trekken. Een zeker percentage jonge vogels keert nl. terug naar de geboortegrond om te broeden, maar de kans is zeer aanwezig dat ze heel ergens anders naartoe gaat om te broeden. We wachten met spanning af wat Sigrid ons zal laten zien!
17-03-2009
Na een lange tijd van weinig tot geen verplaatsingen, kunnen we melden dat er twee zendervogels op de wiek zijn gegaan.
Cathryn was op 11-3 nog gelokaliseerd in het gebied in Senegal, waar ze al geruime tijd verbleef; op 13-3 zagen we een slaapplaats net over de grens met Mauritanië op zo'n 245 km in oostnoordoostelijke richting, waar ze ook op 16-3 nog gepeild werd. Jurek daarentegen zagen we op 14-3 aan het eind van de dag nog in het gebied in Niger, waar hij sinds 24-12-2008 verbleef; op 15-3 vertrok hij in noordwestelijke richting. Op 16-3 zagen we Jurek 's ochtends op 100 km afstand van zijn laatste verblijfgebied, waarna hij afboog in meer noordelijke richting en rond de middag de grens met Mali passeerde. De latere satellietsignalen van ook 17-3 gaven posities nog noordelijker aan (totaal zo'n 380 km t.o.v. 14-3), alhoewel de betrouwbaarheid van deze location class B-signalen lang niet altijd goed zijn. Het is dus nog even gissen hoever Jurek daadwerkelijk is gevlogen, maar we gaan ervan uit dat we de aankomende tijd meer duidelijkheid zullen krijgen.
Alle andere zendervogels zijn nog in hun laatst bekende gebied gebleven, Merel in Senegal, Franz in Mali, Dominik, Grazyna en Sigrid in Niger, Karen en Tania in Nigeria, Alexandre in Ghana en Volia in Tsjaad.
We zijn zeer verheugd dat alle zenders het ook goed doen. Ook de zender van Alexandre lijkt na een zeer slecht eerste deel de smaak weer goed te pakken te hebben. We zijn erg benieuwd naar verder trekbewegingen, waarover binnenkort vast meer! Om met de Friezen te spreken: It giet Oan!
06-03-2009
Zeer verheugend is te melden dat de satellietzender van Alexandre weer behoorlijk veel bruikbare signalen afgegeven heeft. Alexandre verblijft nog in hetzelfde gebied als de vorige maand. Nu zijn zender eindelijk weer goed en stabiel in de lucht is, hopen we dat hij ons nog van veel meer informatie kan voorzien.
De afgelopen maand is er met de posities van onze andere zendervogels weinig tot niets veranderd. Dit betekent dat momenteel al onze levende vogels nog op hun laatst bekende plekken waargenomen zijn en waarschijnlijk bezig zijn zich op te vetten. We wachten in spanning af op de komende migratie, die naar verwachting op korte termijn zal kunnen gaan beginnen.
10-02-2009
Onze WGK-onderzoekers Ben Koks en Leen Smits zijn inmiddels veilig naar huis teruggevlogen vanuit Afrika. We zijn benieuwd naar hun verhalen en resultaten, die ongetwijfeld op enig moment zullen volgen.
Van onze contacten met een Frans team ontvingen we een email met als onderwerp "Harrier with ARGOS transmitter?" (ARGOS is de satellietfabrikant), waarin werd aangegeven dat ze een Grauwe Kiekendief hadden aangetroffen in Senegal. De tekst luidde: "We've noticed on 28th January 2009 between 18h29 and 18h31 UTC a female with something on her shoulders. We've seen the aerial, it was at pre-roost." Een vrouwtje met een antenne op een dag-slaapplaats (omdat het te heet is om te jagen). Uit onze satellietgegevens blijkt dat Cathryn dus inderdaad gespot is, zoals de vorige keer al werd vermeld. Er zijn ook foto's van Cathryn gemaakt. Deze foto's zullen we in een komende nieuwsbrief opnemen.
Van onze zendervogels is momenteel weinig nieuws te vertellen. Alle vogels zien we vliegen in hetzelfde gebied als de vorige keer eind januari, Cathryn en Merel in Senegal, Franz in Mali, Dominik, Grazyna, Sigrid en Jurek in Niger, Karen en Tania in Nigeria en Volia in Tsjaad.
Er is wel nieuws van Alexandre. We ontvingen namelijk na een lange periode weer eens enkele en ook goed bruikbare signalen van de zender van Alexandre. Hij verblijft in het hetzelfde savannegebied als de signalen van eind november 2008 aangaven in Noordwest-Ghana op zo'n 90 km ten NNO van Tamale, de hoofdstad van de provincie Northern Region en tevens de grootste stad in het noorden van Ghana. Op 6-2 (location class 2 en 3-signalen) en op 7-2 (location class 2-signaal) konden we twee slaapplaatsen lokaliseren. Op 8-2 (location class 1-signaal) zagen we een slaapplaats 16 km zuidoostelijk hiervan. Daarna heeft de zender geen signalen meer afgegeven. We hopen dat we binnenkort toch nog meer van Alexandre kunnen horen of zou hij ons weer enige tijd in spanning houden?
29-01-2009
Franz is nog steeds in het gebied in Mali waar hij al bijna twee maanden verblijft. Ook Dominik, Grazyna en Jurek zijn alle drie nog in hetzelfde gebied in Niger vlakbij Niamey te volgen. We zien bij Sigrid deze keer een verplaatsing terug naar het gebied bij Niamey, waar ze in haar eerste winter (2007-2008) en ook in de lente en zomer van 2008 verbleef. Op 21-01 vertrekt Sigrid 150 km naar het zuidwesten vanuit het gebied waar ze vanaf de late zomer/herfst 2008 heeft rondgevlogen. In de zeer vroege ochtend van 24-01 zien we vervolgens een prachtige slaapplaats op slechts 15 km ten noordwesten van Niamey. Sigrid is in die drie dagen 120 km westwaarts aangekomen en vlak onder de verblijfsgebieden van Grazyna en Jurek doorgevlogen. Er zijn overigens helaas geen zendergegevens afgegeven om te kunnen zien of zij deze verblijfsgebieden misschien zelfs bezocht heeft. Nu is ze dus terug gekeerd naar haar eerdere stekje, waar vorig jaar januari ook braakballen door het WGK team verzameld zijn op een kleine slaapplaats van ca. 3-5 kieken (met een karig prooiaanbod met veel kevers). Over Alexandre (geen signalen), Karen in NW-Nigeria, Tania in NO-Nigeria en Volia in Tsjaad zijn geen veranderingen ten opzichte van de vorige keer waargenomen. Cathryn heeft weer een paar dagen in het gebied (50-60 km zuidwaarts) gevlogen, waar ze vanaf half december ook al eens een paar dagen was. We kunnen aan de hand van haar zendergegevens helaas niet precies alle dagen volgen, maar we zien Cathryn van 20-01 t/m 23-01 in dit gebied rondvliegen. In de nacht van 27-01 op 28-01 zien we haar weer terug bij een mooie slaapplaats 40 km noordwaarts, waarna ze die dag op 15 km ten noorden hiervan weer in haar oude gebied rondvliegt. Net in de periode dat onze WGK-mannen Ben Koks en Leen Smits in Senegal zijn aangekomen om onderzoek te doen maakt Cathryn het zo wel een beetje moeilijk om gespot te worden. Vanuit het WGK-basisstation in Nederland is door een WGK-bestuurslid al geopperd of Ben Koks zelf niet uitgerust zou kunnen worden met een satellietzender. Zou het dan met wat technische hulp wellicht mogelijk zijn dat Cathryn zelf Ben zou kunnen opzoeken? Of is dit als redactionele toekomstmuziek te beschouwen? Per sms liet Ben ons zeer recent weten dat Cathryn op 29-01 door Jean-Luc Bourrioux en zijn team uit de Franse Champagne waargenomen schijnt te zijn! Ook zouden twee Spaanse satellietvogels door een Frans team zijn waargenomen.
Er is de afgelopen dagen meer contact geweest. Ben meldde op 20-01 dat niet al te ver vanaf Dakar op drie van vorig jaar bekende slaapplaatsen zo'n 300 braakballen zijn verzameld! Dat is o.a. in de buurt van waar Merel zit nabij Nioro du Rip. De braakballen in Senegal schijnen uiteenlopende sprinkhaansoorten van formaatje midden tot groot (3-7 cm en groter) te bevatten. Op 27-01 wordt door Ben telefonisch meegedeeld dat hij al twee dagen 's avonds een groep van 2000 Grauwe Kiekendieven had gezien! Binnenkort zullen we vast uitgebreider de verhalen kunnen horen van de belevenissen en onderzoeksresultaten van Ben Koks en Leen Smits in Afrika. Uiteraard maken we binnenkort op deze plaats ook weer een nieuwe update van de satellietgegevens van onze eigen Kieken.
18-01-2009
Er is de afgelopen week (SMS-)contact geweest met Ben Koks en Leen Smits die voor de WGK op onderzoek zijn in Niger i.v.m. het doorgeven van diverse actuele satellietcoördinaten. De slaapplek van Jurek, die nog steeds op dezelfde plek verblijft, werd reeds bezocht. Er werden aldaar 200 braakballen gescoord! Op 14-01 is het gebied van Dominik bezocht. Een moeilijk toegankelijk en nog niet eerder door de WGK bezocht gebied in het westen van Niger, met veel prooien (er werden veel prooitransecten geteld dus). Op de bekende slaapplekken vlakbij de Nigerijnse hoofdstad Niamey wemelde het trouwens van de sprinkhanen, terwijl bij de bij Jurek gevonden braakballen kleine zoogdieren (gerbils) schijnen te domineren in het dieet. Onbekend zijn momenteel nog hun verdere waarnemingen uit Niger. Wel is begrepen dat het gebied waar Sigrid nog steeds rondvliegt om veiligheidsredenen niet bezocht kon worden. Het gebied waar Grazyna sinds eind november nog steeds verblijft is door de WGK vorig jaar al bezocht. Het betreft een gebied met kleinschalige landbouw en weinig wegen. Gezien de lastige bereikbaarheid en de beperkte tijd dit jaar is dat gebied niet opnieuw bezocht.
Wel is afgelopen week het gebied bezocht waar een Spaanse satelliet-Steppe Kiek verblijft tussen Zinder en Tahoua. De verblijfplaats kon niet helemaal bereikt worden in het rotsachtig landschap, maar ook daar werden veel diverse prooitransecten geteld. Op de laatste dag in Niger is door Ben en Leen een slaapplaats tussen Niamey en Dosso bezocht die vorig jaar was gevonden. Er zaten ook dit jaar weer kieken, en in de gevonden ballen o.a. twee kameleons: dit jaar nieuw op de Nigerijnse prooilijst! Overigens ook eerder tijdens de reis werden op een andere slaapplaats vlakbij Niamey kameleons in de braakballen gevonden.
Op 19-01 zullen Ben Koks en Leen Smits vanuit Niger naar Senegal vliegen om aldaar vanuit Dakar hun Afrikaanse onderzoek voort te zetten. Uiteraard zal het WGK-basisstation in Nederland hun weer voorzien van de meest recente satellietgegevens, want momenteel is Merel als vanouds weer aan de wandel. Merel is nl. vanuit haar plek in NW-Senegal op 10-01 vertrokken; ze vliegt die dag in een kleine 6 uur zeker 200 km in zuidelijke richting. We zien haar vanaf 12-01 tot 18-01 rondvliegen even ten westen van de plaats Nioro du Rip in Senegal op 20 km ten noorden van de grens met Gambia. Ook vorig jaar is Merel een paar keer in dit gebied geweest. Ze is daar dus al erg bekend en we zijn dan ook benieuwd hoelang ze er zal blijven.
Van de zender van Cathryn ontvingen we weer signalen in hetzelfde gebied in N-Senegal waar ze al weer een maand verblijft. We zijn erg benieuwd of Ben en Leen onze zendervogels Merel en/of Cathryn kunnen vinden. Over onze andere zenderkieken is weinig nieuws te vertellen. Karen is nog op haar plek in NW-Nigeria, Tania in NO-Nigeria, Franz in Mali en Volia in Tsjaad. Van Alexandre ontvingen we wederom geen signalen.
07-01-2009
Al onze nog levende zendervogels hebben rond de jaarwisseling en de eerste week van het nieuwe jaar hun gebieden niet verlaten. We ontvingen van alle vogels voldoende bruikbare signalen op dezelfde plekken als eind december 2008, met uitzondering van Alexandre, waarvan we zijn huidige locatie niet weten omdat we van zijn zender wederom geen signalen ontvingen.
Cathryn en Merel zijn nog in Senegal; Franz is nog op dezelfde plek in Mali. Volia verblijft op dezelfde plek in Tsjaad en Tania in NO-Nigeria. Dominik, Grazyna, Jurek en Sigrid zijn in Niger en Karen vlakbij in NW-Nigeria.

Vanaf 9 t/m 19 januari zijn Ben Koks en Leen Smits voor de WGK op onderzoek in Niger, waar ze wellicht onze zendervogels Dominik, Grazyna, Jurek en Sigrid, mogelijk ook Karen en een Steppe Kiekendief uit Kazakstan met een satellietzender van de Spaanse kiekendiefonderzoeker Beatriz Arroyo zullen proberen te vinden. We zijn natuurlijk zeer benieuwd naar hun verhalen terplaatse. Als communicatie mogelijk is kunnen we daarover de volgende keer wellicht op deze plaats meer vertellen, anders volgt er in een later stadium o.a. via deze site of onze nieuwsbrief meer informatie over de Afrika 2009 reis.
28-12-2008
Op 15-12 zien we Cathryn weer 50 km zuidwaarts even ten zuiden van het plaatsje Sadio, waar ze een week rondvliegt. Van 24-12 t/m 28-12 vinden we haar na wat omzwervingen in hetzelfde gebied 50 km noordwaarts weer terug nabij het plaatsje Saqata. Merel verblijft nog in hetzelfde gebied, op zo'n 100 km ten noordwesten van Cathryn, beide dames in Senegal. De zender van Franz geeft tussen 18-12 en 26-12 gelukkig weer enkele betrouwbare signalen af in Mali. Franz blijkt zo'n 10 km naar het noordoosten opgeschoven te zijn ten opzichte van het laatste betrouwbare signaal van 24-11, nu in een gebied 13 km ten westen van de plaats San. Dominik en Sigrid verblijven beide nog op dezelfde locatie in Niger. Jurek vliegt in Niger op 24-12 ongeveer 250 km naar het westen en komt op 100 km ten NO van Niamey uit. Jurek is Grazyna, die zich nog in hetzelfde gebied bevindt, dan op zo'n 45 km genaderd. Karen en Tania vermaken zich beide nog in hetzelfde gebied in Nigeria, Karen in het noordwesten en Tania in het noordoosten van dit land. Volia vliegt daarentegen uit Nigeria weg. Op 16-12 schuift zij 83 km naar het noordoosten op en komt uit in Tsjaad. Na haar uitstapje naar N-Kameroen en O-Nigeria is ze weer terug in het gebied nabij Abou Mardo waar ze van 15-11 t/m 20-11 ook al verbleef. Tot 28-12 zien we haar nog steeds in dit zelfde gebied op 32 km NO van Ndjamena, de hoofdstad van Tsjaad. Van Alexandre ontvingen wederom helaas geen signalen. We hopen in het nieuwe jaar weer wat van Alexandre te horen.
En uiteraard zullen we u na de Nieuwjaarswisseling weer verder verslag doen van het Afrikaanse verblijf van onze zendervogels.
14-12-2008
Nadat de zender van Merel de vorige keer geen signalen had afgegeven, ontvingen we de afgelopen 10 dagen weer bruikbare signalen in hetzelfde gebied in NW Senegal, waar zij op 24-10 is aangekomen. Op zo'n 100 km ZZO van Merel volgen we Cathryn in haar tweede wintergebied in Senegal. Onze vier vogels die in Niger verblijven, vliegen allen nog in hetzelfde gebied rond: Sigrid al sinds 7-10, Jurek sinds 15-10 (na een kort uitstapje 75-100 km zuidelijker), Dominik sinds 12-11 (zo'n 100 km ZZW van de hoofdstad Niamey) en Grazyna sinds 29-11. Karen verblijft nog op dezelfde locatie in NO Nigeria. Tania en Volia treffen we in hetzelfde gebied in O Nigeria aan. Na de spectaculaire signalen eind november in Noordoost Ghana van Alexandre, ontvingen we deze keer helemaal geen signalen. De zender van Franz ten slotte heeft de afgelopen tien dagen slecht één signaal afgegeven (nl. een location class 1 signaal op 4-12) 4 km ten oosten van het vorige signaal van 24-11 in Mali.
04-12-2008
De zender van Alexandre heeft de afgelopen tien dagen een zestal signalen afgegeven in globaal hetzelfde gebied als de signalen van eind november, echter de betrouwbaarheid daarvan zijn nog niet om over naar huis te schrijven. We gaan ervan uit dat Alexandre momenteel nog steeds in dit gebied verblijft. De signalen komen uit een gebied op 100 km ten noordnoordoosten van Tamale, de hoofdstad van de Northern Region, een provincie van Ghana en tevens de grootste stad in het noorden van Ghana.
Dominik verblijft nog steeds in dezelfde zone bij twee noordelijke meanders van de Niger bij het plaatsje Zoukwara.
Ook Sigrid en Jurek vermaken zich nog goed in hetzelfde gebied in Niger.
Karen heeft het op dezelfde plek nog naar haar zin in Nigeria.
De zender van Grazyna heeft op 26-11 nog een location class 1-signaal vlakbij Gouria aan de rivier de Niger. Vanaf 29-11 zien we nieuwe signalen op zo'n 85 km pal naar het oosten, waar ze de afgelopen dagen wat heeft rondgevlogen. Grazyna is vandaag gelokaliseerd op ongeveer 62 km ten noordnoordoosten van Niamey, de hoofdstad van Niger.
Op 26-11 zien we Tania aan het begin van de avond vlakbij Mafa op 76 km ten noordnoordoosten van de vorige plek. Ze heeft dan de plaats Maiduguri voor driekwart gerond. Op 29-11 zien we een slaapplaats op zo'n 28 km noordnoordwestelijk. De afgelopen dagen heeft Tania hier rondom het plaatsje Mulma in Noordoost Nigeria wat rondgevlogen.
Tot en met 29-11 zien we Volia nog in het Waza-park in Kameroen. Op 30-11 vliegt ze daar weg over de grens met Nigeria en komt 's avonds op 66 km noordwaarts uit. De dagen daarna vliegt ze wat rond in het uiterste oosten van Nigeria tussen de plaats Mola en Labado, de grensplaats met Kameroen. Volia zit momenteel op 100 km ten oostzuidoosten van Tania.
Van Franz hebben we op dezelfde plek in Mali twee bruikbare signalen ontvangen in de vroege ochtend van 24-11. Daarna zijn er geen signalen meer ontvangen.
Ook van Merel hebben we helaas geen signalen ontvangen.
Gelukkig is de zender van Cathryn wel weer in de lucht. Op 15-11 hebben we het laatste signaal rond de grens tussen Mali en Mauritanië opgevangen. Ook vorig jaar verbleef Cathryn de eerste tijd in dit wintergebied (grensgebied Mauritanië/Mali/Senegal). Op de vroege ochtend van 25-11 treffen we Cathryn vervolgens op 379 km ten westen aan in Senegal. Ze vliegt die ochtend eerst nog 45 km verder naar het westen en dan 50 km zuidwaarts naar een gebied waar ze op 27-11 ook nog gelokaliseerd wordt. Op 30-11 zien we een mooie slaapplaats op ongeveer dezelfde 50 km weer terug naar het noorden. Dit gebied is een voor Cathryn bekend wintergebied nummer twee of ook wel "Mbake" genoemd, hoewel ze daar dit jaar wat verder omheen zwerft. Cathryn komt dan ook vrij voorspelbaar achtereenvolgens in bovengenoemde twee bekende gebieden. We zijn benieuwd of Cathryn ook haar voorspelbare gebied nummer drie of "Mbour" gaat bezoeken.
24-11-2008
Merel is nog niet verder opgeschoven in Noordwest Senegal .
Franz heeft op 16 november de grens naar Mali overgestoken en vliegt in vier dagatappes in zuidoostelijke richting langs de grote stad Ségou en over de rivier de Niger . In de nacht van 24-11 krijgen we zijn slaapplaats door even ten zuiden van de Bani rivier, een zijrivier van de Niger, op zo’n 25 km ten westen van het plaatsje San, een stad in de Ségou regio van Mali. In de afgelopen acht dagen is hij zo’n 530 km opgeschoven. De naam San klinkt de trouwe lezers vast bekend in de oren. Het is dan ook de derde winter dat Franz hier terug komt!
Dominik blijft op dezelfde plek aan de rivier de Niger waar hij elf dagen geleden aankwam rondom het plaatsje Zoukwara.
Jurek vliegt 37 km terug naar het noordnoordoosten nabij het gebied waar hij begin november ook al verbleef. Hij vliegt daar een aantal dagen rond even ten noordoosten van Djingines in Niger.
Sigrid vermaakt zich al zeven weken in het zelfde gebied in Niger, de afgelopen dagen even ten westen van het plaatsje Abarey.
Op 16-11 zien we slechts één bruikbaar location class 3-signaal van Grazyna om 10.03 u ’s ochtends bij een eilandje in de Niger vlakbij de plaats Gouria. Later in de week zien we haar met een paar minder betrouwbare signalen iets meer ten westen van deze plek.
De zender van Jochen heeft de afgelopen dagen geen enkel signaal afgegeven. We kunnen gevoeglijk aannemen dat Jochen helaas de vlucht over de Sahara niet gehaald heeft.
Ook de zender van Cathryn heeft de afgelopen dagen geen signaal afgegeven. Is dit ook voor Cathryn een slecht teken of hebben we te maken met een technische storing van haar zender? Dat laatste is zeker mogelijk omdat de zender van Cathryn weleens vaker kuren heeft gehad. We hopen de volgende keer meer te kunnen vertellen.
Karen verblijft de afgelopen week in hetzelfde gebied in Noordwest Nigeria. We zien bruikbare signalen rondom het plaatsje Augi.
Tania zien we nog een week op dezelfde plek als de vorige keer in Noordoost Nigeria . Ze vertrekt daar op 24-11 en vliegt eerst 37 km pal naar het zuiden en vervolgens zo’n 80 km oostwaarts, waar ze aan het eind van de middag op zo’n 47 km ten zuidoosten van Maiduguri aankomt. Ook deze plaats zal de trouwe lezers nog wel bekend zijn: het is vlakbij Ganga Tilo waar Poolse Halina vorige winter een lange periode doorbracht.
Volia vliegt op 14-11 45 km westwaarts naar een gebied 30 km ten noordoosten van N’Djamena waar ze een kleine week verblijft. Op 21-11 vliegt ze naar Kameroen. Ze legt 113 km naar het zuidzuidwesten af en vervolgens op 22-11 nog 45 km in zuidwestelijke richting. De volgende dag vliegt ze nog zo’n 16 km verderop, maar keert toch weer terug. De Witrussische dame bevindt zich in het Nationaal park Waza. Dit park van 170 000 hectares is het bekendste en meest bereikbare park van Kameroen. Vorig jaar heeft onderzoeker Ralph Buij al geprobeerd Volia in het park op te sporen of haar slaapplaats te vinden. Hij heeft haar toen niet te zien gekregen. Misschien gaat het dit jaar lukken?
17-11-2008
Dominik verblijft t/m 11-11 in hetzelfde gebied als vorige week in Nigeria. We scoren enkele slaapplaatsen rondom het plaatsje Sarua. Op 12-11 vliegt Dominik weer naar Niger, zo'n 335 km naar het westen, waar hij op 100 km ten ZO van Niamey aan het eind van de dag aankomt. De volgende dag zien we hem 22 km opschuiven naar het Zuidwesten vlakbij enkele grote meanders van de rivier de Niger. De Niger is de belangrijkste rivier van West-Afrika met een lengte van ongeveer 4160 kilometer. De rivier loopt in een halvemaanvorm door Guinee, Mali, Niger, Benin en Nigeria (info Wikipedia).
Na enkele dagen in hetzelfde gebied rondgevlogen te hebben, vliegt ook Jurek naar het zuidwesten. Op 8-11 vliegt hij zo'n 110 km naar een plek even ten noorden van de grens met Nigeria. De volgende dagen scharrelt hij toch weer iets terug van de grens af.
Op 4-11 en 5-11 zakt Karen in Niger in totaal zo'n 220 km naar het zuidzuidwesten af, passeert de grens en komt aan in het Noordwesten van Nigeria op 100 km van Sokoto.
De signalen van Grazyna geven aan dat ze in haar oude wintergebied van vorig jaar zit, ten noorden van Niamey, vlakbij het plaatsje Guenguikogo. Sigrid verblijft nog op dezelfde plek in Niger vlakbij de grens met Mali.
Cathryn
laat slechts enkele redelijk betrouwbare tekens achter op 6 km waar ze al enige weken verblijft. Tania vliegt wat rond in hetzelfde gebied in Noordoost Nigeria (op 50 km ten westen van Maiduguri), terwijl ook Volia op haar plaats rondvliegt in Tsjaad. Merel verblijft nog in het gebied in Noordwest Senegal.
De zender van Jochen heeft alleen 's avonds op 5-11 een bruikbaar signaal afgegeven op dezelfde waarde waar hij de vorige keer is aangekomen, na een tweede poging om over de Sahara te vliegen. Is Jochen in de Sahara gestrand? Dit doet ons het ergste vermoeden. De volgende keer kunnen we daarover wellicht meer melden. Van Franz ontvingen we de afgelopen week helaas geen signalen.
05-11-2008
Op 12 oktober zien we halverwege de ochtend tot in de middag een paar mooie signalen van de satellietzender van Merel in het waterrijke gebied van de Senegalrivier. Ze vliegt rond een grote meander nabij het plaatsje Ngorel, zo'n 9 km noordwesten van Bogué. Waar zou ze naar op jacht zijn? Enkele dagen later traceren we haar slaapplaats even ten noordoosten van deze meander. Op 24 oktober wordt Merel 's middags in het noorden van Senegal over de grens van Mauritanië gesignaleerd op weg naar een plek 45 km ten oosten van Saint-Louis, een regionale hoofdstad van de gelijknamige regio waar de rivier de Senegal in de Atlantische Oceaan uitmondt. Dit is haar tweede favoriete wintergebiedje en zoals eerder voorspelt bezoekt ze dit als tweede en vliegt hier de afgelopen dagen kleine stukjes rond. We zullen zien wanneer deze winter ze zich op maakt richting Gambia naar favoriete gebiedje nummer drie.
De zender van Cathryn laat 's avonds op 28-10-2008 een bruikbaar signaal zien waarbij ze over een enkele kilometer de grens van Mali naar Mauretanië passeert (2 km ten noordoosten van Bilikouaté). Daarna zijn er de afgelopen week geen bruikbare signalen meer ontvangen.
Vanaf 16 oktober is Franz in etappes zo'n 45 km naar het zuidwesten gevlogen. Franz zit nu zo'n 160 km ten oosten van Cathryn af in zuidelijk Mauretanië aan de grens met Mali (2 km ten noorden van Bezeïr). In de afgelopen week schoof hij zo'n 2 km verder op naar het oosten.
Van Jochen hebben we de afgelopen week wat onduidelijke signalen opgevangen, pal op de strakke grens tussen Mali en Mauretanië. Hij is t.o.v. de eerste week van oktober zo'n 1450 km zuidwaarts op deze locatie aangekomen.
Karen heeft het nog steeds erg naar haar zin in dit gebied een enkele km ten westen van de stad Tahoua. Van Grazyna ontvingen we slechts een paar onduidelijke signalen in hetzelfde gebied waar Karen verblijft.
Jurek is zo'n 220 km naar het westen opgeschoven, op zo'n 35 km ZO van Karen. Ruim 100 km ten westen van Jurek en Karen verblijft Sigrid op dezelfde plaats in Niger, 5 km ZZO van Abarey, (een plaatsje zo'n 270 km ten NO van Niamey de hoofdstad van Niger). Ze heeft het hier prima naar haar zin in een temperatuur van 35 graden overdag en 's nachts van 20 graden Celsius.
Dominik is van Niger naar Nigeria opgeschoven, zo'n 120 km naar het zuidwesten op een plaats even ten oosten van Dan Tsokwa.
Tania is t.o.v. half oktober op 25 oktober 125 km zuidwaarts gesignaleerd en trekt vervolgens in etappes 144 km naar het oosten, 42 km ten westen van de stad Maiduguri in het noordoosten van Nigeria. Volia verbleef de afgelopen week zo’n 55 km ten noordoosten van Ndjamena, de hoofdstad van het Tsjaad.
09-10-2008
Sigrid is in Niger opgeschoven naar het zuidwesten! Onze tweejarige Flevolandse heeft tussen 5 en 7 oktober zo'n 250 km overbrugd, wat een aardige snelheid is voor een 'binnenlandse' beweging. Voorspelbaar was dat Sigrid weer eens een keer in een zuidelijke richting zou vertrekken, want naar het Noorden is alleen maar woestijn. Hoewel de vegetatie nog niet hard aan het uitdrogen is in de Sahel rond deze tijd van het jaar, houdt Sigrid het nu al voor gezien in die extreem noordelijk streek en is nu terug gekeerd naar exact dezelfde plek waar ze in de zomer (juli) zat. Wie weet vliegt ze daarna ooit nog weer door richting Niamey, haar eerdere winter verblijfplaats?
Cathryn
heeft de afgelopen tijd maar een kort reisje gemaakt: vanaf Mauritanië naar Mali, een kleine 11 km over de grens! Misschien dat de één of ander van onze trouwe lezers de plaatsnaam Ould Yenye (of Ould Yanja) nog bekend in de oren klinkt: één van Cathryn haar favoriete wintergebieden, waar ze nu al de derde keer met zender op de rug verblijft.
Volia
heeft sinds de vorige keer succesvol de Sahara overgestoken! Op 30 september schijnt ze wat naar het oosten weg gewaaid te zijn, vervolgens deed ze er een dag over om 172 km naar het westen te vliegen (1 oktober) om weer op koers te geraken, dan legt ze meer dan 400 km in twee dagen in zuidelijke richting af. Inmiddels heeft ze het noordpuntje van Tsjaad bereikt. Op 4 oktober vliegt ze 333 km zuidwaards. De vijfde zwaait ze wat af naar het zuidwesten en vliegt Niger in, een dagtotaal van 305 km. Op de zesde in de middag doemt naar nog eens 422 km eindelijk weer de eerste groene vegetatie voor haar op! Wat zal ze zin hebben gehad in wat knapperige, sappige sprinkhanen, vogels of muizen. Het schaarse groen was haar niet genoeg dus zakt ze de volgende dag direct nog een kleine 224 km af naar het zuiden. De dag daarop zien we Volia de hele ochtend en middag stil zitten op de savanne tussen de bosjes, dorpjes en voetpaden. Volia zit nu 129 km ten noorden van haar landgenote Tania. Ze is dit jaar westelijker in de Sahel aangekomen dan vorig jaar. Zou ze nog weer naar Tsjaad en Kameroen gaan?
Merel
heeft na wat tussen de vele rivierarmen en poelen van de Senegalrivier rond te crossen nu weer haar toevlucht gezocht aan de Mauritaanse kant van de rivier.
Tania
is niet van plek veranderd in noordelijk Nigeria.
Franz
laat ons dit jaar weer fantastisch zijn trekroute zien, voor de derde keer! Ook hij heeft het weer gehaald en is veilig over de grote barriére, de woestijn, heen gevlogen. Op 30 september had hij Rabat in Marokko gepasseerd. Op 1 oktober vloog hij 392 km door Marokko heen, een aardige afstand! De tweede legt hij nog eens 254 km af, de derde 319 km. In de ochtend vliegt hij daarbij over de grens van Marokko en Mauritanië. Op 4 oktober vliegt Franz op snel tempo (412 km) over de oneindige woestijn. Tot de zesde vliegt hij meer dan 240 km, dus iets rustiger aan. Van zes tot zeven voegt Franz nog 227 km aan de reis som toe en bereikt daarbij de eerste groene vegetatie na de zandvlaktes! Gisteren vloog hij een kleine 100 km en zijn tempo neemt dus aanzienlijk af. Nu bevindt hij zich op 30 km vanaf het gebied waar hij vorig jaar eerst een tijdje verbleef, voor hij doorvloog naar Mali. Misschien dat hij daar dit jaar ook even rust neemt.
Karen
zit goed bij Tahoua en heeft nog geen aanleiding gehad voor grotere verplaatsingen.
Onze jonge Poolse held Jurek laat ons een fantastische route over de Middellandse zee zien: Nadat hij op 2 oktober uit Macedonië vertrok was de volgende peiling vlakbij het Griekse eiland Kreta. Vanaf daar zijn het 'maar' zo'n 300 km naar de overkant (direct vanaf Griekenland bijna 400). Dat is nog steeds een zware vlucht die hij op 6 oktober 's ochtends begon. Op de zevende 's avonds was hij reeds 500 km de Libische woestijn in gevlogen! De oversteek is dus op top-tempo gemaakt. Gisteren heeft hij weer een kleine 500 km gevlogen en zit daarmee nog iets meer dan 100 km vanaf de grens met Tsjaad, midden in de Sahara. Duimen dat alles goed gaat!
Poolse buurman Dominik is sinds vorige week meer dan 400 km opgeschoven naar het zuidwesten, en zit nu op 160 km vanaf Karen.
Duitse man Jochen durfde de oversteek van de Sahara deze week nog niet aan. Hij heeft een rondje gevlogen tot aan het Atlas gebergte in de over het algemeen voedselrijke Naama-streek in Algerije, maar is daarna weer in noordelijker streken in Marokko terug gekeerd. Tot de volgende keer!
30-09-2008
Bij deze weer nieuws van onze gevederde helden. De inmiddels tweejarige Flevolandse Sigrid verblijft nog steeds op haar plek in Niger. Van onze vogels in Niger zit Sigrid op de meest noordelijke plaats: zo'n 16 graden Noord. Daarmee zit ze tegen de woestijn aan. Er groeien wel wat bosjes in dit landschap, waar rond deze tijd nog groene vegetatie met voedsel (sprinkhanen, kevers, vogels) te vinden zal zijn.
Het laatste nieuws van Oost-Poolse Grazyna, die we reeds voor de tweede keer naar Niger volgen, is nu vier dagen oud. Toen zat zij nog steeds in centraal zuidelijk Niger, tussen Zinder en Birni N'Konni, en vanaf deze lijn 50 km naar het Noorden: bij Belbedji! Wie ons werk vanaf het begin volgt kan zich misschien herinneren hoe vrouwtje Marion uit Nederland naar Niger vertrok en haar eerste tussenlanding eveneens bij dit plaatsje maakte (2005). Tijdens onze eerste Afrika-reis hebben we de plek bezocht en vonden een landelijk stadje met lemen gebouwen, en daarachter vlaktes met schaars begroeide zandduinen, waar de Toeareg-nomaden hun tenten-kampen hebben en waar de witte en bruine dromedarissen grazen. Bomen zijn schaars. Wel groeien er struikjes, waar het nodige voedsel voor de kiekendieven te vinden zal zijn. Vorig jaar bleef Grazyna ook al een tijdje in deze streek (Tahoua) hangen, alvorens richting het Zuid-Westen van Niger af te dalen.
Op wonderbaarlijke wijze doet de zender van Nederlands vrouwtje Cathryn het nu beter dan ooit. Meer goed nieuws: Cathryn heeft de oversteek van de woestijn overleefd en is aan de overkant aangekomen! Ze deed er drie dagen over om van noordelijk naar zuidelijk Mauritanië te vliegen en kwam vervolgens aan in één van de bij de Grauwe meest geliefde gebieden: het grensgebied van Mali en Mauritanië. De Duitse Doris en Margret zaten hier vorig jaar ook, en kijk maar naar de Spaanse kiekendieven (www.seaturtle.org ). Cathryn heeft er vast veel gezelschap van soortgenoten. Misschien een grote slaapplaats waar ze 's nachts verblijft? Ze zal haar weg vast nog vervolgen naar Senegal, zoals afgelopen twee jaar.
De Witrussische Volia is op 23 september vanaf het Roemeense Boekarest vertrokken en vloog waarschijnlijk bij Griekenland over de Middellandse Zee. In ieder geval is ze nu in Libië aangekomen!
Ook Merel kunnen we dit jaar voor de derde opeenvolgende keer volgen bij haar reis naar het Zuiden. Eerst was haar koers vanaf Marokko Zuidoost de Algerijnse woestijn in, toen Zuidwest naar Mauritanië, waar ze Cathryn's pad kruist. Nu is Merel al bijna weer op haar traditionele plekje aan de Senegal-rivier aangekomen.
Het Witrussisch vrouwtje Tania vloog in één keer door naar Nigeria, en is daarmee de meest zuidelijke van de vogels op dit moment. Ze heeft een plekje gevonden dat haar bevalt, vlakbij de Nigerijnse grens bij Mainé-Soroa. Ook jonge Dzima was daar vorig jaar te vinden.
De Nederlandse man Franz kunnen we ook al voor de derde keer op zijn weg naar (waarschijnlijk) Mali volgen. Na een onderbreking in Noord-Spanje bij Zaragoza vloog Franz op 26 september door richting Gibraltar. Op 28 overnachtte hij ter hoogte van de Extremadura, en op de 29ste stevende hij recht op Gibraltar af. Vanavond was Franz reeds het Marokkaanse Rabat gepasseerd en heeft daarmee de afgelopen vier dagen meer dan 1000 km gevlogen.
Het blijkt nu dat de Deense Karen negen jaar geleden in Tsjechië is geringd: helaas niet als nestjong maar op migratie (we wachten nog op bevestiging), dus waar ze geboren is weten we niet. Karen is in ieder geval ook dit jaar weer via Tsjechië gevlogen, en inmiddels in Niger neergestreken. De signalen concentreren zich rond Tahoua, 150 km vanaf Sigrid en 300 km vanaf Grazyna.
De jonge Poolse Jurek is inmiddels in Griekenland gearriveerd, helaas komen niet al te vaak signalen door. Zijn Poolse buurman Dominik zit nog steeds op zijn plek in Niger (noordelijk van Gouré), 260 km ten Oosten van Grazyna.
Mannetje Jochen uit het Duitse Cuxhaven bevond zich op 24 september bij Barcelona, één dag later bij Cartagena aan de Spaanse Oostkust, en vloog dan oostelijk van Gibraltar over de zee, een afstand van minimaal 140 km. Op 26 september 's avonds om negen uur bereikte Jochen Algerije vlakbij de Spaanse enclave Melilla en was een dag later nog steeds daar in de buurt, bij het Algerijnse gehucht Beni Bou Yafroun, te vinden.
Van het Witrussisch mannetje Alexandre krijgen we berichten dat hij in leven is, maar posities kwamen de afgelopen periode helaas niet door. Tot de volgende keer!
22-09-2008
Helaas hebben we jullie dit jaar langer dan gewoonlijk moeten laten wachten op het eerste nieuws over de van satellietzenders voorziene Grauwe Kiekendieven. Dit omdat zowel de afdeling data- also ook tekstverwerking met vakantie waren en de thuisblijvers het simpelweg te druk hadden. Nu zijn we weer terug en kunnen we jullie weer berichten over de avonturen van onze zenderhelden!
De Stichting Werkgroep Grauwe Kiekendief groeit gestaag door en door het grote aantal projecten moeten we dit najaar nog meer analyse- en schrijfwerk verzetten dan de afgelopen jaren. Daarom is onze tijd gelimiteerd en kunnen we niet meer de gedetailleerde teksten en kaartjes aanbieden die we de afgelopen jaren op onze website zetten.
Omdat we jullie de spannende ontwikkelingen zeker niet willen onthouden kiezen we voor een compromis: eens in de week één nieuwsbrief (kiekenbrief) op de site, voor alle vogels bij elkaar, en een gecombineerde kaart. We zullen dan alleen op de meest interessante gegevens meer in detail ingaan. Dit is dus de eerste editie, en deze is vrij lang, omdat we jullie graag over alles wil bijpraten wat het afgelopen seizoen en tot op heden is gebeurd. We zullen daarbij alle vogels nalopen die jullie reeds kennen en vervolgens de nieuwe aan jullie voorstellen.

Laten we beginnen met de oude bekende Cathryn, die in 2006 een satellietzender om kreeg. In 2007 werd Cathryn op hetzelfde nestperceel met alweer een succesvol broedsel terug gevangen en bleek in uitstekende conditie te zijn. In 2008 keerde Cathryn langs de Afrikaanse westkust naar haar stekje in Groningen terug. Het gehele seizoen door werd Cathryn in de buurt van haar traditionele nestplek gepeild en ook gezien, maar vond geen partner. Kennelijk waren in haar bekende broedgebied te weinig mannetjes voorhanden. Dat vogels niet aan broeden toe komen zien we trouwens wel vaker in slechte muizenjaren en is normaal in vogelpopulaties. Inmiddels is Cathryn alweer onderweg, en dan wel op de route die zij elk jaar neemt: Via Frankrijk naar Spanje, over Gibraltar naar Marokko. Nu is Cathryn net begonnen aan de oversteek van de Sahara. Ze heeft al ruim 2800 km gevlogen! Laten we een gokje wagen: Cathryn zal vast aankoersen op haar favoriete wintergebieden in Senegal rond M'bour. Cathryn kruist trouwens Merel haar pad bij Marokko, maar waar Merel de Sahara nog niet over durft, vliegt Cathryn stug door, hopelijk met succes.
Het Duitse vrouwtje Doris heeft haar broedgebied helaas nooit weten te bereiken. Kort voor haar doel werd het vrouwtje op 27 april voor het laatst gepeild. Doris had het erg moeilijk tijdens de oversteek van de Sahara en moest vanwege de harde tegenwind een eind terugvliegen en maakte een grote omweg. Hoewel ze dapper volhield tot Noord-Frankrijk heeft ze Duitsland niet weten te bereiken.
Onze jonge held Dzima die in 2007 uit een Witrussisch ei kroop was de enige van de drie nestjongen van vorig jaar die niet in Afrika overzomerde, maar terug wilde naar de broedgebieden. Deze strategie kan erg nuttig zijn om kennis op te doen voor latere eigen broedpogingen. Een nadeel is dat de jonge vogel tijdens de lange tocht naar het noorden aan veel gevaren blootgesteld is. Dzima heeft het dan ook niet gehaald. Hij werd voor het laatst gepeild toen hij in mei aan de oversteek van de Middellandse Zee zou beginnen. Of hij probeerde om vanaf Libië de 800 km naar Griekenland over te steken en deze vlucht die bij slechte wind-omstandigheden meerdere dagen kan duren niet gehaald heeft, of dat hij op de bijna 500 km lange weg naar Italië geveld werd door uitputting of een schot hagel van Maltese jagers – we kunnen het helaas niet achterhalen.
Hoewel de migratie van de in Flevoland geboren en in Groningen broedende Edzard goed leek te verlopen heeft deze vogel kennelijk ook ergens een verkeerde beslissing genomen, is in te moeilijk weer terecht gekomen of heeft een predator ontmoet: Edzard is in Marokko gebleven, waar hij overleed. In dit land komt trouwens relatief veel afschot voor dus deze mogelijkheid kunnen we ook niet uitsluiten.
De overzomering van Fenna, die vorig jaar samen met Edzard broedde, is de meest kleurrijke van alle vogels. Deze Groningse broedvogel verbaasde ons al afgelopen winter met een rondreis van 1000 km door Niger, Burkina Faso en Ghana, terug naar Niger. Fenna houdt kennelijk erg van exploreren en dat bleek ook weer uit haar voorjaarsmigratie. Ook aan Fenna zijn de weerbarstige omstandigheden tijdens de oversteek van de Sahara niet spoorloos voorbij gegaan. Na de gewaagde oversteek van Algerije naar Sardinië van meer dan 600 km bereikt Fenna Italië, waar ze een lange pauze van meer dan twee weken neemt. Een goede strategie om te overleven blijkt, maar om nu nog terug te keren naar de broedgebieden en aan een legsel te beginnen, daarvoor is het te laat. Fenna laat dan ook haar zwerversgeest de vrije loop en exploreert naast gebieden in Noord-Frankrijk en Nederland de Duitse noordkust, zet door tot in Polen, buigt dan af naar het zuiden, vliegt via Poznan door in zuidelijke richting, waarna ze bijdraait richting Duitsland, en daar, gedeeltelijk in de buurt van Margret (!) verblijft. Het laatste deel van het broedseizoen brengt Fenna in Oost-Groningen door, van waar ze inmiddels weer vertrokken is naar het zuiden. Ze bezoekt daarbij opnieuw een gebied in midden-Duitsland waar ze eerder deze zomer verbleef. Daarna schijnt ze dwars over de Alpen Italië in gevlogen te zijn. De laatste peiling van Fenna komt – jawel – van een plek tussen Italië en Sardinië. Nu hebben we al vijf dagen niets meer van haar gehoord en hopen dat het goed gaat. Fenna is altijd uit op avonturen maar de Middellandse Zee wil ze per se via haar favoriete route oversteken. Zodoende zal ze wel weer op weg zijn naar Niger.
De met Cathryn en Merel langst actieve zendervogel Franz, geboren en getogen Groninger (uit de buurt van Scheemda), is ook dit voorjaar behouden in deze provincie terug gekeerd. Hij moest als veel andere vogels dit voorjaar een grote omweg vliegen. Gelukkig heeft het ervaren mannetje alle strapatsen van de migratie overleefd. Tijdens het gehele broedseizoen was Franz te vinden in de Nederlands-Duitse grensregio bij Bellingwolde. In het vroege voorjaar werd hij waargenomen bij zijn traditionele nestplek, maar een nest werd nooit vastgesteld. Het activiteitenpatroon wees erop dat Franz overnachtte op de klei en overdag foerageerde op de zandgronden, een typisch gedrag voor broedende mannetjes. Laat in het seizoen werd Franz tijdens een grote zoekactie eindelijk gespot en kon worden aangetoond dat hij op dat moment geen nest had (hij at de door hem gevangen prooien zelf op, waarvan Hans Hut fraaie foto's wist te nemen). Het meest waarschijnlijk is dat Franz zijn nest vroeg in het seizoen is mislukt. Franz bleef daarna in het gebied hangen, tot hij weer aan de lange weg naar de binnendelta van de rivier de Niger in Mali begon. Hij is inmiddels door Belgïe en Frankrijk naar Noord-Spanje gevlogen.
De Oost-Poolse Grazyna heeft afgelopen seizoen een migratie laten zien die als een enorme lus omschreven kan worden: de terugweg was veel westelijker dan de heenweg. In het broedgebied bleven op gegeven moment signalen uit, en de vrees was dat Grazyna na de enerverende tocht over Mali, Algerije, Italië, Oostenrijk en Tsjechië naar Polen door alle inspanningen was bezweken. Toch gaven we de hoop niet op en hebben meerdere dagen van onze korte veldwerk-verblijven in Polen eraan besteed om de broedplaats van deze vogel op te sporen. Ook Dominik en zijn collega's in Polen hadden al geprobeerd haar te vinden. Het enige wat zeker is: ze zat niet in het perceel waar ze vorig jaar broedde, maar daar wel ergens in de buurt. Helaas, of eigenlijk gelukkig, zit die hele buurt vol met kiekendieven, en is het daarom moeilijk om elk paartje apart te checken voor een zender-dragend vrouwtje. We hebben dan ook heel wat paartjes gezien en veel nieuwe paartjes gevonden, maar geen van de vrouwtjes droeg een antenne. Na het broedseizoen kwam Grazyna als door een wonder weer tevoorschijn en begaf zich op haar vaste route naar Niger: Via Griekenland en Egypte/Libië bereikte zij Niger, waar ze strak naar het zuidwesten afboog en nu alweer een tijdje verblijft.
De Oost-Poolse Halina verdween tijdens de voorjaarsmigratie op dezelfde plek als Dzima. Bij haar verliep de oversteek van de Sahara soepel, maar de Middellandse Zee bereidde haar onoverkomelijke problemen, of zou ze onderweg door jagers zijn neergehaald?
Flevolands vrouwtje Jinthe heeft het het zwaarst te verduren gekregen in de Sahara dit voorjaar en kwam niet verder dan Westelijke Sahara. Ze werd eerst door de wind helemaal naar de westkust gedrukt en strandde vervolgens midden in de woestijn, vanwaar we haar nooit meer hebben zien vertrekken.
De in 1993 geboren Duitse Margret uit de Hellwegbörde keerde moeiteloos naar Duitsland terug: haar enorme ervaring zal hier wel in meegespeeld hebben. Thuis werd ze direct bij haar traditionele broedplaats vlakbij haar geboorteplek waargenomen. Daarna werd vastgesteld dat ze gepaard was en er prooioverdrachten plaatsvonden. Net nadat er bij de buurvrouw bij een compleet legsel ineens twee nieuwe witte eitjes verschenen waren, is Margret voortijdig uit het broedgebied vertrokken. We hebben dus reden om aan te nemen dat Margret haar eitjes bij de buurvrouw heeft gedumpt en het zelf voor gezien hield in het broedgebied, waar dit jaar extreem weinig voedsel te vinden was. 2008 was voor de Hellwegbörde een absoluut dieptepunt qua muizen, aantal broedparen en reproductie. Geen wonder dus dat Margret het niet meer zag zitten en liever naar Midden-Duitsland vertrok om daar op haar gemak op te vetten. Helaas hebben we al twee weken niets meer van haar gehoord en hopen vurig op nieuwe signalen. Deze vogel heeft al bijna de maximum bekende leeftijd voor een kiekendief overschreden dus sterfte zou ook niet verbazingwekkend zijn.
Een van onze notoire zwervers, Merel, die eerst in Pieterburen, vervolgens in de Meldorfer Bucht en dit jaar bij Cuxhaven broedde, had eveneens geen succes met haar broedsel. Merel moest tijdens haar voorjaarsmigratie ook een omweg vliegen in de Sahara, maar zette haar migratie succesvol voort. Na wat in Nederland te hebben rondgekeken besloot ze op de plek te gaan broeden waar ze afgelopen herfst op haar pre-migratie langskwam. Dit heeft voor ons een leuk nieuw contact opgeleverd, namelijk met Jochen Ropers van de NABU Cuxhaven. Een prooipaal werd in de buurt van Merel haar nest geplaatst, maar toen het zover was om het nest te bezoeken en te beschermen bleken de eieren of kleine jongen gepredeerd. Merel had het daarna gauw gezien bij Cuxhaven en zwierf nog wat rond bij Bremerhaven voor ze zich Pieterburen herinnerde en besloot deze plek, waar ze twee jaar geleden voor het laatst was, op te zoeken en daar op te vetten. Dat is kennelijk gelukt en ze is na het obligatoire bezoekje aan Luik en Noordfrankrijk door Spanje naar Marokko vertrokken. De omstandigheden lijken niet echt super, want de eerste poging om de Sahara over te steken heeft ze al opgegeven. Merel moest kennelijk door slechte reisomstandigheden naar Marokko terug keren en we hopen dat ze binnenkort succesvol aan een nieuwe aanloop zal beginnen.
De jonge Flevolandse Sigrid besloot om te overzomeren in Niger. Een veilige strategie, blijkt. De hele zomer door bleef ze op de plek waar ze tijdens de winter al voor had gekozen. Niet al te lang geleden schoof ze door naar een iets noordoostelijker plek, waar ze nu nog steeds zit. In de tussentijd zal ze bijna compleet naar volwassen kleed geruid hebben en heel wat sprinkhanen, gerbils en vogeltjes uit de uitbundige groene gierstvelden getrokken hebben.
Ook de jonge Duitse Theodora besloot de zomer in Afrika door te brengen. Ze verbleef daarbij in de binnendelta in Mali. Een exploratief rondje in het voorjaar bracht haar terug bij haar oude plek, en pas laat in de zomer verschoof zij, net als Sigrid, een beetje naar het noordoosten. Helaas hebben we nu al sinds een maand niets meer van Theodora vernomen. Een probleem met de zender? We hopen op nieuwe signalen.
Ook Witrussische Volia maakte net als Grazyna een hele grote lus tijdens haar migratie: de heenweg via Griekenland, de terugweg via Italië. Eenmaal aangekomen in Witrusland besloot Volia om dit jaar eens niet in een graanveld maar in een zeggemoeras te gaan broeden, zo'n 100 km ten oosten van haar broedplek van vorig jaar. We hebben geprobeerd de nestplek van Volia op te sporen. Het gebied was een ondoordringbare wildernis met veel water. Of Volia succesvol was in haar broedpoging daar konden we dus niet vaststellen. De signalen vielen net als bij Grazyna op gegeven moment weg, maar gelukkig kwam ook Volia na het broedseizoen gewoon weer tevoorschijn en is nu vermoedelijk op weg naar Kameroen. Typisch was haar verblijf in Oekraine tijdens de pre-migratie fase, van waaruit ze inmiddels vertrokken is naar Roemenië en de grens met Bulgarije. Zo daalt ze langs de westkant van de Zwarte Zee af en we hopen dat haar reis over zee en zand voorspoedig zal verlopen.
Hoe en waar we de nieuwe vogels van dit jaar een zender mee hebben gegeven staat uitvoerig beschreven in het augustus-nummer van Monty's Flying Circus, te vinden onder nieuws, nieuwsbrief op deze site. Hier een kort overzicht:
Een buurvrouw van Merel, Aletta, heeft samen met Jochen bij Cuxhaven gebroed, en een van haar jongen was Flo. Ze broedden samen met een ander paartje in een gerstveld, waar ze door Jochen Ropers in samenwerking met de SWGK werden beschermd tegen uitmaaien. Nadat haar jongen uitgevlogen waren begaf zich Aletta op weg naar het zuiden, maar kwam niet verder dan ergens ten zuiden van Hamburg. Daar werd bijna twee maanden later haar lichaam met zender door een voorbijganger gevonden. Of de doodsoorzaak de zware beproevingen van het broedseizoen waren of dat er aanwijzingen zijn voor een niet natuurlijke doodsoorzaak willen we zo snel mogelijk achterhalen en proberen daarom in het bezit te komen van het kadaver en de zender.
Het Witrussisch mannetje Alexandre was de partner van Tania en vader van Barbara. Het gezin had een nestje in een nat zeggemoeras in de buurt van Hrodna. Helaas hebben we na 16 augustus geen signalen van Alexandre meer ontvangen, die tijdens de laatste peiling nog in het broedgebied aanwezig was. De vogel is 2 weken na het ringen nog door onze collega Dmitri Vincheuski waargenomen. Het lijkt dus om een technisch mankement van de zender te gaan. We hopen dat we verrast worden door nieuwe signalen, maar hoe langer het duurt hoe kleiner die kans wordt.
Het witrussisch vrouwtje Aliona broedde in een beekdal tussen een dorp en een fabriek. Haar mannetje was nergens te bekennen dus moest Aliona het alleen doen. Haar poging om haar twee broodmagere jongen alsnog groot te krijgen is dan ook mislukt. Daarna trok Aliona naar Oekraine voor haar pre-migratie, net als Tania en Volia. Helaas hebben we daar het contact met haar zender verloren. Het kan om een technisch mankement gaan of de dood van deze vogel die een zwaar seizoen achter de rug had.
Het Deense jong Asger is de zoon van Karen. Dit jong bleef nog lang rond het tarwenest bij het Deense Ballum hangen, en vertrok daarna voor een pre-migratie richting noorden naar Esbjerg. Inmiddels heeft hij het daar ook gezien en is op weg naar het zuiden. In tegenstelling tot zijn moeder kiest hij een westelijke route via Nederland, België en Noordfrankrijk, het bekende patroon dat ook de meeste Nederlandse vogels laten zien. We hopen dat de reis van deze jongeling voorspoedig zal verlopen.
De dochter van Alexandre en Tania, Barbàra, is onder redelijk natte omstandigheden in een Witrussisch zeggemoeras opgegroeid. Het jong werd ontdekt toen zij en haar zus met de poten in het water stonden. Het nest werd daarna door ons opgehoogd. Barbàra was verder in prima conditie maar kon nog net niet vliegen. Latere signalen van haar zender laten grote activiteit zien en we vermoeden dat ze uitgevlogen is. Het feit dat we op gegeven moment geen signalen meer van de zender ontvingen kan eraan te wijten zijn dat de mooie jonge Barbàra het niet heeft gehaald of dat de zender niet naar behoren werkt. Ook hier blijven we nog een tijdje hopen op nieuwe signalen.
Het Oost-Poolse mannetje Dominik zou de vader zijn van de jonge Jurek, maar later bleek dat hij weliswaar prooi aan diens moeder gaf (of deze door haar werd afgepakt) en agressief was in de buurt van het nest, maar toch de buurman was. Dominik bleef nog lang in het broedgebied hangen maar is inmiddels in Afrika gearriveerd: Hij trok via Oekraine, Hongarije, Roemenië en Servië naar de Middellandse Zee en kwam waarschijnlijk via Griekenland aan de overkant in Egypte terecht. Daarna doorkruisde hij Libië en noordelijk Tsjaad voor hij in Niger arriveerde. De richting lijkt sterk op die van Grazyna, die uit hetzelfde broedgebied afkomstig is. Op dit moment is Dominik na een reis van 4800 km nog 430 km verwijderd van Grazyna in Niger.
Het Duitse jong Flo is de zoon van het Cuxhaven-paartje Aletta en Jochen. Flo kreeg een zender om toen hij nog net niet kon vliegen, en werd nog lang in de buurt van zijn nest gepeild. Hij werd daar ook gezien, vrolijk rond vliegend met zender op de rug. Helaas stopten de signalen op gegeven moment en moeten we ervan uitgaan dat Flo het niet heeft gehaald. Misschien is hij net als veel net uitgevlogen vogels niet goed genoeg op zijn hoede geweest voor 's nachts rondstruinende vossen die wel een jonge kiekendief lusten.
De vader van Flo, Jochen uit Cuxhaven, was eveneens nog lang bij zijn nest aanwezig om zijn uitgevlogen jongen te verzorgen. Inmiddels is dit mannetje onderweg naar het zuiden. Hij vertrok op de typische Deens/Duits/Nederlandse route via Nederland, België (Luik), en Noordfrankrijk op zijn weg richting westelijke Sahel. Op dit moment bevindt hij zich nog in centraal Frankrijk.
Het Oost-Poolse jong Jurek, die bij nader inzien toch niet de zoon van Dominik was, verbleef nog lang in de buurt van zijn beschermde graan-nest. Na wat omzwervingen door Polen is Jurek nu onderweg naar het zuiden. Hij is daarbij via Zuid-Polen naar Slovakije, Hongarije en Roemenië gevlogen en zal wel afstevenen op Griekenland en Niger, zoals zijn landgenoten.
Het Deense vrouwtje Karen is eigenlijk Tsjechisch: ze draagt een Tsjechische metalen ring (nog geen terugmelding ontvangen) en sindskort een blauwe Deense projectring, en natuurlijk een satellietzender. Dit vrouwtje laat een van de meest prachtige routes zien, en tegelijkertijd een van de meest voorspelbare: via Tsjechië en Italië naar de centrale Sahel. Hoezo voorspelbaar? Omdat we denken dat veel vogels tijdens de migratie hun geboortegrond aandoen, dat is immers bekend terrein en een soort baken in hun wereld. We kunnen ons bijvoorbeeld afvragen, op welke van de vele plekken die Merel regelmatig bezoekt, zij geboren is! Bij Karen weten we dat gelukkig. Zij bezocht na een tocht door Noord-Duitsland en westelijk Polen de grens tussen Tsjechië en Slovakije. Het zou ons niets verbazen als we vanuit daar haar terugmelding zouden krijgen. Verder hadden we juist vogels in Denemarken een zender om willen doen om een grotere steekproefgrootte te verzamelen van vogels die via Italië naar Afrika trekken. We dachten op grond van ring terugvondsten dat we daar in Denemarken een goede kans op hadden en jawel – Karen gaat via Italië naar Tunesië en vanaf daar via Algerije naar Niger en Mali. Ze komt daarmee iets westelijker uit dan we verwacht hadden, en laat eveneens een naar het zuidwesten afbuigend patroon zien, net als Dominik en Tania.
Witrussisch vrouwtje Tania, die samen met Alexandre Barbàra en haar zus uitbroedde, volgde de voor ons inmiddels klassieke strategie van de Oost-Europese kieken: pre-migratie in Oekraine en dan op naar de centrale Sahel. Tania werd daarbij opeenvolgend in Oekraine, Roemenië, Griekenland, Libië en Tsjaad gepeild. Op dit moment is ze net de grens met Niger overgestoken, waarbij haar route opvallende overeenkomsten met Dominik vertoond, die ca. 370 km op haar voor ligt.

Naar boven