logo Werkgroep Grauwe Kiekendief, © 2009 Misty Smit - Klik voor de beginpagina 'home'
Satelliet 2017 Home
SATELLIETROUTE GRAUWE KIEKENDIEVEN 2017/2018

Je kunt bovenstaande kaart vergroten door hier te klikken. In het menu links van de kaart kun je de datum van eerdere updates aanvinken, zodat je kunt zien waar de vogels zich toentertijd bevonden.


Het beschermingswerk en onderzoek van Werkgroep Grauwe Kiekendief kunt u steunen door:
- een eenmalige bijdrage te storten via de ONLINE DONATIEMODULE
- of donateur te worden: klik hier voor de DONATEURS-pagina.

Laatste nieuws van grauwe kiekendieven met een zender 2017‐2018

23-04-2018
De eerste zenderkieken zijn in Europa!
Het Britse mannetje John vloog op 19 of 20 april de Straat van Gibraltar over. Op 21 april was hij 13 km ten noordwesten van de Spaanse stad Sevilla. Als tweede vloog Duitse zenderkiek Raymond Europa binnen, hij arriveerde vanmorgen in Spanje. Nadat hij bij zijn eerste poging om naar het noorden te vertrekken terugkeerde naar een eerdere winterplek (11 april) is zijn tweede poging om de Sahara over te steken (gestart op 13 april) wel gelukt. Met een tussenstop van maar één dag in de buurt van Agadir in Marokko volgde hij daarna de kust. Op 22 april om 9 uur in de ochtend verliet hij dit land om via de Atlantische Oceaan naar het Europese vasteland te vliegen. Hij arriveerde rond middernacht in Spanje.

Het Britse vrouwtje Ruth is aan een derde poging om de Sahara over te vliegen begonnen. We zijn erg benieuwd of het haar deze keer wel gaat lukken.

Nederlandse zenderkiek Geuko is op 3 april op voorjaarstrek gegaan maar keerde net als een deel van de anderen ook om en kwam op 13 april terug in zijn laatste wintergebied. Op 21 april was hij daar nog.

Britse Beatrice is nadat ze is teruggevlogen nog niet aan een tweede poging begonnen.

Het Duitse mannetje Christian is het ook gelukt om Marokko te bereiken. Hij vertrok op 5 april uit zijn wintergebied in Mauretanië maar moest na 700 km noordwestelijk te zijn gevlogen in het midden van Mauretanië van 8 april tot en met 14 april pas op de plaats maken. Waar anderen rond die tijd rechtsomkeert maakten bleef hij een aantal dagen wachten. Op 15 april kon hij verder en vloog op 18 april Marokko binnen.

Angela en James zijn nog in Noord‐Afrika.

Het is afwachten of we nog gegevens gaan ontvangen van de zenders van Hubertus en Jens. We gaan ervan uit dat Ludmila en Yvonne dood zijn. Van Roger zijn we nog niet echt zeker of hij dood is of dat zijn zender stuk is.

Eerder nieuws van de zenderkieken (30)
17-04-2018
Op 15 april kwam van telpost Loozerheide in Limburg de eerste waarneming van 2018 van een grauwe kiekendief in Nederland. Het ging om een mannetje vliegend noordoost. De eerste grauwe kieken komen eraan! De zenderkieken zijn nog niet zo ver.

Nog steeds zijn Ruth en Raymond na het afbreken van hun reis richting het noorden in een van hun eerdere wintergebieden. Het Britse vrouwtje Beatrice gaat na Westelijk Sahara te hebben bereikt toch ook weer terug in zuidoostelijke richting.

Het is het Britse mannetje John na een aantal moeilijke dagen in de Sahara in het noorden van Mauritanië gelukt om door te vliegen. Hij bereikte op 15 april Marokko.

James is sinds 7 april bezig met een tussenstop ten zuidwesten van de Algerijnse stad Aflou. Als je inzoomt op de kaart lijkt hij daar in een landbouwgebiedje te verblijven. Van Ludmila hebben we sinds 8 april geen nieuw signaal ontvangen. Het Duitse vrouwtje Angela leek vanmorgen aan te koersen op de oversteek naar het Europese vasteland.

Van de andere zenderkieken hebben we op dit moment geen nieuwe posities ontvangen.

11-04-2018
In de update van 9 april merkten we al op dat enkele zenderkieken moeite hebben met naar het noorden vliegen en dat dit met het weer te maken moet hebben. Tijdens de update van vandaag wordt die conclusie nog eens bevestigd.

Ruth heeft zich vanuit Mauritanië zelfs weer helemaal terug (715 km) laten zakken naar haar wintergebied in Senegal!! Zij zal gezien haar leeftijd wel vaker een moeilijke voorjaarstrek hebben meegemaakt, maar toch ze keert al voor de tweede keer dit voorjaar om.
Ook Duitse zenderkiek Raymond heeft in Mauritanië rechtsomkeert gemaakt. Nadat hij van 2 t/m 7 april meer dan 1300 km noordwest was gevlogen is hij net als Ruth ook een 715 km teruggevlogen. Hij keerde terug naar het wintergebied in het zuidwesten van Mali waar hij rond eind november een tijd verbleef.
Britse kiek Beatrice is het gelukt om zich wat verder te verplaatsen, ook al is dat nog steeds in noordwestelijke in plaats van in noordelijk richting.

We hebben het weer in Mauritanië eens nader bekeken. Op het eerste gezicht lijkt het niet zo heel extreem maar verder zoekend blijkt er sprake te zijn van windstoten met een snelheid van meer dan 80 kilometer per uur. Dat komt overeen met een windkracht 9! Begrijpelijk dat het de vogels dan niet of bijna niet lukt om verder te komen in/boven de woestijn. We zijn erg benieuwd hoe de voorjaarstrek van deze kieken zich verder gaat ontwikkelen.

09-04-2018
Na vierenhalve maand zonder bericht van de zender van het Duitse voruwtje Angela is er weer contact geweest! Alle data van waar ze al die maanden is geweest zijn nu binnengekomen. Op 16 november 2017 was ze onderweg naar het zuiden in Mali, nu blijkt dat ze naar het zuidwesten van Burkina Faso is gevlogen. Op 18 november arriveerde ze daar in haar volgende wintergebied in de regio Hauts‐Bassins. Na vier maanden daar te zijn geweest ging ze op 25 maart 2018 op voorjaarstrek. Ze vloog op 5 april Marokko binnen en verblijft nu een paar dagen in het noordoosten van dit land.

Na haar reis over de Sahara maakt Ludmila zoals verwacht een tussenstop in Algerije.

Britse grauwe kiekman James heeft een aardige tocht gemaakt en is inmiddels in Algerije. Hij heeft in drie dagen tijd meer dan 1200 km afgelegd wat neerkomt op een 400 km per dag.

De reis van het andere Britse mannetje John verloopt veel minder snel dan die van James en Ludmila. Hij is sinds 4 april een 300 km noordelijker gevlogen. Ook Beatrice heeft niet zo’n afstand als James af kunnen leggen in de afgelopen dagen. Ze wijkt dit jaar nogal naar het westen uit terwijl ze vorig jaar in een ‘rechte’ lijn noordwaarts ging. Kijkende naar Beatrice, John en Ruth dan moet er iets met het weer aan de hand zijn in dat deel van de Sahara. Want Ruth leek op 4 april goed onderweg te zijn maar op 5 april vloog ze een stukje westwaarts om vervolgens weer een 200 km af te zakken in zuidelijke richting. Het wordt op deze manier een moeizame tocht voor haar.

05-04-2018
Vijf zenderkieken op trek!
Na James en Ludmila zijn ook de Britse zenderkieken John, Ruth en Beatrice onderweg.

James is net de grens tussen Mali en Algerije gepasseerd. Hij is sinds de update van 29 maart een 540 kilometer noordelijker gevlogen. Dat komt neer op ongeveer een 100 kilometer per dag. Terwijl Ludmila in dezelfde periode bijna 1400 kilometer is doorgevlogen, dat is ongeveer 255 kilometer per dag vliegen. Ze gaat als een speer. Op 3 april was zij op tweederde van Algerije. In de voorgaande jaren was ze wat later dan nu en verbleef ze voordat ze de oversteek naar Europa maakte nog enkele dagen in Algerije of Oost‐Marokko om vervolgens rond 23 april door te vliegen. We zijn benieuwd nu ze eerder in Noord‐Arika is wat ze gaat doen.

Zenderkiek John is op 31 maart vertrokken uit zijn overwinteringsgebied in Mali. Gisteren (4 april) was hij halverwege Mauretanië dat is een 700 km noordelijker.

Ruth is op 1 april na haar eerdere poging via haar derde wintergebied in Senegal ook naar het noorden vertrokken. Ze was op 4 april in het westen van Mauretanië. Ze is voor een grauwe kiekendief inmiddels een dame op leeftijd. Ze is al 14 jaar oud! De oudst bekende grauwe kiekendieven in Nederland en Europa waren 16 jaar. We zijn dan ook heel benieuwd of ze nog een nieuw broedseizoen kan volbrengen.

Op 2 april verliet de Britse Beatrice haar overwinteringsgebied in de provincie Ségou te Mali, waar ze vijf maanden van de winter doorbracht. Gisteren was ze in het zuidoosten van Mauretanië.

Het wachten is nu op de eerste signalen over de trek van de Nederlandse en Duitse grauwe kiekendieven met een zender.

30-03-2018
Tweede zenderkiek op trek!
Ook het Wit‐Russische vrouwtje Ludmila leek niet te vertrekken maar is uit haar wintergebied in Niger vertrokken. Ze was tijdens de gisteravond binnengekomen signalen in Mali vlakbij de grens met Algerije. Ze heeft in twee dagen tijd een 730 kilometer afgelegd.

Het Nederlandse mannetje Geuko (Mali) heeft een paar interessante uitstapjes laten zien op 27 februari, 2 maart en 15 maart. Alledrie naar de oever van de rivier de Niger rond en tussen 16 en 17 uur. Uitstapjes van ongeveer een 50 kilometer heen en terug vanaf de plekken waar hij overdag en ’s nachts verbleef. De enige verklaring die wij kunnen bedenken is dat hij daar water is gaan drinken. Een ‘slaapmutsje’?

Collega Ben Koks en Almut Schlaich hebben dit gedrag tijdens veldwerk voor het kiekendievenonderzoek in Senegal ook af en toe ook waargenomen. Met het aantal signalen dat we via de satellietzenders binnenkrijgen is dit gedrag niet goed als zodanig te herkennen, maar met de frequentie van gps‐punten met de nieuwe GPS GSM‐loggers wel.

Zenderkiek Geuko maakt af en toe interessante uitstapjes naar de rivier de Niger. Zeer waarschijnlijk om water te drinken. Maar vliegt daar wel heen en terug 50 kilometer voor!. (klik voor vergroting van de afbeelding)
29-03-2018
Eerste zenderkiek op trek!
Het Britse mannetje James is op 24 maart vertrokken en heeft afgelopen nacht in de Sahara (Mali) geslapen!

Even leek het Britse vrouwtje Ruth als eerste te vertrekken. Zij vloog op
21 maart vanuit haar 3e wintergebied via haar 1e winterverblijf in Senegal een stukje door naar het noorden maar op 22 maart keerde ze om en ging haar 2e wintergebied in Senegal. Terugkijkende naar het weer van de afgelopen dagen dan is te zien dat er een noorderwind van rond de kracht 3‐4 was en dat er ook sprake was van een zandstorm. Dat verklaart waarom Ruth terug is gegaan.

Het Wit‐Russische vrouwtje Ludmila leek op 27 maart ook weg te gaan maar keerde diezelfde dag toch weer om. In Niger was er de afgelopen dagen en vandaag ook sprake van een zandstorm.

Overzicht van het weer in de afgelopen dagen in Senegal. (klik voor vergroting)
De zenders van Yvonne en Roger zijn permanent uit de lucht, we gaan ervan uit dat ze beide dood zijn. De overige zenderkieken zijn nog op dezelfde plek als tijdens de vorige update (Beatrice, Christian, Geuko en Raymond) of we hebben geen nieuwe GPS‐posities van ze ontvangen (Angela, Hubertus en Jens).

De wind gaat volgens de voorspellingen draaien naar het oosten, of dat de kieken doet besluiten om naar het noorden te vertrekken zullen we moeten afwachten. Klik hier voor een website waar het weer terug en vooruit te bekijken is.

09-03-2018
Na een stilte van bijna drie maanden zijn van de logger van Duitse zenderkiek Raymond weer locatiepunten binnengekomen!! En hij blijkt al die tijd in Ivoorkust te zijn geweest. Voor ons een nieuw land waar een overwinteringsgebied na twaalf jaren van zenderwerk in beeld is gekomen!

Van de satellietzender van het Britse mannetje Roger hebben we op 28 februari 2018 een laatste signaal ontvangen. De zender is er abrupt mee gestopt. Wat dat betekent is niet met zekerheid te zeggen. Het kan zijn dat de zender ermee opgehouden is of dat Roger dood is. Om helemaal zeker te zijn wordt het afwachten of ze in Engeland deze man wel of niet meer zien terugkeren in zijn broedgebied.

Verder lijkt het Britse mannetje James te vertrekken uit het gebied in Mali waar hij de afgelopen weken verbleef. Of hij de eerste is die op voorjaartrek gaat zullen we in de komende dagen gaan zien.

Van de overige zenderkieken is geen nieuws te vermelden.

01-03-2018
Terwijl hier in Nederland een deel van de kleine Nederlandse broedpopulatie blauwe kiekendieven en Scandinavische blauwe kieken op dit moment bij gevoelstemperaturen van rond de ‐15°C overwinteren zijn de Nederlandse bruine kiekendieven vanuit de Sahel al onderweg terug en verblijven de grauwe kiekendieven bij temperaturen van ongeveer 40°C nog in de Sahel. Maar dat zal ook niet lang meer duren want de voorjaarstrek kan ieder moment beginnen!
Maart is de maand waarin de eerste grauwe kiekendieven aan hun reis naar het noorden beginnen. In 2016 startte een Duits mannetje zelfs al op 28 februari en een Brits mannetje op 5 maart. In 2017 waren het twee Britse mannetjes (waaronder Roger) die vanuit Senegal op 13 maart aan de reis naar hun broedgebied begonnen. Op dit moment zijn er nog geen signalen binnen dat er zenderkieken zijn gestart met hun ‘terugreis’. We houden vanaf nu alle noordwaartse bewegingen nauwlettend in de gaten.

De stand van zaken nu is: van de zes grauwe kiekendieven met een satellietzender en van het Duitse mannetje Christian hebben we recente locaties ontvangen. Allen verblijven nog in het zelfde gebied als tijdens de vorige update van 6 februari 2018.
Van de overige grauwe kiekendieven (allen met een GPS‐GSM‐logger) hebben we geen postities door gekregen. Helaas zijn zij allen blijkbaar buiten het bereik van een mogelijke GSM‐verbinding.

06-02-2018
Van het Duitse mannetje Christian (Mali) hebben we op 28 januari 2018 GPS‐punten binnen gekregen. Hij is niet zoals wij dachten naar een ander gebied vertrokken.

De kieken Beatrice (Mali), James (Mali), John (Mali), Roger (Senegal), Ruth (Senegal) en Ludmila (Niger) zijn alle zeven nog in dezelfde gebieden als tijdens de vorige update. Vanuit Mali hebben we van de loggerkieken Angela, Geuko, Hubertus, Raymond en Jens geen nieuwe posities ontvangen.

De data van de GSM/GPS‐logger van Jens die we in het broedseizoen van 2017 verzamelden waren een mooie aanleiding voor ons om een natuurbericht op Nature Today te schrijven over hoe kiekendieven in muizenarmejaren een ‘Plan B’ moeten hebben: ‘Kwelders als ‘plan B’ voor foeragerende grauwe kiekendieven’. Klik hier om het natuurbericht te lezen.

Kaart met daarop aangegeven de landen waar gevaar is voor voedseltekort. (klik voor vergroting)
24-01-2018
Het Duitse mannetje Hubertus (Mali) heeft na een verblijf van ongeveer drie maanden zijn wintergebied ten zuiden van Ténenkou in Mali op 12 januari 2018 verlaten. Hij is eerst een 125 kilometer oostelijker gevlogen om daarna in noordelijke richting verder te gaan. Waar hij nu is weten we niet want het laatste GPS‐punt is van 13 januari. Hij zal wel in een gebied zijn waar geen GSM verbinding mogelijk is, afwachten waar hij opduikt.

Het Britse vrouwtje Ruth is in Senegal op 8 januari 2018 een 35 kilometer naar het oosten opgeschoven. Ze verblijft daar in een voor ons door veldwerk bekend overwinteringsgebied van kiekendieven.

Van het Duitse mannetje Christian (Mali) hebben we sinds 15 januari 2018 geen nieuwe GPS‐punten binnen gekregen. Is hij dan nu toch naar een ander gebied vertrokken?

De kieken Beatrice (Mali), James (Mali), Jens (Mali), John (Mali), Raymond (Mali), Roger (Senegal) en Ludmila (Niger) zijn alle zeven nog in dezelfde gebieden als tijdens de vorige update. Vanuit Mali hebben we van de loggerkieken Angela en Geuko geen nieuwe posities ontvangen.

30-12-2017
Het Wit‐Russische vrouwtje Ludmila was tijdens de vorige update van 11 december nog in het noordoosten van Nigeria. In 2015 en 2016 verbleef ze daar tot aan haar voorjaarstrek, maar vorig jaar deed ze dat niet. Ze vloog toen na enkele dagen ineens door naar Niger. Toen wij de kaart van de Sahellanden met daarop de gebieden waar op dat moment grote droogte en hongersnood heersten bekeken bleek onder andere het gebied in het noordoosten van Nigeria een van de zwaarst getroffen regio’s te zijn. Niet verwonderlijk dat Ludmila op zoek ging naar een beter overwinteringsgebied met voldoende voedsel. Ook dit jaar blijft ze niet lang in Nigeria. Op 14 december is ze vertrokken en naar het zuiden van Niger gevlogen. Een blik op de kaart werpend met daarop de risicogebieden voor voedseltekorten laat zien dat Nigeria ook in deze maand daar weer bij hoort.

Het Britse mannetje James is na zijn uitstap via Guinee uiteindelijk teruggekeerd naar een gebied in Mali waar hij eerder al van 20 september tot half oktober verbleef.

Kaart met daarop aangegeven de landen waar gevaar is voor voedseltekort. (klik voor vergroting)
De kieken Beatrice (Mali), Christian (Mali), Hubertus (Mali), John (Mali), Raymond (Mali), Roger (Senegal) en Ruth (Senegal) zijn alle negen in dezelfde gebieden als tijdens de vorige update. Vanuit Mali van de loggerkieken Angela, Geuko en Jens geen nieuwe posities ontvangen.

11-12-2017
Het Duitse vrouwtje Astrid (Niger) is dood.
Het laatste contact met haar satellietzender is van acht dagen geleden. Dat is te lang zonder signalen. Na het bekijken van de bewegingsactiviteit van haar zender is de conclusie dat ze dood is, naar het lijkt al begin november. Haar zender heeft steeds zo gelegen dat er de hele maand november nog regelmatig signalen te ontvangen waren waardoor we nog niet in de gaten hadden dat ze weleens dood zou kunnen zijn. Astrid had al sinds juli 2012 een satellietzender. Zij heeft in al die jaren bijzonder mooie data verzameld. Over haar schreven we voor Nature Today een natuurbericht.

Het Nederlandse mannetje Jens leek in Mali verder naar het zuiden af te gezakken. Maar wat blijkt? Hij is na een uitstapje van achttien dagen en meer dan 700 kilometer weer teruggekeerd naar het gebied waar hij van 1 oktober tot 11 november verbleef!

Het Britse mannetje James was tijdens de vorige update na zijn uitstap naar Guinee weer terug in Mali. Naar we nu kunnen zien was hij onderweg terug naar het gebied waar hij tot zijn uitstap naar Guinee rondhing. Om vervolgens op 6 december toch weer te vertrekken, maar nu in zuidoostelijke richting. Hij is gisteren een vijftien kilometer noordelijker het Duitse mannetje Hubertus gepasseerd. Het is afwachten wat hij nu gaat doen.

De kieken Beatrice (Mali), Christian (Mali), Geuko (Mali), Hubertus (Mali), John (Mali), Ludmila (Nigeria), Raymond (Mali), Roger (Senegal) en Ruth (Senegal) zijn alle negen in dezelfde gebieden als tijdens de vorige update. Van loggerkiek Angela geen nieuws. De laatste positie was van 16 november. Zij verblijft dus wederom zeer waarschijnlijk in een gebied waar geen GSM‐verbinding mogelijk is.

26-11-2017
Na de update van 6 november 2017 is het hoog tijd voor een rondje langs de zenderkieken.

De kieken Astrid (Niger), Beatrice (Mali), Christian (Mali), Hubertus (Mali), John (Mali), Ludmila (Nigeria) en Ruth(Senegal) zijn alle zeven nog in dezelfde gebieden als tijdens de vorige update. Astrid kan ieder moment op pad gaan om naar haar laatste wintergebied in Ghana te vliegen. We zijn benieuwd of Duitse zenderkiek Christian ook nog naar een ander gebied gaat. Hij is al vanaf eind september op dezelfde plek.

Dan de kieken die zich wel hebben verplaatst:
James leek op 9 november vanuit Mali verder naar het zuiden af te gaan zakken, tot in het noordoosten van Guinee. Niets nieuws, van 2009 tot 2013 was er een Duits vrouwtje Mathilde die daar jaarlijks overwinterde. Maar met een omtrekkende beweging is James toch weer teruggekeerd naar Mali. In vijftien dagen heeft hij zo rond de 1200 kilometer afgelegd. Omdat dit het eerste jaar is dat hij een satellietzender heeft weten we niet of hij normaal gesproken wel in Guinee overwintert en nu door omstandigheden weer is terugkeerd naar Mali.
Roger is net als in de voorgaande twee jaren verder doorgevlogen naar het zuiden van Senegal, om daar vlakbij de grens met Gambia de rest van de winter door te brengen.
‐ Zowel loggerkiek Angela, Geuko en Jens zijn binnen Mali verder naar het zuiden afgezakt. Met de zenders van Angela en Geuko is er tien dagen geen contact meer geweest.
‐ Het Duitse mannetje Raymond naar het westen van Mali gevlogen.

07-11-2017
Als je het over de duvel hebt ..... de Oost‐Groninger grauwe kiekendief Geuko is weer in beeld!!!

Gisteren schreven we nog over hem en een Algerijnse vogelaar die in zijn land het gebied bezocht waar op 24 september 2017 de laatste GPS‐posities van Geuko vandaan waren verzonden. Na zes weken ‘zenderstilte’ is er vanmorgen rond 11:30 uur weer contact geweest!
De gegevens laten zien dat Geuko op 24 september begon met zijn oversteek over de Sahara. Met gemiddeld een 330 kilometer per dag vliegen arriveerde hij na zes dagen woestijn op 30 september in zijn eerste wintergebied in de Sahel. Dat was in het uiterste zuidoosthoek van Mauretanië, rond de grens met Mali. Daar is hij tot gisteren (6 november) gebleven.

Rond 10 uur gistermorgen is Geuko richting het zuiden gevlogen en was vanmorgen dus in een gebied waar weer GSM bereik was. Het is even afwachten of hij nog verder door zal vliegen, of dat hij in dit gebied zal blijven. Geuko is dan dicht bij (ongeveer 35 km) waar het Duitse vrouwtje Angela al een tijdje rondvliegt.

Kaartje route Geuko na 24 september 2017. (klik voor vergroting) Kaartje met daarop de slaapplaatsen van Geuko tijdens zijn tocht over de Sahara. (klik voor vergroting)
06-11-2017
Nieuws van de zenderkieken na de update van 9 oktober 2017.
Er is weer contact met de zender van het Nederlandse mannetje Jens! Hij is al op 1 oktober binnen Mali een 100 kilometer naar het westen gevlogen en is daar nu een maand actief.

Het Britse mannetje James is binnen Mali ongeveer een 500 kilometer naar het westen gevlogen, net zoals de Duitse vogels Angela en Hubertus al eerder deden. James was zijn partner Beatrice van het afgelopen broedseizoen tot op een 175 kilometer genaderd, maar net als vorig jaar is Beatrice eind oktober naar een gebied gevlogen dat een 350 kilometer zuidoostelijker ligt. Een gebied ten noordoosten van de Malinese stad Ségou, waar ze vorig jaar tot aan de voorjaarstrek is gebleven.

Ruth, het Britse vrouwtje is binnen Senegal naar haar tweede wintergebied gevlogen. Dat ligt een 100 kilometer zuidelijker dan waar ze eerst verbleef. Ze is nu vlakbij het Britse mannetje Roger in de buurt. Ongeveer een 40 kilometer ten oosten van hem!

Het Wit‐Russische vrouwtje Ludmila heeft haar wintergebied in Tsjaad verlaten en is via Kameroen naar Nigeria gevlogen. Net als in voorgaande jaren verbleef ze eerst nog in het noorden van Kameroen, maar deze keer een stuk korter vergeleken met andere jaren. Ze is nu meer dan twee maanden eerder (op 31 oktober) naar haar laatste wintergebied vertrokken, ze kwam daar op 4 november aan. Het is vraag of ze hier net als in 2014/2015 en 2015/2016 zal blijven tot aan haar voorjaarstrek, want vorig jaar vloog ze vanwege de grote droogte in het gebied (tekort aan voedsel voor mens en dier) vrijwel direct door naar een gebied in het zuiden van Niger.

Angela (Mali), Astrid (Niger), Christian (Mali), Hubertus (Mali), John (Mali), Raymond (Mali) en Roger (Senegal) zijn nog in dezelfde gebieden als tijdens de vorige update.

Via de mail nam iemand die de berichten over de zenderkieken volgt contact met ons op. Hij kwam met het aanbod dat een Algerijnse vogelaar en vriend van hem wel op zoek wilde gaan naar Geuko in Algerije. Het laatste signaal dat we op 24 september van de zender van Geuko ontvingen gaf niet aan dat hij dood zou kunnen zijn, maar iemand in de omgeving laten kijken waar hij toen zat was zeker een mooi aanbod.

De vogel vond hij niet, maar wel maakte hij foto’s van het gebied waar Geuko in september verbleef. De zender van Geuko is nog steeds buiten bereik van GSM‐antennes. Of hij bij de oversteek van de Sahara is omgekomen, of dat hij in afgelegen gebied overwintert, weten we niet. Als hij nog leeft en zijn zender het nog doet, zullen we te zijner tijd vanzelf weer een signaal van hem ontvangen. In ieder geval weten we nu in welk landschap Geuko tijdens de herfsttrek rondzwierf.
Kaartje verblijf Geuko in Algerije. (klik voor vergroting)
Het gebied in het noorden van de Algerijnse provincie El Bayadh waar Geuko in september verbleef. © Redouane Tahri. (klik voor vergroting) Het gebied in het noorden van de Algerijnse provincie El Bayadh waar Geuko in september verbleef. © Redouane Tahri. (klik voor vergroting) Het gebied in het noorden van de Algerijnse provincie El Bayadh waar Geuko in september verbleef. © Redouane Tahri. (klik voor vergroting) De plek van de laatst ontvangen GPS‐postitie van Geuko op 24 september 2017 El Bayahd, Algerije. © Redouane Tahri. (klik voor vergroting) Detail van het landschap waar Geuko in september tijdens de herfsttrek 2017 verbleef. © Redouane Tahri. (klik voor vergroting)
Met de zender van Yvonne is ook geen contact meer geweest.

09-10-2017
Het Britse mannetje Roger is van het gebied in het zuiden van Mauretanië waar hij twee weken verbleef op 6 oktober (vlak na de update van die dag) naar Senegal vertrokken. Na ongeveer twee dagen vliegen (circa 450 kilometer) was hij in de ochtend van 8 oktober in het noordelijke deel van de Saloum‐delta. Dit is zijn eerste overwinteringsgebied in Senegal. In de voorgaande jaren bleef hij daar tot begin december, om daarna verder naar zuiden af te zakken tot vlakbij de grens van Senegal met Gambia.

Een van de andere Britse mannetjes, John is vanuit Mauretanië in zuidwestelijke richting Mali ingetrokken. Zijn route komt overeen met die van het Duitse mannetje Raymond, maar die heeft rechtsomkeert gemaakt en lijkt weer op de terugweg naar het gebied op de grens van Mauretanië met Mali, waar hij eerder al enige tijd verbleef.

Hubertus waar we tijdens de vorige update van konden melden dat hij 400 kilometer westelijker was gevlogen is nog op dezelfde plek in Mali (Dia‐bozo) als op 6 oktober. Angela is na de 400 kilometer die ze binnen Mali naar het westen was opgeschoven wat afgebogen en ze is nog ongeveer een 100 kilometer zuidzuidwest doorgevlogen. Net als Hubertus is zij ook in een gebied waar een van de de zijarmen van de Niger doorheen loopt. Wanneer je bij beide vogels verder inzoomt zie je structuren van landbouwactiviteiten.

Astrid (Niger), Beatrice (Mali) en Ludmila (Tsjaad) zijn nog op dezelfde plek als tijdens de vorige update. Dit zijn ook de gebieden waar ze vorig jaar rond deze tijd verbleven. James (Mali), en Ruth (Senegal) zijn ook nog in dezelfde gebieden als tijdens de vorige update.

Er is geen contact met de zenders van Christian, Geuko, Jens en Yvonne geweest.

06-10-2017
Na ongeveer vier weken van 'radiostilte' hebben we weer locaties van het Duitse mannetje Hubertus ontvangen! Ook van de zender van het Duitse vrouwtje Angela hebben we na twee weken weer posities binnengekregen. Hubertus is al die vier weken in het gebied Keydya in Mali geweest. Op 4 oktober heeft hij dat gebied dat op ongeveer 30 kilometer van de grens met Burkina Faso ligt verlaten. Hij is binnen Mali op weg gegaan naar zijn volgende overwinteringsgebied en is daarvoor al meer dan 400 kilometer westelijker gevlogen. Ook Angela is net als Hubertus binnen Mali meer dan 400 kilometer naar het westen opgeschoven. Dit patroon kennen we van eerdere grauwe kiekendieven uit Duitsland die waren gezenderd. Bijvoorbeeld de routes van 2014‐2015 van grauwe kieken Hana‐Luis en Viviane, die vertonen overeenkomsten met die van Angela en Hubertus.

Raymond een van de andere Duitse gezenderde kieken heeft net als Hubertus ook op 4 oktober zijn eerste overwinteringsgebied verlaten. Hij verbleef circa twee weken in het grensgebied van Mauretanië met Mali. Hij is in zuidwestelijke richting verder Mali binnengevlogen.

Christian is nadat er op 2 oktober eindelijk weer posities van hem binnenkwamen nog in hetzelfde gebied, het noordoostelijke deel van de binnendelta van de Niger in Mali. Er is een mooi patroon van lijnen te zien tussen zijn vaste slaapplaats en het gebied dat hij overdag bestrijkt om te jagen.

Astrid (Niger), Beatrice (Mali), James (Mali), John (Mauretanië), Ludmila (Tsjaad), Roger (Mauretanië) en Ruth (Senegal) zijn allemaal nog in hetzelfde gebied als tijdens de vorige update.

Er is geen contact met de zenders van Geuko, Jens en Yvonne geweest.

02-10-2017
Aan het eind van vorige week hebben wij na tien dagen zonder verbinding weer nieuwe posities van de Duitse zenderkiek Christian ontvangen! De laatste posities die we op 18 september van hem kregen kwamen vanuit het oosten van Marokko, maar inmiddels zit hij in Mali. Hij is in een gebied noordoostelijk van de binnendelta van de Niger, en is nu zeer waarschijnlijk in zijn eerste overwinteringsgebied. De Sahara is hij binnen negen dagen overgestoken.

De Noord‐Gronigse broedvogel Jens was een week geleden nog op het vliegveld van Oran in Algerije waar hij in totaal acht dagen doorgebracht heeft (gelukkig zonder aanvaring). Hij is inmiddels ook ten zuiden van de van Sahara, in hetzelfde gebied in Mali als Christian! Eergisteren waren deze twee op maar 9 km afstand van elkaar! De oversteek van Jens over de Sahara duurde vijf dagen.

Ook Astrid is nu de Sahara overgestoken (binnen zeven dagen), en is sinds eergisteren in het zuiden van Niger. Het is precies hetzelfde gebied waar ze vorige jaar de eerste deel van de winter doorbracht.

Ruth is nog in hetzelfde gebied in Senegal zoals tijdens het vorige update. Hetzelfde geldt voor Roger, Raymond en John in Zuid‐Mauretanië, James in Mali en Ludmila in Tsjaad.

Beatrice heeft zich in Mali ongeveer 15 km verder naar zuiden verplaatst. Zij volgt trouwens niet dezelfde route zoals vorige jaar: Haar tweede overwinteringsgebied lag toen 80 km verder oostelijk in Mali.

In de afgelopen dagen hebben we van Geuko, Yvonne, Hubertus en Angela geen nieuwe posities ontvangen.

25-09-2017
Astrid is drie dagen geleden aan de Libische kust aangekomen. Gisteren was zij al 350 km landinwaarts in het midden van de Libische woestijn.

Jens is nog steeds op het vliegveld van Oran. Maar wees niet bezorgd: hij is daar nog steeds in beweging, een aanvaring met een vliegtuig is dus niet de reden voor zijn lange verblijf in dit gebied...

Geuko houdt zich nog in hetzelfde stopovergebied in Noord-Algerije op als tijdens de vorige update.

Angela en James verblijven nog steeds in dezelfde gebieden in Mali. Hetzelfde geldt voor Ruth in Senegal en Roger in Zuid-Mauretanië. Ook Beatrice, John en Raymond zijn gesetteld: deze drie zitten al een tijdje op slechts 30 tot 50 km afstand van elkaar aan de grens tussen Mauretanië en Mali. Beatrice bleef vorig jaar tot ver in november in dit gebied.

Daarentegen is de Wit-Russische dame Ludmila weer in beweging gekomen. Na twee weken in haar eerste overwinteringsgebied is zij verder in richting zuidwest getrokken en is gisteren in overwinteringsgebied #2 tussen het Tsjaadmeer en de Tsjaadse hoofdstad N’Djamena aangekomen. Daarmee volgt zij precies haar route van vorig jaar! Zij is nu weer de zuidelijkste van onze zenderkieken.

Van Christian, Yvonne en Hubertus ontvingen we nog steeds geen nieuwe posities.

22-09-2017
Na 13 dagen zonder verbinding ontvingen wij eergisteren eindelijk weer data van de Duitse loggervogel Raymond! Op 07 september blijkt hij bij Almería (Spanje) de Middellandse Zee te zijn overgestoken. Hij begon de oversteek om acht uur ’s avonds (tegen zonsondergang) en na 230 kilometer vliegen is hij rond twee uur ’s nachts aan de Marokkaanse kust aangekomen. Zonder grote tussenstops is hij daarna in een week de Sahara overgevlogen. Sinds vijf dagen bevindt hij zich nu in het grensgebied van Mauretanië en Mali, op slechts 45 kilometer afstand van de Britse satellietkiek John.

Astrid heeft gisteren vanuit het zuiden van Italië koers gezet naar Afrika. Zij is de hele nacht doorgevlogen en bevond zich vanmorgen om vier uur nog op 100 kilometer voor de Libische kust. De route lijkt op die van vorige jaar, maar ze zal waarschijnlijk wel ongeveer 300 kilometer westelijker aan de kust komen.

Angela was in de afgelopen dagen verder aan het rondzwerven in Mali en heeft een uitstapje naar Burkina Faso gemaakt. Ruth is in Senegal ongeveer 100 kilometer verder naar het zuidwesten gevlogen, terwijl Roger in Zuidwest-Mali 100 kilometer verder naar het zuidoosten is gevlogen. Beatrice bevindt zich nog in in hetzelfde gebied in het zuiden van Mali.

Jens houdt zich noch steeds op het vliegveld van Oran/Algerije op (nu al zes dagen). Dat lijkt een prima stopovergebied te zijn!

Op dit moment hebben wij nog geen nieuwe signalen ontvangen van Yvonne, Geuko, Christian, Hubertus, John, James en Ludmila.
20-09-2017
Jens, Geuko en Christian houden zich nog steeds in stopovergebieden in Noord-Afrika op: Jens op het vliegveld van Oran/Algerije vlak aan de kust, Christian in Noordoost-Marokko en Geuko in de bergen van Noord-Algerije.

Ruth, die drie dagen geleden in het zuidwesten van Mauretanië was, is nog verder naar het westen gevlogen en de grens met Senegal overgestoken. Ze is nu in de buurt van de Senegal-rivier, op 100 km van de Atlantische Oceaan. Roger is vanuit het midden van Mauretanië verder naar het zuiden getrokken en is nu ook bijna bij de grens met Senegal, in dezelfde streek waar Ruth enige tijd verbleef. Angela draait in Mali wat rondjes om de Niger-rivier.

Ondertussen zijn John, Beatrice en Ludmila nog steeds op ongeveer dezelfde plekken in Zuid-Mauretanië en Tsjaad.

Van Hubertus, Raymond en Yvonne hebben wij nog steeds geen nieuwe locaties binnengekregen, en ook de satellietzenders van James en Astrid hebben nog geen verbinding gemaakt sinds de laatste update.
18-09-2017
Astrid is inmiddels de Adriatische Zee overgevlogen. Vanochtend bevond zij zich in de Italiaanse regio Molise.

Jens en Geuko zijn nog in Noord-Algerije. Jens houd zich al twee dagen op bij het vliegveld van Oran. Geuko heeft in de afgelopen zes dagen een rondje door het zuidelijke deel van het Atlasgebergte gemaakt.

Van Roger ontvingen we eergisteren een signaal midden uit de Sahara van Mauretanië, ongeveer 500 km verder zuidwestelijk dan ten tijde van de vorige update.

Ruth, John, Beatrice en Ludmila verblijven nog steeds in hun eerste overwinteringsgebieden in Zuid-Mauretanië en Tsjaad. Angela is de afgelopen vijf dagen binnen Mali meer dan 600 km naar het oosten gevlogen. Ook James is weer terug in Mali, hij is vanuit Zuidoost-Mauretanië eveneens in oostelijke richting getrokken.

Over de GPS/GSM loggervogels Yvonne, Christian, Raymond en Hubertus kunnen wij niets nieuws vertellen. Yvonne heeft nu al 15 dagen geen data gezonden, maar we hopen dat zij desondanks nog leeft en weer ergens zal opduiken.
15-09-2017
Na vijf dagen zonder data hebben wij weer nieuws van Christian. Een week geleden is hij vanaf Almeria/Spanje de Middellandse Zee overgestoken. Nadat hij om acht uur ’s avonds aan de Marokkaanse kust aankwam (een uur na zonsondergang) is hij nog 120 km verder naar het zuiden gevlogen voordat hij ging rusten. Daarna is hij een heel eind de Sahara binnengevlogen, maar op gegeven moment weer omgekeerd en 200 km terug naar het noorden gevlogen. Blijkbaar voelde hij zich nog niet in staat de Sahara over te steken.

Astrid vloog vanuit Hongarije verder in zuidelijke richting en was gisteren in Bosnië-Herzegovina, op ongeveer 150 km afstand van de Adriatische Zee.

Jens is nog steeds in Noordwest-Algerije. Sinds twee dagen bevindt hij zich aan de oever van een groot zoutmeer bij de kuststad Oran.

Ruth is binnen Mauretanië verder in zuidwestelijke richting gevlogen, het lijkt er op dat zij onderweg is naar Senegal. Ook Roger is nu in Mauretanië, maar dan meer noordelijk. John is binnen Mauretanië iets naar het zuiden opgeschoven en zit nu net aan de grens met Mali. Beatrice en Ludmila bevinden zich in respectievelijk Zuid-Mauretanië en Tsjaad nog op ongeveer dezelfde plek.

Van Geuko, Yvonne, Angela, Hubertus, James en Raymond hebben wij in de afgelopen twee dagen geen nieuwe data gekregen.
13-09-2017
Gisteren is Astrid eindelijk ook aan de najaarstrek begonnen! Zij vertrok een week later dan vorig jaar. Vanuit het oosten van Tsjechië vloog zij naar het zuiden van Hongarije. Waarschijnlijk zal zij net als in de voorgaande jaren over Italië naar Afrika trekken.

Gisteren hebben wij ook weer data van de Duitse kiekendief Angela gekregen! Sinds haar logger de laatste verbinding maakte (tien dagen geleden) is zij succesvol de Sahara overgestoken. Nu is zij in Centraal-Mali aan het rondzwerven.

Jens is nog in het westen van Algerije, nu ca. 150 km noordelijker dan eergisteren. Ook Geuko was gisteren nog in het noorden van Algerije.

Roger is in 3 dagen ongeveer 900 km binnen Marokko naar het zuidwesten getrokken. Ruth, John en Beatrice hebben zich binnen Mauretanië iets verder naar het zuiden verplaatst. Beatrice bevindt zich nu op ca. 60 km afstand van haar eerste overwinteringsgebied van vorige jaar, dat net over de grens met Mali ligt. James is vanuit Centraal-Mali in zuidwestelijke richting verder gevlogen, en zit nu net als John en Beatrice in Zuidoost-Mauretanië. Ludmila bevalt het blijkbaar goed in Tsjaad, zij heeft zich niet verder verplaatst.

Er is nog geen nieuws van Yvonne, Christian, Raymond en Hubertus.
11-09-2017
Na meer dan een week hebben wij eindelijk weer data van Jens gekregen! Hij is vorige week zonder tussenstop over de Middellandse Zee gevlogen, met een omweg rondom Mallorca. Hij is de hele nacht doorgevlogen, een afstand van 1050 kilometer; in totaal heeft die oversteek 27 uur geduurd! Sinds een week houdt hij zich in een bekende stopovergebied in West-Algerije op, ongeveer daar waar ook Hubertus een stopover van een week maakte, voordat hij de Sahara over vloog.

Geuko is na een tussenstop van vijf dagen in het Ebro-dal in Noordoost-Spanje gisternacht naar Afrika overgestoken. Ook hij nam een duidelijke omweg en vloog bijna 400 kilometer over zee, ofschoon vanuit Alicante, waar hij Spanje verliet, ook een oversteek van slechts 230 km mogelijk zou zijn geweest. Vandaag zit hij in Noord-Algerije.

Roger, die in totaal drie weken in het Nationaalpark van Doñana in Zuidwest-Spanje doorgebracht heeft, is uiteindelijk zaterdag bij Tarifa naar Marokko overstoken.

Ruth vliegt door Mauretanië en is nu bijna ook in haar eerste overwinteringsgebied aangekomen, zoals Beatrice en John. Onderwijl zijn James, Hubertus (Mali) en Ludmila (Tsjaad) al aardig gesetteld op hun huidige plek.

Astrid is geduldig en verblijft nog steeds een paar duizend kilometer verder noordelijk in Tsjechië.

Van Angela, Yvonne, Raymond en Christian met GPS/GSM loggers hebben wij de afgelopen dagen geen nieuwe posities gekregen. Het blijft spannend waar zij weer gaan opduiken...
08-09-2017
Inmiddels zit de helft van de zenderkieken in Afrika. Ruth is op 6 september bij Tarifa/Gibraltar de Middellandse Zee overgevlogen en is nu in in Zuid-Marokkko. James uit Engeland en Hubertus uit Duitsland vliegen nog steeds dichtbij elkaar op dezelfde route. Ze hebben binnen drie dagen ongeveer 1200 km gevlogen en zijn nu midden in Mali. John en Beatrice vliegen boven de Sahara, ze bevinden zich momenteel in Oost-Mauretanië. Ludmilla verblijft nog in ongeveer hetzelfde gebied in Tsjaad.

Van Angela, Yvonne en Jens hebben wij de laatste vijf/zes dagen geen nieuwe data gekregen, waarschijnlijk omdat ze zich in gebieden ophouden zonder GSM-bereik. Yvonne (laatste signaal vanuit het uiterste zuidwesten van Portugal) en Jens, die vanaf Montpellier in Frankrijk de Middellandse Zee op een breed gedeelte bleek te willen oversteken, zouden nu waarschijnlijk ook al ergens in Noord-Afrika moeten zijn.

Vier zendervogels zijn nog in Spanje: Roger verblijft nog steeds in Doñana (nu al achttien dagen), en ook Christian en Raymond zijn verder naar Zuid-Spanje doorgevlogen. Ze waren op het laatst in de buurt van Almeria dichtbij de kust en zijn waarschijnlijk nu al de Middellandse Zee aan het oversteken. Geuko zit nog verder noordelijk in het Ebro‐dal zuidoostelijk van Zaragoza, in precies hetzelfde gebied waar ook Raymond een tussenstop van drie dagen maakte.

Astrid is nog steeds niet echt vertrokken; ze zit nog in haar pre‐migratiegebied in Oost-Tsjechië.
05-09-2017
Mooi nieuws: we hadden sinds 23 september geen nieuwe posities van de Duitse loggerkiek Hubertus ontvangen. Vandaag hadden we toch weer een hele serie locatiepunten. En ....... Hubertus is al netjes in Afrika. Op 23 augustus is hij ’s middags rond 16:30 uur aan de oversteek begonnen. Om op 24 augustus om half één in de nacht in Marokko te arriveren. Hij blijft daar vervolgens dicht aan de kust een zes uurtjes rusten om dan richting zuidoost door te vliegen en in het westen van Algerije een tussenstop te maken. Vandaag was hij al een stuk zuidelijker in Algerije. Hij en de Britse satellietkiek James vliegen op ongeveer een 30 kilometer parallel aan elkaar.

Ook Astrid is in beweging gekomen. Zij vloog op 3 september oostwaarts in Tsjechië en is in haar favoriete pre‐migratiegebied in de provincie Olomouc aangekomen.

Ludmila, Beatrice, James en John zijn in Afrika verder doorgevlogen naar het zuiden.

Ruth was gisteren tot op ongeveer 125 kilometer de Spaanse zuidkust genaderd. Gistermiddag is het Nederlandse mannetje Geuko de Pyreneeën overgestoken en was vandaag net als Christian en Raymond in het noorden van Spanje. Het Britse mannetje Roger verblijft nog steeds in het in het Parque Nacional de Doñana in het zuiden van Spanje.

Van Yvonne, Angela en Jens hebben we geen nieuwe locaties binnengekregen. Bij Jens is de verwachting dat hij inmiddels ook in het noorden van Afrika is.
03-09-2017
Na Ludmila zijn ook Angela, James en John in Afrika aangekomen. Angela heeft een oversteek van 3,5 uur gemaakt. Een GPS GSM‐logger die zij heeft geeft meer, gedetailleerder en nauwkeuriger informatie dan een satellietzender. Van Beatrice die een satellietzender heeft kunnen we zeggen dat ze vanochtend bezig was met de oversteek van Spanje naar Marokko, zij zal daar inmiddels boven vaste land vliegen. Ludmila is vanuit Egypte doorgevlogen naar Tsjaad. Daar liggen haar eerste overwinteringsgebieden.

Yvonne laat voor ons een bijzondere route zien, sinds de start van het zenderen van grauwe kiekendieven zagen wij dit nog niet eerder. Zij is vanuit Midden‐Spanje naar het meest zuidwestelijke puntje van het Europese vaste land gevlogen. Naar Cabo de São Vicente in Portugal.

Ruth is nu ook in Spanje. Geuko en Jens zijn nog in Frankrijk. Het kan zijn dat Jens ook al in Afrika is maar dat er geen GSM verbinding mogelijk was waardoor nog niet de laatste posities van hem binnen zijn gekomen.
02-09-2017
Ludmila is als eerste van de veertien zenderkieken boven het Afrikaanse continent aangekomen. Op Astrid na zijn alle zenderkieken nu onderweg.

Het Grauwe kiekmannetje Roger, vernoemd naar de gerenommeerde kiekendievenexpert Roger Clark, 9 juli 2015. © WGK. (klik voor vergroting) Roger ‐ is nog steeds in het Parque Nacional de Doñana, in het zuiden van Spanje.
Het Grauwe Kiekvrouwtje Beatrice. 25 juli 2016. © Mark Thomas. (klik voor vergroting) Beatrice ‐ heeft op 29 augustus haar broedgebied in Engeland verlaten. Vandaag was zij al meer dan 1800 kilometer naar het zuiden afgezakt. Ze was vanmorgen in het zuiden van Spanje ter hoogte van de steden Córdoba en Sevilla. Gemiddeld heeft ze daarmee een 360 kilometer per dag afgelegd.
Ludmila werd op 25 juli 2014 in het oosten van Wit‐Rusland gevangen en van een satellietzender voorzien. Hier wordt ze losgelaten door Ben Koks. © Leen Smits.(klik voor vergroting) Ludmila ‐ zoals gezegd is dit vrouwtje dit jaar de eerste zenderkiek die dit jaar het Afrikaanse luchtruim binnenvloog. Was ze op 29 augustus nog in Bulgarije op 31 augustus was ze in Egypte. Een reis van meer dan 1700 kilometer, dat komt op ongeveer een 560 gemiddeld per dag!
Grauwe kiekendief Astrid werd op 20 juli 2012 in het noorden van Saksen‐Anhalt met een zender uitgerust. © Rene Fonger.(klik voor vergroting) Astrid ‐ is nog nog niet vertrokken uit haar broedgebied in Tsjechië. In voorgaande jaren ging ze vaak rond 5 september op pad.
Grauwe kiekmannetje Geuko met het nieuwe type GPS GSM logger. © WGK.(klik voor vergroting) Geuko ‐ heeft op 31 augustus rond de middag zijn broedgebied in de buurt van Scheemda (GR) verlaten. En vloog vanmorgen ongeveer 35 kilometer ten zuiden van Reims. En volgt eenzelfde route als twee andere in Nederland gezenderde kieken en de vier zender vogels uit Noordrijn‐Westfalen.
Mannetje grauwe kiekendief Jens. © WGK.(klik voor vergroting) Jens ‐ is na zijn verblijf in het noordoosten van Frankrijk in de ochtend van 31 augustus verder naar het zuiden gevlogen. Vanmorgen was hij op 60 kilometer ten noordwesten van de Zuid‐Franse stad Montpellier.
Vrouwtje grauwe kiekendief Yvonne. © Gerard Sterk.(klik voor vergroting) Yvonne ‐ vloog tijdens de update van 29 augustus ter hoogte van Parijs. Ze is toen doorgevlogen naar de zuidwestkust van Frankrijk om op 1 september rond 14 uur in de Pyreneeë de Frans‐Spaanse grens te passeren. Vannacht was ze op ongeveer een 130 kilometer ten zuidwesten van Madrid.
Angela, 2 juli 2017 Noordrijn‐Westfalen. © WGK.(klik voor vergroting) Angela ‐ was tijdens de update van 29 augustus al halverwege Spanje. Haar laatste positie die we via GSM hebben is van 6 uur in de ochtend op 1 september. Zij was toen aan de zuidoostkust van Spanje, vermoedelijk stond ze op het punt de oversteek te maken naar het Afrikaanse continent. nadien hebben we nog geen nieuwe posities binnen gekregen. Dat kan te maken hebben met dat er waarschijnlijk geen GSM verbinding mogelijk is.
Christian, 2 juli 2017 Noordrijn‐Westfalen. © WGK.(klik voor vergroting) Christian ‐ verblijft sinds 27 augustus in de Spaanse regio Aragón. Overdag is hij in een gebied ten oosten van de stad Boita en ’s nachts slaapt hij 6 kilometer ten zuiden van Biota.
Hubertus, wordt losgelaten door Hubertus Illner. 2 juli 2017 Noordrijn‐Westfalen. © WGK.(klik voor vergroting) Hubertus ‐ van de zender van deze grauwe kiekendief hebben we sinds 23 augustus geen nieuwe posities meer ontvangen.
Raymond, 2 juli 2017 Noordrijn‐Westfalen. © WGK.(klik voor vergroting) Raymond ‐ was op 29 augustus al in het noorden van Spanje. Hij is niet veel verder zuidelijk gevlogen, vanmorgen was hij ter hoogte van Zaragoza.
James. © Mark Thomas.(klik voor vergroting) James ‐ op 29 augustus paseerde hij de Pyreneeën en op 31 augustus was hij in het zuidoosten van Spanje. Satellietzenders geven niet iedere dag een door daarom is het afwachten waar James inmiddels is.
Ruth. © Mark Thomas.(klik voor vergroting) Ruth ‐ tijdens de update van 29 augustus stond Ruth op het punt Groot&Brittannië te verlaten. Het laatste signaal van haar zender is van vandaag, op dat moment vloog ze op ongeveer 60 kilometer ten zuiden van Bordeaux.
John. © Mark Thomas.(klik voor vergroting) John ‐ was tijdens de update van 29 augustus na zijn mooie oversteek over de Golf van Biskaje in het noordwesten van Spanje. Het laatste signaal op 3 augustus van zijn zender laat zien dat hij in Portugal in het district Évora in de regio Alentejo is.

29-08-2017
Start najaarstrek 2017 van de satellietkieken, en nieuw: GPS GSM loggervogels.
Een nieuwe trek‐ en overwinteringsperiode is aangebroken, en deze keer kunnen we ook grauwe kiekendieven uit Nederland volgen. Verder enkele oud bekenden maar vooral nog meer ‘nieuwe’ grauwe kiekendieven met satellietzenders of met een nieuw type GPS‐logger. Een GPS‐logger die door een ingebouwd GSM‐systeem zorgt voor dagelijks signalen van waar de vogels zich bevinden. Daarmee kunnen we nu dus ook kiekendieven met loggers op hun reis naar en van de Sahel volgen. Dat betekent nog meer mogelijkheden om het jaarrond goede en mooie data voor ons onderzoek aan grauwe kiekendieven te verzamelen.

We beginnen eerst met informatie over hoe het afgelopen broedseizoen de ‘oud bekenden’ is vergaan, daarna volgt een kennismaking met de nieuw gezenderde grauwe kiekendieven van 2017.

OUD BEKENDEN

Groot‐Brittannië
Sally, het Grauwe kiekvrouwtje dat op 27 juli 2016 een satellietzender kreeg. © Mark Thomas. (klik voor vergroting) Sally ‐ dit vrouwtje is helaas dood. Ze kreeg in 2016 een zender en overraste ons met haar overwintering in het zuiden van Ghana. Sinds 13 augustus is er plotseling geen signaal meer van haar zender en is ze in de omgeving van haar broedgebied ook niet meer waargenomen. Er bestaat een ernstig vermoeden dat haar hetzelfde is overkomen als veel andere roofvogels in Groot‐Brittannië: opzettelijk gedood.
Net als in 2016 was ze gepaard met Roger, ze brachten dit jaar in een beschermd nest met succes drie jongen groot. Deze waren al wel uitgevlogen toen Sally verdween, maar zijn na haar verdwijning niet meer in het gebied gezien.
Lees meer over Sally in een weblog van RSPB.
Het trigame Grauwe kiekmannetje Roger, vernoemd naar de gerenommeerde kiekendievenexpert Roger Clark, 9 juli 2015. © WGK. (klik voor vergroting) Roger ‐ die sinds 2015 een satellietzender heeft was net als vorig jaar gepaard met Sally. Ze zorgden ervoor dat er drie jongen met succes uitvlogen. Roger is de eerste van de Britse satellietkieken die op najaarstrek is gegaan. Opvallend is dat hij op de dag dat Sally (13 augustus) verdween in één streep naar Frankrijk is gevlogen. Vervolgens is hij doorgegaan naar het voor hem bekende gebied in het zuiden van Spanje waar hij ieder jaar een poosje verblijft: Parque Nacional de Doñana.
Het Grauwe kiekmannetje Mark, vernoemd naar Mark Constantine, 20 juli 2014. © Mark Thomas. (klik voor vergroting) Mark ‐ de zender die hij sinds 2014 heeft gaf aan het begin van broedseizoen 2017 geen signalen meer. Even werd gevreesd dat hij dood zou zijn, maar gelukkig werd hij in zijn bekende broedgebied waargenomen waar hij de voorgaande jaren ook een nest had. Het is niet gelukt om Mark dit seizoen terug te vangen om zijn zender te vervangen. Dus dit jaar geen trek en overwintering van hem in beeld.
Mark had vorig jaar twee vrouwtjes, waaronder Beatrice. Dit jaar hield hij het bij één nest. Hij bracht vier jongen groot samen met een vrouwtje dat dit jaar werd gezenderd, Ruth.
Het Grauwe Kiekvrouwtje Beatrice. 25 juli 2016. © Mark Thomas. (klik voor vergroting) Beatrice ‐ werd vorig jaar op 25 juli 2016 gevangen en van een zender voorzien. Dat jaar was zij een van de twee vrouwtjes van Mark. Dit jaar was zij met een andere man gepaard, met succes vlogen er twee jongen uit. Haar man James genoemd is dit jaar een van de drie nieuwe Britse satelietkieken.
Wit‐Rusland
Ludmila werd op 25 juli 2014 in het oosten van Wit‐Rusland gevangen en van een satellietzender voorzien. Hier wordt ze losgelaten door Ben Koks. © Leen Smits.(klik voor vergroting) Ludmila ‐ het vrouwtje dat in 2014 in het oosten van Wit‐Rusland is gevangen keerde daar dit voorjaar ook weer terug. Omdat er in dat gebied geen mensen actief zijn met het observeren en/of beschermen van grauwe kiekendieven weten we niet hoe haar broedseizoen is verlopen. Uit de signalen van haar zender lijkt het alsof ze niet succesvol gebroed heeft, maar dat is niet helemaal met zekerheid te zeggen. Op 19 augustus is ze vertrokken uit het oosten van Wit‐Rusland en is via Oekraïne, Moldavië en Roemenië nu in Bulgarije aangekomen. In 2014 was ze daar rond deze tijd ook, in tegenstelling tot 2015 en 2016 toen ze eind augustus respectievelijk al in Libië en Egypte was.
Duitsland
Grauwe kiekendief Astrid werd op 20 juli 2012 in het noorden van Saksen‐Anhalt met een zender uitgerust. © Rene Fonger.(klik voor vergroting) Astrid ‐ vliegt van alle satellietkieken het langst met een zender. De zender heeft ze al sinds juli 2012 en daarmee heeft ze voor vele, mooie en voor vrouwtjes grauwe kiekendief kenmerkende informatie gezorgd. Aan het begin van iedere najaarstrek laat Astrid een voorkeur zien voor een tussenstop in het oosten van Tsjechië. En tot onze grote verrassing heeft ze daar dit jaar ook met succes gebroed!! Dankzij haar zender is ze gevonden en werd haar nest met succes beschermd. Lees over Astrid in een natuurbericht dat we speciaal over haar schreven. Op dit moment verblijft Astrid nog in haar broedgebied.
KENNISMAKING
Nederland
Dankzij de verkiezing van de grauwe kiekendief tot De Soort van Groningen was het voor ons mogelijk om een nieuw type GPS‐loggers aan te schaffen. Loggers waarmee we heel gedetailleerde data kunnen verzamelen, net zoals met de eerder door ons gebruikte UvA‐BiTS GPS‐loggers. Het verschil is dat de nieuwe loggers een GSM‐systeem hebben die iedere dag meerdere postisites van deze GPS‐logger doorgeeft. Daardoor weten we nu waar een grauwe kiekendief met zo’n logger zich bevindt. Eerder waren we aangewezen op een antennesysteem in het broedseizoen om de loggers uit te lezen en te zien waar ze geweest waren (als ze al terugkeerden). Nu kunnen we kieken net als de satellietzendervogels direct volgen.
Na half augustus hebben we drie vogels gevangen en met deze nieuwe GPS GSM loggers uitgerust, dit zijn ze:
Grauwe kiekmannetje Geuko met het nieuwe type GPS GSM logger. © WGK.(klik voor vergroting) Geuko ‐ is een geringde grauwe kiekendiefman (geel A|F) die in de buurt van Noordbroek (GR) is gevangen. Dat is op nog geen 3 kilometer van de plek waar hijzelf in 2014 uit het ei is gekropen. Hij bracht een nest met drie jongen groot. De vogel is vernoemd naar Geuko Ten Have, een akkerbouwer. Met hem en zijn gezin hebben we al vele jaren een heel fijn contact. Ze hebben op hun boerderij aan de werkgroep ruimte beschikbaar gesteld waar wij onze beschermingskooien en andere materialen mogen opslaan. Hier zijn we ze zeer dankbaar voor!
Dit mannetje is nog niet op najaarstrek, hij zwerft nog in zijn broedgebied rond.
Mannetje grauwe kiekendief Jens. © WGK.(klik voor vergroting) Jens ‐ in Noord‐Groningen op ongeveer 45 kilometer van de plek waar hij in 2015 uit het ei kroop (Reiderwolderpolder) vingen we dit derde kalenderjaar mannetje (gele kleurring, code O|T). Hij werd vernoemd naar zoon van de boer van het land waarop hij zijn nest had. Dit was zijn eerste broedseizoen, er vloog één jong uit.
Jens is als eerste van de drie Nederlandse loggervogels op trek gegaan en is nu in Frankrijk in de omgeving van Verdun te vinden, waar hij zeker al tien dagen verblijft.
Vrouwtje grauwe kiekendief Yvonne. © Gerard Sterk.(klik voor vergroting) Yvonne ‐ deze dame is van 2015. Ze werd al eerder in het broedseizoen teruggemeld vanwege haar kleurringencombinatie (zwart‐blauw/zwart‐metaal) en blijkt afkomstig uit Brandenburg, Duitsland! Haar vingen we op de grens van Groningen met Drenthe, waar ze met succes een nest met drie jongen grootbracht. Yvonne is op 26 augustus op trek gegaan en passeerde vandaag in het noordoosten van Frankrijk op ongeveer 100 kilometer Jens.
Duitsland
Vingen we sinds 2006 bijna ieder jaar in Duitsland grauwe kiekendieven voor het satellietzenderonderzoek, dit jaar is het ook in Duitsland voor het eerst dat er GPS/GSM‐loggers gebruikt worden. In samenwerking met Hubertus Illner en Christian Härting van Arbeitsgemeinschaft Biologischer Umweltschutz (ABU) hebben we op 2 juli vier grauwe kiekendieven gevangen in Noordrijn‐Westfalen. Alle vier hebben ze hun broedgebied inmiddels verlaten.
Angela, 2 juli 2017 Noordrijn‐Westfalen. © WGK.(klik voor vergroting) Angela ‐ heeft op 7 auguatus haar broedgebied al verlaten waar ze in een beschermd nest haar jongen heeft grootgebracht. Ze heeft vervolgens zeven dagen in een akkerbouwgebied ten noordwesten van Keulen doorgebracht. Ze vertrok daar vandaan op 14 augustus naar België neer het noorden van Walonië om op 22 augustus via het midden van Frankrijk door te vliegen naar het zuiden. Op 26 augustus aan het eind van de middag passeerde ze de grens van Frankrijk met Spanje om via het westen van Spanje door te vliegen. Vanochtend was ze ongeveer ter hoogte van Alicante. Van 22 augustus tot en met vandaag heeft ze ongeveer een 200 kilometer per dag afgelegd.
Christian, 2 juli 2017 Noordrijn‐Westfalen. © WGK.(klik voor vergroting) Christian ‐ is op 14 augustus uit zijn broedgebied vertrokken met een tussenstop van drie dagen in regio Marne en vloog hij net zoals Angela via het midden van Frankrijk naar het zuiden. Op 27 augustus arriveerde hij in de Spaanse regio Aragón en daar was hij vandaag nog.
Hubertus, wordt losgelaten door Hubertus Illner. 2 juli 2017 Noordrijn‐Westfalen. © WGK.(klik voor vergroting) Hubertus ‐ vertrok net als Christian op 14 augustus uit zijn broedgebied. Met een tussenstop van drie dagen in het noorden van Bourgondië is hij ook via het midden van Frankrijk naar Spanje gevlogen. Op 23 augustus ontvingen wij de laatste GSM signalen van zijn logger in de gemeente Jaén in de regio Andalusië. Dat kan drie dingen betekenen: geen GSM bereik, zijn logger is stuk of hij is dood.
Raymond, 2 juli 2017 Noordrijn‐Westfalen. © WGK.(klik voor vergroting) Raymond ‐ vernoemd naar onze collega Raymond Klaassen begon op 22 augustus aan zijn najaarstrek. Net als Angela heeft hij een paar dagen in Walonië doorgebracht. Op 25 augustus trok hij door en net als de andere drie grauwe kieken uit Noordrijn‐Westfalen vliegt hij dezelfde lijn door het midden van Frankrijk richting zuid. Gisteren aan het einde van de middag was hij aan de voet van de Pyreneeën, daar heeft hij overnacht om vanochtend voor 6 uur verder te trekken. Rond 11 uur was hij ter hoogte van Christian en passeerde hem oostelijk op ongeveer 45 kilometer.
Groot‐Brittannië
Voor het derde jaar zijn, in samenwerking met The Royal Society for the Protection of Birds (RSPB) in Groot‐Brittannië grauwe kiekendieven gevangen door onze colleg’s voor het migratieonderzoek met satellietzenders. Evenals de voorgaande twee jaren werd de aanschaf van de satellietzenders mogelijk gemaakt door: Mark Constantine van The Sound Approach. Het betreft deze keer twee mannen en een vrouwtje alledrie zijn ze op 8 juli 2017 gevangen.
James. © Matk Thomas.(klik voor vergroting) James ‐ was dit jaar de man van Beatrice, hij bracht samen met haar twee jongen groot. Op 25 augustus heeft hij Engeland verlaten en is in vier dagen een 1000 kilometer naar het zuiden gevlogen. Waar hij vandaag net de Pyreneeën is gepasseerd.
Ruth. © Matk Thomas.(klik voor vergroting) Ruth ‐ was dit jaar het vrouwtje waar oud bekende Mark mee gepaard was. Ze had een metalen ring en toen zij werd gevangen voor een zender kon deze afgelezen worden. Ze bleek al 13 jaar oud te zijn en uit Engeland afkomstig. Op de onderkant van enkele van haar handpennen had zij opvallend weinig tekening. Dit zette de Britse kiekendiefbeschermers aan het denken over een ander vrouwtje dat in de buurt van Ruth een nest had. Ook zij had een metalen ring en dezelfde afwijkende handpennen. Zij werd ook gevangen en bleek een zus van Ruth te zijn. Vanwege haar poot werd ze Gammy Leg genoemd, zij was de partner van John dit jaar. Ruth is vandaag uit Engeland vertrokken.
John. © Matk Thomas.(klik voor vergroting) John ‐ was gepaard met een 13 jaar oud vrouwtje die Gammy Leg wordt genoemd, zij is de zus van Ruth. Met drie uitgevlogen jongen hadden ze een succesvol broedseizoen. Heel bijzonder was de terugmelding van een van hun jongen, deze werd op 21augustus op Vlieland gefotografeerd! John vertrok op 23 augustus naar het zuiden. Via een voor ons nieuwe route te weten de westpunt van Bretagne vloog hij over de Golf van Biskaje naar het noordwesten van Spanje. Een tocht van meer dan 500 kilometer over open water. Iets dat kiekendieven goed kunnen omdat ze niet van thermiek afhankelijk zijn.